رشد اقتصادی ایران در پاییز ۱۴۰۴؛ تناقض آمارهای رسمی و شاخص شامخ

رشد چشمگیر ۲.۸ درصدی اقتصاد

بررسی‌های انجام شده با هر دو روش ارزش افزوده و هزینه‌ای نشان می‌دهد که روند رشد اقتصادی از بهار ۱۴۰۳ تا تابستان ۱۴۰۴ با افت شتاب مواجه بوده است. در بهار ۱۴۰۴ رشد اقتصادی منفی بود و در تابستان نیز افزایش معنی‌داری را تجربه نکرد. اما در پاییز ۱۴۰۴، شاهد جهشی چشمگیر در رشد اقتصادی بودیم که این رقم را به ۲.۸ درصد رساند. این بدان معناست که عرضه و تقاضا در اقتصاد ایران نسبت به پاییز سال گذشته به میزان ۲.۸ درصد افزایش یافته است.

نفت و صنعت، محرک‌های اصلی رشد در پاییز

بر اساس آمارهای مرکز آمار، بخش نفت در پاییز ۱۴۰۴ با ۶.۱ درصد رشد نسبت به پاییز سال گذشته، اصلی‌ترین موتور محرک رشد عرضه در این فصل بوده است. همچنین، بخش صنعت و معدن نیز نسبت به پاییز گذشته افزایش رشد را تجربه کرده و تولید بخش صنعتی به میزان ۱.۸ درصد افزایش یافته است.

در همین دوره، بخش خدمات رشد معمول پاییز سال گذشته خود را با اندکی افزایش ادامه داده است، اما بخش کشاورزی با افول ۲.۹ درصدی در تولید مواجه شده است.

خزان تجارت و سرمایه‌گذاری در پاییز ۱۴۰۴

ارقام تولید ناخالص داخلی در پاییز امسال، از افول قابل توجه در بخش تجارت و سرمایه‌گذاری پرده برمی‌دارد. در این فصل، میزان واردات با ۱۵.۳ درصد کاهش مواجه شده و میزان صادرات تقریباً ثابت مانده است. این وضعیت نشان‌دهنده افتی شدید در تجارت نسبت به پاییز سال گذشته است.

میزان سرمایه‌گذاری نیز در پاییز امسال منفی بوده و نسبت به پاییز سال گذشته ۲.۳ درصد کاهش یافته است. این مولفه که یکی از ارکان حیاتی رشد اقتصادی بلندمدت محسوب می‌شود، برای مدت طولانی تحت فشار بوده و ادامه این فشار در پاییز می‌تواند تمام بخش‌های اقتصاد را تحت تأثیر قرار دهد.

تناقض میان آمارهای رسمی و شاخص شامخ

با وجود اینکه آمارهای رشد اقتصادی مرکز آمار، افزایش تولید در بخش صنعت را نشان می‌دهد، شاخص مدیران خرید (شامخ) روایت متفاوتی از تنگناهای این بخش ارائه می‌کند. شامخ که منعکس‌کننده نظرات مدیران خرید مهمترین کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی کشور است، وضعیت بخش صنعت را برای ۲۱ ماه متوالی رو به افول دانسته است.

این تفاوت در گزارش‌ها نشان می‌دهد که روندی که مرکز آمار از رشد اقتصادی، به ویژه در گروه صنعت، سخن می‌گوید، با آنچه شامخ از رکود روایت می‌کند، در تضاد است.