گسترش کاشت جنگل‌های هیرکانی و آزادسازی ۴۵ هکتار اراضی ملی در مازندران

سیاست‌های گسترده‌ای برای حفاظت و توسعه جنگل‌های هیرکانی در شمال ایران در حال اجرا است. سید جواد رضایی، رئیس اداره منابع طبیعی بابل، بابلسر و فریدونکنار، با تأکید بر سازگاری بی‌نظیر این درختان با اقلیم منطقه، از گسترش کاشت این گونه‌های ارزشمند به عنوان یک اولویت مهم یاد کرد.

اهمیت فرهنگ‌سازی و نقش فعالان محیط زیست

رضایی به نقش حیاتی فعالان و دوستداران محیط زیست در سالیان اخیر اشاره کرد که با روشنگری‌های خود، اهمیت حفظ و کاشت درختان هیرکانی را در جامعه ترویج کرده‌اند. این تلاش‌ها در حفظ میراث طبیعی کشور بسیار مؤثر بوده است.

چالش‌های حفظ سواحل خزر و اقدامات حفاظتی

یکی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت در بابلسر و فریدونکنار، حفظ سواحل دریای خزر است. با توجه به پدیده عقب‌نشینی دریای خزر، حساسیت‌ها و ضرورت اقدامات حفاظتی در این مناطق به شدت افزایش یافته است.

در همین راستا، رضایی از آزادسازی چشمگیر اراضی طبیعی و جنگلی در شهرستان بابل خبر داد. وی اظهار داشت: در یک سال اخیر، ۳۰۷ فقره آزادسازی در عرصه‌های طبیعی و جنگلی شهرستان بابل انجام شده که منجر به رفع تصرف ۴۵ هکتار از اراضی ملی گردیده است.

با وجود چالش‌هایی نظیر کمبود نیرو، اداره منابع طبیعی متعهد به ادامه تلاش‌ها برای حفظ عرصه‌های جنگلی و طبیعی منطقه است.

جنگل‌های هیرکانی: گنجینه‌ای بی‌بدیل از تنوع زیستی

استان مازندران با مساحتی حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار، بیش از ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار عرصه طبیعی شامل جنگل و مرتع را در خود جای داده است. در این میان، جنگل‌های هیرکانی که به نام جنگل‌های شمال نیز شناخته می‌شوند، متراکم‌ترین ناحیه جنگلی ایران را تشکیل می‌دهند.

تاریخچه و موقعیت جغرافیایی

این جنگل‌های باستانی که در جنوب دریای خزر واقع شده‌اند، بین ایران و جمهوری آذربایجان مشترک هستند. قدمت این جنگل‌ها به دوران سوم زمین‌شناسی و حتی عصر دایناسورها بازمی‌گردد. به دلیل مجاورت با دریای خزر، این جنگل‌ها با نام کاسپینی – هیرکانی (Caspian Hyrcanian mixed forests) نیز شناخته می‌شوند.

ارتفاع رویش درختان هیرکانی از سطح دریا آغاز شده و تا ۲۸۰۰ متری ادامه می‌یابد. این پوشش گیاهی زمانی ۵۵ هزار کیلومتر مربع مساحت داشت که متأسفانه ۵۱ درصد آن منقرض شده و تنها از ۱۰ درصد باقی‌مانده حفاظت صورت می‌گیرد.

تنوع زیستی بی‌نظیر

جنگل‌های هیرکانی از غنی‌ترین اکوسیستم‌های جهان به شمار می‌روند و میزبان تنوع زیستی شگفت‌انگیزی هستند:

• بیش از ۲۹۶ گونه پرنده
• حدود ۶۰۰ گونه پستاندار
• ۶۷ گونه ماهی
• ۲۹ گونه خزنده
• ۱۵۰ گونه درختی و بوته‌ای بومی (اندمیک) مانند درختان انجیلی و شمشاد

گونه‌های شاخص جانوری

از جمله پرندگان ساکن در این اکوسیستم می‌توان به گنجشک‌سانان، سار، دارکوب، اردک نوک پهن، قرقاول خزری، کبک، بلدرچین، کبوتر جنگلی، شاهین، قوش، دال، قرقی، اردک خاکستری، عقاب و جغد اشاره کرد.

پستانداران مهم این زیست‌بوم نیز شامل مرال، شوکا، گرگ، گراز، خرس قهوه‌ای، روباه، شغال، سمور، تشی، خارپشت، موش جنگلی، خرگوش، گربه وحشی، گورکن و اسبچه خزر هستند.

ویژگی‌های گیاهی و گونه‌های درختی

درختان این جنگل‌ها از نوع مختلط پهن‌برگ بوده و با آب و هوای نیمه‌مدیترانه‌ای و مرطوب سازگارند. پوشش گیاهی بر اساس ارتفاع از سطح دریا (کوهپایه‌های کم‌ارتفاع، بلند و نقاط خیلی مرتفع) متفاوت است. از معروف‌ترین درختان این جنگل‌ها می‌توان به راش، بلوط، توسکا، نارون، زبان گنجشک و شمشاد اشاره کرد.

یک ویژگی منحصربه‌فرد جنگل‌های هیرکانی، رشد انبوه توده‌های فشرده درخت راش در عرض‌های جغرافیایی است که از نظر علمی برای رشد راش مناسب نیستند (بیش از ۴۰ درجه). این جنگل‌ها با قرارگیری در عرض ۳۸ درجه، این قاعده را نقض کرده و از این نظر بی‌همتا هستند.