لزوم تسهیل مرخصی و حمایت از زندانیان در شرایط جنگی | ایران

علی نجفی توانا، وکیل دادگستری و حقوقدان، در گفت‌وگو با ایلنا، بر لزوم تسهیل مرخصی زندانیان در شرایط جنگی تأکید کرد. وی اظهار داشت که در هر کشوری، مدیران جامعه در زمان بحران‌های اجتماعی، نظامی و سیاسی وظیفه دارند از تمامی مردم محافظت کنند. این مسئولیت، هم بر اساس عرف، هم قانون اساسی و هم تعهدات بین‌المللی، یک تکلیف حاکمیتی محسوب می‌شود.

آسیب‌پذیری زندانیان در شرایط جنگ

نجفی توانا توضیح داد که زندانیان به دلیل شرایط خاص و آسیب‌پذیری بالا، در چنین وضعیت‌هایی باید از حمایت بیشتری برخوردار باشند. او افزود که زندانیان بی‌دفاع، با این تصور که حاکمیت از آن‌ها حمایت خواهد کرد، دوران محکومیت خود را سپری می‌کنند و در معرض آسیب‌های بیشتری قرار دارند.

در جنگ، به‌ویژه جنگی که دو کشور متخاصم به ما تحمیل کردند، اصولاً به هیچ قاعده و نرم بین‌المللی، چه در توجیه حمله به کشور و چه در ادامه تخریب‌هایی که انجام می‌دهند، پایبند نیستند. قطع نظر از مسائل سیاسی و اهداف این کشورها، نه تنها زندانیان بلکه تمام مردم در شرایطی قرار دارند که باید مورد حمایت واقع شوند.

وی با اشاره به «جنگ ۱۲ روزه»، از کمبود زیرساخت‌های پناهگاهی انتقاد کرد و گفت که ملت مظلوم، با وجود دفاع یکپارچه از تمامیت کشور، به دلیل آسانی دسترسی دشمن، در معرض آسیب‌پذیری قرار داشتند. بنابراین، در مورد زندانیان که آسیب‌پذیری بیشتری دارند، تدابیر ویژه‌ای باید اندیشیده شود.

راهکارهای پیشنهادی برای حمایت از زندانیان

این وکیل دادگستری دو روش اصلی را برای حمایت از زندانیان در شرایط جنگی مطرح کرد:

ایجاد جایگاه‌های مستحکم و مطمئن: برای حفاظت فیزیکی از زندانیان.
تسهیل مرخصی و آزادی:

برای جرایم سبک‌تر: در مورد اکثر زندانیان که جرایمشان غیر از حبس ابد یا اعدام است، با تعدیل و تسهیل شرایط، زمینه آزادی سریع‌تر و مرخصی قانونی با تأمین‌های لازم فراهم شود.
برای جرایم سنگین‌تر: حتی در خصوص زندانیان با مجازات‌های سنگین (مجرمان سیاسی و امنیتی و جرایم عمومی)، می‌توان با نگاه متفاوتی عمل کرد. با توجه به نیاز کشور به بازنگری در سیاست‌ها نسبت به مخالفان، این شرایط فرصتی است تا با انعطاف بیشتری نسبت به ترخیص افرادی اقدام شود که از نظر فکری منتقد حاکمیت هستند اما به کشور، تمامیت ارضی و ارزش‌ها وفادارند و مرتکب خیانت یا جاسوسی نشده‌اند.

نجفی توانا همچنین تأکید کرد که برای تعداد اندک زندانیانی که به دلیل جرایم علیه اشخاص (مانند قتل) تحت تعقیب هستند، باید تدابیر خاصی برای حفظ تمامیت جسمانی و جلوگیری از آسیب‌پذیری آن‌ها در شرایط جنگی اتخاذ شود و مکان‌های امن‌تری برایشان فراهم گردد؛ زیرا این افراد در زندان عملاً بی‌پناه هستند.

اولویت حفظ جان مردم

این حقوقدان در پایان سخنان خود، مسئولیت حفظ جان مردم را اولویت نخست مدیران جامعه در شرایط کنونی دانست و اظهار امیدواری کرد که قوه قضاییه و سازمان زندان‌ها، با رعایت عرف جهانی، قواعد و تعهدات بین‌المللی و قوانین داخلی، هرچه سریع‌تر اقدامات ضروری را در این زمینه انجام دهند.