مدیریت اضطراب جنگ: راهکارهایی برای بزرگسالان و حمایت از کودکان

جنگ، پدیده‌ای ترسناک؛ اضطراب را بپذیریم

دکتر سرافراز تأکید می‌کند که جنگ یکی از مهم‌ترین پدیده‌های ترس‌آور و استرس‌زا برای بشر است و واکنش اضطراب، پاسخی طبیعی به این شرایط محسوب می‌شود. همانطور که بدن به ضربه با درد واکنش نشان می‌دهد، پاسخ طبیعی به جنگ نیز استرس و اضطراب است. میزان این اضطراب بسته به نزدیکی فیزیکی به مناطق جنگی، در معرض اخبار و تصاویر جنگ بودن و وضعیت نزدیکان، افزایش می‌یابد.

او توصیه می‌کند که این واقعیت را بپذیریم که استرس یک پاسخ طبیعی به پدیده جنگ است و نباید خود را به خاطر این احساسات سرزنش کنیم یا تصور کنیم که غیرطبیعی هستیم.

شناسایی علائم جسمی و روحی اضطراب جنگ

استاد روانشناسی دانشگاه شیراز علائم استرس ناشی از جنگ را به دو دسته جسمی و روانی تقسیم می‌کند:

• علائم جسمی: تپش قلب، اختلال در عملکرد سیستم گوارش، تهوع، سرگیجه، سردرد، احساس خستگی مفرط، از دست دادن اشتها و در موارد شدید، حملات پانیک.
• علائم روانی: احساس ترس و نگرانی بیش از حد معمول، تحریک‌پذیری زودهنگام، مشکلات خواب، کاهش کنترل‌پذیری بر زندگی، احساس افسردگی و بی‌انگیزگی، کلافگی، بی‌قراری، احساس کرختی و بی‌حسی، و کابوس‌های تکراری با محوریت جنگ.

راهکارهای کنترل اضطراب در بزرگسالان

دکتر سرافراز چندین راهکار مؤثر برای کاهش تأثیر اضطراب جنگ بر زندگی بزرگسالان ارائه می‌دهد:

مدیریت پیگیری اخبار

او توصیه می‌کند که پیگیری اخبار جنگ را به طور جدی مدیریت کنید. شنیدن یا خواندن اخبار حداکثر دو بار در روز، آن هم از منابع رسمی و رسانه‌هایی که اخبار را واقع‌بینانه‌تر ارائه می‌دهند، کافی است. با توجه به تکثر منابع خبری و انتشار اخبار جانبدارانه، محدود کردن قرار گرفتن در معرض این گونه اطلاعات ضروری است.

افزایش فعالیت‌های آرامش‌بخش

«موسیقی گوش دادن، کتاب خواندن، تماس با دوستان، مهمانی دادن و مهمانی رفتن، فیلم دیدن و هر آنچه که شما را آرام می‌کند را حتی بیش از گذشته در روتین زندگی خود قرار دهید؛ چرا که این اقدامات مانند ضدضربه عمل می‌کند.»

این روانشناس پیشنهاد می‌کند که کارهایی که همیشه باعث آرامش شما شده‌اند را از سر بگیرید و حتی افزایش دهید.

تقویت روابط اجتماعی

شکل‌دهی به جمع‌های خانوادگی و دوستانه، صحبت در مورد احساسات و همدلی با یکدیگر از دیگر راهکارهاست. اما در این جمع‌ها، به ویژه از بحث‌های سیاسی چالش‌برانگیز اجتناب کنید.

پذیرش عدم قطعیت

دکتر سرافراز توصیه می‌کند که عدم قطعیت را بپذیرید. در بسیاری از موقعیت‌ها، از جمله جنگ‌های بزرگ، ما نمی‌توانیم چیزی را تغییر دهیم؛ بنابراین نباید به خود فشار روحی وارد کنیم. در چنین شرایطی، تنها می‌توانیم به دیگران قوت قلب دهیم و از نیروهای مسلح کشور حمایت کنیم.

مهربانی و شفقت با خود

او تأکید می‌کند که مهربانی و شفقت با خود را تقویت کنید. خود را برای واکنش‌های ترس و استرس سرزنش نکنید و این احساس را به خود راه ندهید که در کشوری در حال جنگ زندگی می‌کنید و بدبخت هستید. این احساس طبیعی است و جنگ در طول تاریخ برای بیشتر کشورها رخ داده و از آن گذر کرده‌اند.

اهمیت ورزش، تغذیه و خواب

در این شرایط، ورزش، به ویژه ورزش‌های هوازی، نرمش و دویدن در کاهش اضطراب بسیار مؤثر است. همچنین، بی‌توجهی به غذا خوردن و غفلت از خواب کافی می‌تواند وضعیت را بدتر کند. بنابراین، به غذای سالم و الگوی خواب خود توجه ویژه داشته باشید.

حمایت از کودکان در روزهای جنگ

استاد روانشناسی دانشگاه شیراز راهکارهایی برای کمک به کودکان در شرایط جنگی ارائه می‌دهد:

• ترس کودکان را انکار نکنید: به جای گفتن «ترس ندارد»، بگویید: «می‌دانم جنگ ترسناک است، اما من کنار تو هستم و تا من مراقب تو هستم نگران نباش.»
• بحث‌های جنگی بزرگسالان را برای کودکان تکرار نکنید: تنها بگویید: «ما اطلاع دقیقی نداریم، اما هر اتفاقی که بیفتد ما مواظب تو هستیم.»
• صداقت در مورد احساسات خود: به جای گفتن «من از چیزی نمی‌ترسم»، بگویید: «من نیز گاهی نگران می‌شوم اما می‌توانم آن را کنترل کنم و به تو کمک کنم.»
• حفظ روتین زندگی کودکان: اجازه ندهید روتین زندگی کودکان آسیب ببیند. نباید به آنها گفت که چرا در این شرایط به فکر بازی و پارک رفتن هستند.
• قول‌های واقع‌بینانه: به جای «قول می‌دهم اتفاقی نمی‌افتد»، بگویید: «قول می‌دهیم که با همه توان و در هر شرایطی مراقب تو باشیم.»
• اجتناب از جملات ترسناک: هرگز برابر کودکان نگویید که «اگر شهر ما را زدند باید فرار کنیم.» به جای آن بگویید: «ما برای هر شرایطی برنامه داریم.»
• کمک گرفتن از اطرافیان: در این روزها که بزرگسالان ممکن است تحریک‌پذیری بیشتری داشته باشند، از اطرافیان نزدیک برای مراقبت از کودکان کمک بگیرید یا به آنها بگویید: «اکنون خسته‌ام و پس از کمی استراحت با تو صحبت و بازی می‌کنم.»

مواجهه با کودک آسیب‌دیده از جنگ

اگر کودکی از نزدیک با آسیب‌های جنگ مواجه شد یا آسیب دید، والدین یا نزدیک‌ترین فرد به او باید ابتدا نزد او بروند، بنشینند تا هم‌قد او شوند و با آرامش با او سخن بگویند و او را آرام کنند.

در این شرایط، کودک را وادار به سخن گفتن نکنید، بلکه آرام او را در آغوش بگیرید و به او اطمینان دهید که کنارش هستید. ابتدا علائم استرس را در او بررسی کنید و سپس در صورت داشتن استرس بالا، سعی کنید او را ابتدا از محل حادثه دور و سپس آرام کنید. دکتر سرافراز تأکید می‌کند که در صورت نیاز، حتماً باید از خدمات تخصصی مشاوره بهره برد.