افزایش ۱۰ درصدی انتقال جهانی تسلیحات؛ اروپا و آسیا در صدر خریداران

روندهای جهانی و سهم بازیگران اصلی

سیپری، یک اندیشکده مستقل که بر تسلیحات و کنترل آن‌ها نظارت دارد، داده‌هایی منتشر کرده که نشان می‌دهد حجم کل معاملات عمده تسلیحاتی در جهان طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نسبت به پنج سال قبل ۹.۲٪ افزایش یافته است. این مؤسسه داده‌ها را در بازه‌های پنج‌ساله جمع‌آوری می‌کند تا نوسانات سالانه را تعدیل کند.

• اوکراین: در پاسخ مستقیم به آغاز جنگ تمام‌عیار روسیه، اوکراین به بزرگ‌ترین دریافت‌کننده سلاح تبدیل شد. سهم این کشور از واردات جهانی سلاح از ۰.۱٪ به ۹.۷٪ جهش کرد.
• اروپا: واردات کشورهای اروپایی در مجموع بیش از سه برابر شد و نزدیک به نیمی از این تسلیحات از آمریکا تأمین شد.
• آمریکا: با ۴۲٪ سهم جهانی، آمریکا همچنان بزرگ‌ترین صادرکننده سلاح در جهان است.

پویایی‌های بازار تسلیحات در آسیا

آسیا نیز شاهد تغییرات مهمی در بازار تسلیحات بوده است:

هند: بزرگ‌ترین واردکننده آسیایی

هند در این دوره پنج‌ساله با اختصاص ۸.۲٪ از کل واردات جهانی، بزرگ‌ترین واردکننده در آسیا و دومین واردکننده بزرگ پس از اوکراین بوده است. این امر «تحت تأثیر تنش‌های هند با چین و پاکستان» قرار دارد. با این حال، واردات کلی هند ۴٪ کاهش یافته که بخشی از آن ناشی از «توانایی رو به رشد کشور در طراحی و تولید تسلیحات خود» است. دهلی‌نو همچنین در حال فاصله گرفتن از تأمین‌کننده سنتی خود، روسیه، است؛ سهم روسیه از واردات هند از ۷۰٪ (۲۰۱۱-۲۰۱۵) به ۴۰٪ (۲۰۲۱-۲۰۲۵) کاهش یافته است.

پاکستان: افزایش چشمگیر واردات

پاکستان نیز به عنوان پنجمین واردکننده بزرگ جهان ظاهر شده که نسبت به رتبه دهم در دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ ارتقا یافته است. واردات این کشور در این دوره پنج‌ساله ۶۶٪ افزایش یافت، حتی با وجود بحران مالی شدید. ۸۰٪ واردات تسلیحاتی پاکستان از چین تأمین شده است.

چین: صادرکننده و هدف نگرانی‌ها

چین، پنجمین صادرکننده بزرگ تسلیحات با ۵.۶٪ سهم جهانی، ۶۱٪ از صادرات خود در پنج سال گذشته را تنها به پاکستان فروخته است. اصلی‌ترین مقصد تسلیحات چینی آسیا و اقیانوسیه بوده که ۷۷٪ از کل صادرات را شامل می‌شود. تایلند نیز خریدار مهم دیگری بود و ۴.۷٪ از صادرات چین را به خود اختصاص داد. همچنین، ۱۳٪ از صادرات چین به آفریقا و ۶.۵٪ به صربستان ارسال شده است.

سیمون وِزِمان، پژوهشگر ارشد برنامه انتقال تسلیحات سیپری می‌گوید: «ترس از نیت‌های چین و توانایی‌های نظامی رو به رشد آن همچنان بر تلاش‌های تسلیحاتی در سایر بخش‌های آسیا و اقیانوسیه تأثیر می‌گذارد؛ مناطقی که اغلب همچنان به واردات تسلیحات وابسته‌اند.» وی افزود: «حجم بالای واردات تسلیحاتی هند، ناشی از تهدید ادراک‌شده از سوی چین و همچنین درگیری طولانی‌مدت هند با اصلی‌ترین دریافت‌کننده تسلیحات چینی، یعنی پاکستان، است.»

افزایش بودجه‌های دفاعی در آسیا

گسترش هزینه‌های نظامی چین نیز در کانون توجه قرار دارد. بودجه دفاعی این کشور در سال جاری ۷٪ افزایش یافته و به حدود ۱.۹۱ تریلیون یوان (۲۷۶ میلیارد دلار) رسیده است؛ رقمی که سریع‌تر از رشد اقتصادی چین افزایش می‌یابد.

ژاپن و تایوان: تقویت دفاع در برابر چین

• ژاپن: واردات تسلیحاتی ژاپن ۷۶٪ افزایش یافته و این کشور را به ششمین واردکننده بزرگ جهان تبدیل کرده است. بودجه دفاعی جدید ژاپن تنها ۳.۸٪ افزایش می‌یابد و به ۹.۰۳۵ تریلیون ین (۵۷.۶ میلیارد دلار) می‌رسد که حدود یک‌پنجم بودجه دفاعی برنامه‌ریزی‌شده چین است.
• تایوان: واردات تسلیحاتی تایوان نیز ۵۴٪ افزایش یافته است؛ تلاشی برای بازدارندگی چین از اعمال ادعای سرزمینی خود بر این جزیره. با این حال، سهم تایوان از واردات جهانی تنها ۰.۸٪ بوده و در رتبه ۳۴ قرار گرفته است.

لیانگ ون‌جیه، معاون وزیر و سخنگوی شورای امور سرزمین تایوان، با اشاره به مخالفت چین با صادرات تسلیحات آمریکا به تایوان، بیان کرد که بودجه دفاعی سالانه چین ۱۱ برابر تایوان است. او همچنین به تردیدهای بسیاری از اندیشکده‌ها و پژوهشگران بین‌المللی نسبت به صحت آمار رسمی چین اشاره کرد و احتمال داد رقم واقعی «شاید از بودجه آمریکا نیز فراتر رفته باشد».