خطرات جدی غبار سمی بر پوست و راهکارهای حفاظتی فوری

تهدید لایه‌های دفاعی پوست

دکتر دلیری با ابراز نگرانی عمیق، توضیح می‌دهد که عناصر گوگردی و ذرات بسیار ریز دوده سمی، با نفوذ به لایه‌های محافظ پوست (استراتوم کورنئوم)، باعث تخریب سد دفاعی بدن می‌شوند. این فرایند تخریبی منجر به بروز التهاب‌های حاد، سوختگی‌های شیمیایی ظریف و اگزماهای شدید تماسی می‌گردد که در درازمدت می‌تواند لک‌های پوستی پایداری ایجاد کند.

«وضعیت فعلی برای نوزادان، سالمندان و افرادی که سابقه حساسیت‌های پوستی یا آتوپیک دارند، در رده «بسیار خطرناک» و وضعیت هشدار قرمز قرار دارد.»

ترکیبات شیمیایی و پیری زودرس پوست

پزشکان معتقدند دود ناشی از سوختن فرآورده‌های نفتی حاوی هیدروکربن‌های آروماتیک است که به شدت رادیکال‌های آزاد را فعال می‌کنند. این فعالیت غیرعادی در صورت تداوم تماس در سطح پوست، باعث پیری زودرس سلولی و ایجاد خارش‌های عصبی شدید می‌شود. همچنین، ذرات گوگردی در مجاورت تعریق بدن، به اسیدهای ضعیف تبدیل شده که می‌توانند باعث ایجاد تاول‌های ریز و قرمزی‌های گسترده در نواحی حساس صورت و گردن شوند.

پروتکل‌های حفاظتی فوری برای شهروندان

برای کاهش آسیب‌های ناشی از این بارش‌های سمی و غبار معلق، رعایت اقدامات زیر برای تمامی شهروندان تهرانی ضروری است:

• شستشوی فوری و اصولی: در صورت هرگونه تماس با هوای آزاد یا مشاهده نشستن غبار سیاه روی پوست، بلافاصله محل را با آب فراوان و شوینده‌های بسیار ملایم، غیرصابونی و دارای پی‌اچ (pH) تنظیم شده بشویید. هنگام شستشو به هیچ وجه نباید پوست را با قدرت مالید یا از کیسه و لیف زبر استفاده کرد، زیرا ذرات سمی با ایجاد اصطکاک بیشتر، به عمق بافت نفوذ کرده و آسیب را دوچندان می‌کنند.
• ایجاد لایه محافظ مصنوعی: پیش از خروج ضروری از منزل، حتماً از کرم‌های مرطوب‌کننده غلیظ، وازلین طبی یا محصولات حاوی ترکیبات «سیکا» (ترمیم‌کننده) استفاده کنید. این مواد یک سد دفاعی موقت روی منافذ پوست ایجاد کرده و مانع از نشستن مستقیم ذرات اسیدی بر سلول‌های زنده می‌شوند.
• پوشش کامل و نخی: استفاده از لباس‌های کاملاً نخی، آستین بلند، شلوارهای پوشیده و دستکش در فضای باز، تماس مستقیم ذرات معلق با پوست را به حداقل ممکن می‌رساند. لباس‌های پلاستیکی و نایلونی به دلیل ایجاد تعریق، خطر جذب اسید را افزایش می‌دهند.
• پرهیز از تماس با سطوح آلوده: شهروندان باید از دست زدن به بدنه خودروها، نرده‌ها یا لبه پنجره‌هایی که لایه‌ای از غبار سیاه روی آنها نشسته، جداً خودداری کنند؛ چرا که این ذرات در ترکیب با رطوبت طبیعی دست، واکنش‌های اسیدی سریعی نشان داده و باعث سوختگی‌های موضعی می‌شوند.

هشدار و لزوم مراجعه به پزشک

این متخصص در پایان هشدار می‌دهد در صورت مشاهده علائمی نظیر سوزش مداوم که با شستشو برطرف نمی‌شود، قرمزی غیرعادی، تاول‌های آبدار یا خارش‌های شبانه شدید، از هرگونه خوددرمانی و استفاده از پمادهای کورتون‌دار بدون نسخه پرهیز کرده و در سریع‌ترین زمان ممکن به مراکز درمانی یا متخصص پوست مراجعه کنید. ماندگاری این ذرات در محیط، نیازمند هوشیاری مستمر شهروندان تا زمان پاکسازی کامل جوی توسط جریان‌های هوایی است.