خاورمیانه و افول آمریکا: فرصتی برای قدرت‌گیری چین در نظم جهانی

تغییر اولویت‌ها: از اقیانوس آرام تا خاورمیانه

مقامات آمریکایی برای سال‌ها بر اهمیت منطقه اقیانوس هند و آرام تأکید کرده‌اند، اما اکنون کشتی‌ها، موشک‌ها و سامانه‌های دفاع هوایی خود را به خاورمیانه منتقل می‌کنند. این جابه‌جایی شامل یک ناوگروه هواپیمابر از دریای جنوبی چین و سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی نظیر موشک‌های «پاتریوت» و رهگیرهای سامانه «تاد» از کره جنوبی است.

• انتقال تجهیزات: ناوگروه هواپیمابر از دریای جنوبی چین و سامانه‌های پاتریوت و تاد از کره جنوبی به خاورمیانه منتقل شده‌اند.
• تأثیر بر متحدان: این اقدام، تعهد آمریکا به امنیت متحدان آسیایی خود را تحت فشار قرار داده است.
• هزینه‌های جنگ: پنتاگون اعلام کرده که هزینه جنگ تنها در شش روز نخست از ۱۱.۳ میلیارد دلار فراتر رفته است.

نگرانی‌های فزاینده در آسیا

فرماندهان نظامی آمریکا نسبت به کاهش ذخایر تسلیحاتی و تأثیر آن بر مناطق مختلف ابراز نگرانی کرده‌اند. متحدان آسیایی آمریکا، به‌ویژه در مواجهه با ارتش رو به رشد و رفتار تهاجمی‌تر چین، این کمبودها را به شدت احساس می‌کنند. رئیس‌جمهور کره جنوبی، لی جائه‌میونگ، با وجود مخالفت دولتش با انتقال سامانه‌های دفاعی، این امر را واقعیتی غیرقابل انکار دانست.

سه پیامد محوری برای آسیا

۱. دور شدن آسیا از اولویت‌های آمریکا

با وجود تأکید وزیر دفاع آمریکا بر حفظ تمرکز بر منطقه اقیانوس هند و آرام، انتقال تجهیزات از متحدی مانند کره جنوبی، پیام بسیار بدی را به سئول و دیگر کشورهای منطقه می‌فرستد. اِلی راتنر، معاون پیشین وزیر دفاع آمریکا، این انتقال را در زمانی که نگرانی‌هایی درباره تعهد دولت ترامپ به آسیا وجود دارد، بسیار نامطلوب خواند.

«انتقال سامانه دفاعی از کره پیام بسیار بدی در زمانی می‌فرستد که در سئول نگرانی‌های گسترده‌ای درباره تعهد لرزان دولت ترامپ به آسیا وجود دارد.»

سامانه‌های تاد، پیشرفته‌ترین دفاع موشکی آمریکا، که در گوام و کره جنوبی مستقر بودند، اکنون در حال انتقال به خاورمیانه هستند. این در حالی است که چین در سال ۲۰۱۷ به استقرار تاد در کره جنوبی با تحریم‌های اقتصادی واکنش نشان داده بود.

۲. سود چین از وضعیت موجود: افزایش نفوذ و اعتماد به نفس

درگیری‌های خاورمیانه و پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن، فرصتی بی‌نظیر برای چین فراهم کرده است. با جهش قیمت نفت، کشورهای آسیایی که بزرگترین مصرف‌کنندگان نفت خاورمیانه هستند، تحت فشار اقتصادی قرار گرفته‌اند. این وضعیت، پکن را قادر می‌سازد تا خود را به عنوان تنها ابرقدرت قابل اعتماد معرفی کند.

• فشارهای اقتصادی: افزایش قیمت نفت و جیره‌بندی بنزین در کشورهایی مانند فیلیپین.
• تبلیغات چین: رسانه‌های دولتی چین از این فرصت برای انتقاد از سیاست خارجی آمریکا استفاده کرده‌اند.
• جسارت چین در منطقه: دیپلمات‌ها نگرانند که این درگیری‌ها به چین فرصت بیشتری برای جسارت در حوزه‌های سرزمینی، از جمله در دریای جنوبی چین و اطراف تایوان، بدهد.

ژاپن نیز در موقعیتی خطرناک قرار دارد، زیرا بیش از ۹۰ درصد نفت وارداتی این کشور از تنگه هرمز می‌گذرد. ترکیب بحران اقتصادی و نظامی برای توکیو بسیار نگران‌کننده است.

تسونه‌ئو واتانابه، پژوهشگر ارشد بنیاد صلح ساساکاوا در توکیو گفت: «این می‌تواند کابوس باشد. ژاپن می‌داند که در دوران ترامپ هر چیزی ممکن است اتفاق بیفتد. باید به سناریوهای بدبینانه فکر کنیم.»

۳. عدم اتکا به آمریکا برای تأمین تسلیحات

انتقال سامانه‌ها و سلاح‌ها از منطقه اقیانوس هند و آرام نشان داده است که ماشین جنگی آمریکا، عمق و ظرفیت کمتری از آنچه تصور می‌شد، دارد. این وضعیت، کشورهای متحد را نگران کرده است. به عنوان مثال، هر موشک رهگیر پاتریوت حدود ۴ میلیون دلار قیمت دارد و در کمتر از دو هفته از جنگ، بیش از هزار موشک شلیک شده، در حالی که تولید سالانه آمریکا حدود ۶۰۰ عدد است.

رئیس‌جمهور کره جنوبی تأکید کرد که این جنگ نیاز به خوداتکایی بیشتر را به‌روشنی نشان می‌دهد و کشورها باید همیشه برای شرایطی که هیچ حمایت خارجی وجود ندارد، آماده باشند.

«اگر به دیگران تکیه کنیم، گاهی ممکن است آن وابستگی ناگهان فروبپاشد. همیشه باید فکر کنیم اگر هیچ حمایت خارجی نبود، چه خواهیم کرد.»