بحران در خاورمیانه؛ بنادر صحار و جده، راه‌حل موقت صادرات فلزات پایه

نقش عمان به عنوان مسیر امن صادرات

در میان بنادر منطقه، بندر صحار عمان همچنان به فعالیت خود ادامه داده و به عنوان یکی از معدود مسیرهای نسبتاً امن برای صادرات فلزات پایه شناخته می‌شود. منابع لجستیکی تأکید می‌کنند که این بندر تاکنون هدف حملات نظامی قرار نگرفته و عملیات آن بدون اختلال ادامه دارد.

در مقابل، بنادر مهم دیگر عمان، از جمله بندر دقم و بندر صلاله، در اوایل ماه مارس هدف حملات پهپادی قرار گرفتند. این بنادر که گفته می‌شود میزبان ذخایر استراتژیک سوخت ارتش آمریکا هستند، پس از این حملات فعالیت‌های خود را متوقف کردند.

یکی از منابع لجستیکی با اشاره به موقعیت عمان گفت: «در عمل، عمان به نوعی نقش کشور بی‌طرف منطقه را بازی می‌کند؛ چیزی شبیه سوئیس در اروپا.» وی افزود که بندر صحار به دلیل عدم حضور نظامی آمریکا از این حملات مصون مانده است.

گلوگاه لجستیکی در حمل زمینی فلزات

با بسته شدن مسیرهای اصلی دریایی، برخی تولیدکنندگان آلومینیوم در منطقه به فکر انتقال محموله‌های خود با کامیون به بنادر جایگزین مانند بندر جده افتاده‌اند. اما فعالان بازار معتقدند که این گزینه در مقیاس بزرگ تقریباً غیرعملی است.

• هزینه اضافی: برآوردها نشان می‌دهد انتقال آلومینیوم اولیه به بندر جده می‌تواند تا ۴۵ دلار در هر تن هزینه اضافی به دنبال داشته باشد.
• محدودیت ظرفیت: رقابت با حمل مواد غذایی و کالاهای اساسی باعث شده تا ظرفیت کامیون‌ها محدود شود و اولویت به کالاهای حیاتی داده شود.

یک معامله‌گر بازار در این باره اظهار داشت که برای جبران اختلال در تنگه هرمز، باید «چندین کامیون در هر دقیقه و به صورت شبانه‌روزی در حال حرکت باشند»، شرایطی که در عمل امکان‌پذیر نیست.

افزایش قیمت آلومینیوم در اروپا

اختلال در تجارت فلزات پایه در خاورمیانه اثرات خود را در بازارهای جهانی نیز نشان داده است. داده‌ها حاکی از آن است که پرمیوم آلومینیوم P1020A تحویل انبار روتردام در هفته منتهی به ۶ مارس به ۴۲۰ تا ۴۵۵ دلار در هر تن رسیده است. این در حالی است که رقم مذکور در هفته قبل بین ۳۶۰ تا ۳۹۰ دلار بود.

افزایش قیمت بیلت آلومینیوم و نگرانی از اختلال در عرضه منطقه خلیج فارس، از عوامل اصلی رشد این پرمیوم در بازار اروپا عنوان شده است.

فشار بر بازار آلومینا و گوگرد

در بخش بالادستی نیز، اختلال در تنگه هرمز بر بازار آلومینا تأثیر گذاشته است. بخشی از آلومینای تولیدشده در منطقه آسیا–اقیانوسیه که قرار بود به کارخانه‌های ذوب خاورمیانه ارسال شود، به دلیل محدودیت حمل‌ونقل به مقصد نرسیده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تولید آلومینیوم به شدت به تأمین پایدار آلومینا وابسته است و بسیاری از کارخانه‌های ذوب تنها سه تا چهار ماه ذخیره از این ماده اولیه دارند.

علاوه بر آلومینیوم، بازار گوگرد نیز ممکن است تحت تأثیر این بحران قرار گیرد. شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) از تولیدکنندگان مهم گوگرد گرانوله است که در فرآیند تولید کاتد مس در معادن آفریقا استفاده می‌شود. هرچند ذخایر موجود و محموله‌های در حال حمل فعلاً مانع بروز بحران فوری شده‌اند، اما تداوم جنگ در خاورمیانه می‌تواند در میان‌مدت بر تولید برخی معادن بزرگ مس در آفریقا اثر بگذارد.

چالش‌های پیش رو

در نهایت، ناامن شدن مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس باعث شده صادرات فلزات پایه منطقه با فشارهای جدی روبرو شود. هرچند بنادر جایگزین مانند صحار و جده به عنوان مسیرهای موقت مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اما محدودیت ظرفیت، هزینه‌های بالای حمل‌ونقل و گلوگاه‌های لجستیکی نشان می‌دهد این راهکارها تنها در کوتاه‌مدت قابل اتکا هستند. ادامه درگیری‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای بازار جهانی فلزات و مواد معدنی به همراه داشته باشد.