ادعای ترامپ درباره بی‌تأثیری بستن تنگه هرمز بر آمریکا و واقعیت‌های بازار جهانی نفت

افزایش جهانی قیمت نفت و تأثیر آن بر آمریکا

از زمان بسته شدن تنگه هرمز و کاهش قابل توجه صادرات نفت خام از منطقه خلیج فارس، قیمت نفت با درصدهای دو رقمی افزایش یافته است. این امر منجر به افزایش بیش از ۵۰ سنتی در قیمت متوسط هر گالن بنزین در ایالات متحده شده است.

مارک فینلی، عضو دپارتمان انرژی و نفت جهانی در موسسه بیکر دانشگاه رایس، تأکید کرد: «ایالات متحده قطعاً تحت تأثیر قرار گرفته است. از آنجا که این یک بازار جهانی نفت است، اگر مشکلی در هر جایی پیش بیاید، قیمت در همه جا بالا می‌رود.»

ایران در واکنش به حملات هوایی مشترک ایالات متحده و اسرائیل که از نهم اسفند آغاز شد، جریان نفت و سایر کالاها را از طریق این تنگه مسدود کرده است.

اهمیت تنگه هرمز در تجارت جهانی نفت

سال گذشته میلادی، حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت خام و سایر فرآورده‌های نفتی از طریق تنگه هرمز منتقل می‌شد. طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، این میزان از زمان آغاز درگیری‌ها به شدت کاهش یافته است.

ترامپ در یک کنفرانس مطبوعاتی در ۱۸ اسفند، با اشاره به «روان کردن جریان تنگه‌ها»، از ارائه «بیمه ریسک» به تانکرهای نفتی فعال در منطقه سخن گفت و منظور او احتمالاً اسکورت این نفت‌کش‌ها با کشتی‌های نیروی دریایی ایالات متحده بود.

او مدعی شد: «با همه اینها، این موضوع کشورهای دیگر را بسیار بیشتر از ایالات متحده تحت تاثیر قرار می‌دهد. واقعاً ما را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. ما نفت زیادی داریم. ما نفت و گاز عظیمی داریم، بسیار بیشتر از آنچه نیاز داریم.»

وی افزود: «ما این کار را برای سایر نقاط جهان، از جمله کشورهایی مانند چین، انجام می‌دهیم. آنها مقدار زیادی از نفت خود را از طریق این تنگه‌ها دریافت می‌کنند.»

وابستگی کشورهای مختلف به نفت خلیج فارس

در مقایسه با برخی کشورهای دیگر، ایالات متحده تنها کسری از نفت خام خود را از کشورهای خاورمیانه دریافت می‌کند. سال گذشته میلادی، ایالات متحده تقریباً ۴۹۰ هزار بشکه نفت خام در روز از کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد کرد که حدود ۸ درصد از کل واردات ۶.۲ میلیون بشکه‌ای نفت خام این کشور را تشکیل می‌داد. کانادا و مکزیک منبع تقریباً ۷۰ درصد از واردات نفت خام ایالات متحده در سال گذشته بودند.

در مقابل، آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داده است که حدود ۸۰ درصد از نفت و فرآورده‌های نفتی که در سال ۲۰۲۵ از تنگه هرمز عبور می‌کردند، به مقصد آسیا بوده و چین، هند و ژاپن واردکنندگان اصلی این منطقه هستند. طبق گزارش مرکز سیاست جهانی انرژی، چین بین ۴۵ تا ۵۰ درصد از واردات خود را از طریق این تنگه دریافت می‌کند.

تأثیر واقعی بر مصرف‌کنندگان آمریکایی

آبی راجندران، مدیر تحقیقات بازارهای نفت در موسسه انرژی اینتلیجنس، اظهار داشت: «این [مسدود شدن تنگه] ما را از این نظر منزوی می‌کند که برای یافتن عرضه با مشکل مواجه نخواهیم شد، اما قیمت‌ها جهانی هستند، بنابراین قیمت‌ها به هر حال بالا می‌روند.»

وی توضیح داد که ایالات متحده هنوز به واردات متکی است، زیرا بسیاری از پالایشگاه‌های این کشور برای استفاده از نفت خام سنگین‌تر تولید شده در سایر نقاط جهان مانند کانادا پیکربندی شده‌اند، در حالی که بخش زیادی از نفت خام داخلی سبک‌تر است.

ترامپ در رسانه‌های اجتماعی بیان کرد که قیمت‌های بالاتر نفت برای ایالات متحده یک امر مثبت است، زیرا این کشور بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است و از این افزایش قیمت سود می‌برد. فینلی نیز تأیید کرد که شرکت‌های نفتی آمریکایی، کارمندان آنها و ایالت‌های فعالیت‌کننده از قیمت‌های بالاتر سود می‌برند.

اما در مورد مصرف‌کنندگان، فینلی خاطرنشان کرد که آنها «بار قیمت‌های بالاتر را در پمپ بنزین» و همچنین «هر چیزی که از نفت استفاده می‌کند» تحمل می‌کنند. او تأکید کرد که قیمت بنزین، سوخت دیزل و سایر فرآورده‌های نفتی در ایالات متحده از زمان حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران «به شدت افزایش یافته است».

عواقب اختلال در تنگه هرمز و واکنش بین‌المللی

آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که با توجه به عبور حدود ۲۵ درصد از تجارت دریایی نفت جهان از تنگه هرمز و گزینه‌های محدود برای دور زدن آن، هرگونه اختلال در جریان از طریق این تنگه عواقب بزرگی برای بازارهای جهانی نفت خواهد داشت. اختلال طولانی مدت در حمل و نقل منجر به کمبود عرضه نفت و افزایش اجتناب‌ناپذیر قیمت‌ها می‌شود.

بخش عمده‌ای از هزینه بنزین توسط قیمت نفت خام تعیین می‌شود که در سطح بین‌المللی و بر اساس عوامل عرضه و تقاضا در سراسر جهان تعیین می‌گردد.

جدول زیر افزایش قیمت نفت خام و بنزین را نشان می‌دهد:

در واکنش به این اختلالات، ۳۲ کشور عضو آژانس بین‌المللی انرژی در ۲۰ اسفند ماه اعلام کردند که به طور جمعی ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر نفتی خود را برای مقابله با اختلالات بازارهای نفت ناشی از جنگ در خاورمیانه آزاد خواهند کرد. وزارت انرژی ایالات متحده نیز اعلام کرد که ترامپ مجوز آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت را صادر کرده است.

کارشناسان معتقدند که موفقیت این آزادسازی‌ها در تثبیت بازار به سرعت حمل نفت خام و مدت زمان طولانی شدن درگیری بستگی دارد. راجندران پیش‌بینی کرد که این اقدامات «به تثبیت کمک خواهد کرد»، اما افزود: «تا زمانی که درگیری تا فروردین‌ماه ادامه پیدا نکند.»