تحلیل نوسانات بازار طلا و ارز پس از آغاز جنگ: علل و چشم‌انداز آینده

نوسانات اخیر در بازار طلا

قیمت جهانی طلا تا ۲۲ اسفند (۱۳ مارس) به محدوده ۵۰۰۰ دلار رسید و در مجموع بیش از ۷ درصد نسبت به اوج اولیه خود پس از شروع جنگ کاهش یافت. در هفته گذشته نیز، انس جهانی طلا در بازه‌ای بین ۵۰۵۰ تا ۵۲۰۰ دلار نوسان داشته و بازار وارد فاز اصلاح و تثبیت شده است.

عوامل تأثیرگذار بر قیمت طلا

چندین عامل کلیدی در این ۱۴ روز بر تحولات بازار طلا تأثیرگذار بوده‌اند:

بحران انرژی و سیاست‌های پولی

تشدید درگیری‌ها و نگرانی‌ها در مورد تنگه هرمز و بازار انرژی، منجر به افزایش قیمت نفت شد. رشد قیمت نفت معمولاً انتظارات تورمی را بالا می‌برد و بر تصمیمات بانک‌های مرکزی، به ویژه فدرال رزرو، تأثیر می‌گذارد. در چنین شرایطی، احتمال اتخاذ سیاست‌های انقباضی‌تر یا تأخیر در کاهش نرخ بهره افزایش می‌یابد که در کوتاه‌مدت می‌تواند برای طلا منفی باشد. با این حال، هرگونه کاهش تنش می‌تواند انتظارات کاهش نرخ بهره را تقویت کرده و برای طلا مثبت تلقی شود.

نقش دلار و بازده اوراق خزانه

بخشی از رشد دلار به دلیل افزایش تقاضا برای آن به عنوان یک دارایی امن و نقدشونده در شرایط بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی است. بخش مهم‌تر اما به انتظارات مربوط به سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه‌تر در آینده بازمی‌گردد. نگرانی‌ها از نوسانات قیمت نفت و افزایش انتظارات تورمی، دیدگاه معامله‌گران را نسبت به مسیر آینده اقتصاد تغییر داده و می‌تواند کاهش نرخ بهره در ماه‌های آتی را به تأخیر بیندازد.

از سوی دیگر، انتظارات نسبت به تصمیمات فدرال رزرو مستقیماً بر بازده اوراق خزانه نیز اثرگذار بوده است. در شرایطی که بازار احتمال می‌دهد فدرال رزرو برای کنترل تورم، نرخ بهره را در سطوح بالا حفظ کند یا حتی افزایش دهد، سرمایه‌گذاران برای خرید اوراق بازده بالاتری مطالبه می‌کنند که به رشد بازده اوراق در هفته گذشته منجر شده است.

با افزایش بازده اوراق، جذابیت نگهداری طلا که دارایی بدون بهره محسوب می‌شود، کاهش می‌یابد. در نتیجه، بخشی از سرمایه‌ها به سمت بازار اوراق حرکت کرده و این جابه‌جایی سرمایه، فشار نزولی بر قیمت طلا وارد می‌کند. تقویت دلار و افزایش بازده اوراق، هر دو از عوامل اصلی محدود شدن روند صعودی طلا در مقطع فعلی بوده‌اند.

اصلاح طبیعی پس از رشد شدید

طلا در ماه‌های اخیر رشد بسیار قابل توجهی را تجربه کرده بود. بنابراین، بخشی از افت اخیر می‌تواند ناشی از اصلاح طبیعی بازار و شناسایی سود سرمایه‌گذاران باشد. در بسیاری از بحران‌ها نیز، در مراحل ابتدایی، به دلیل نیاز به نقدینگی، حتی دارایی‌های امن با فشار فروش مواجه می‌شوند.

چشم‌انداز بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری

با وجود کندی معاملات و اصلاح اخیر، بسیاری از بانک‌های بزرگ همچنان دیدگاه صعودی بلندمدت نسبت به طلا دارند. برای مثال، جی‌پی مورگان طلا را تا پایان سال ۲۰۲۶ در سطوح بالاتر و حتی محدوده‌های ۶۰۰۰ دلار ارزیابی می‌کند. برخی دیگر از مؤسسات نیز روند میان‌مدت را مثبت اما همراه با نوسان پیش‌بینی می‌کنند.

تحولات بازار داخلی ایران

در ۶ اسفند ۱۴۰۴، آخرین روز معاملاتی پیش از آغاز جنگ، قیمت دلار و تتر در محدوده ۱۶۵ تا ۱۶۶ هزار تومان معامله می‌شد. هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با حباب منفی حدود ۲ درصد در قیمت ۲۰ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قرار داشت و صندوق‌های طلا با افتی حدود ۲ تا ۳ درصدی بسته شدند.

با شدت گرفتن تنش‌ها در ۹ اسفند ۱۴۰۴، قیمت تتر تا محدوده ۱۷۸ هزار تومان افزایش یافت و طلای ۱۸ عیار تا حوالی ۲۲ میلیون تومان بالا رفت؛ به‌طوری‌که حباب طلا به حدود مثبت ۴ درصد رسید.

اما اکنون، پس از گذشت حدود ۱۶ روز از شروع جنگ، انس جهانی طلا نه تنها جهش قابل توجهی نداشته بلکه با کاهش نیز مواجه شده است. در حال حاضر، قیمت تتر در محدوده ۱۴۶ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان معامله می‌شود. صندوق‌های طلا نیز در نخستین روز بازگشایی با صف فروش و افت حدود ۱۰ درصدی مواجه شدند و ۱۰ همت صف فروش را ثبت کرده‌اند. این صندوق‌ها با حباب منفی ۲ تا ۳ درصد و زیر NAV در حال معامله هستند.

در مجموع، از ابتدای جنگ تاکنون قیمت طلا حدود ۳۰ درصد، دلار و تتر حدود ۲۲ درصد و انس جهانی طلا نزدیک به ۷ درصد کاهش را ثبت کرده‌اند. به نظر می‌رسد افت قابل توجه طلا و دلار در بازار داخلی بیش از هر چیز تحت تأثیر کندی معاملات، کاهش نقدشوندگی و شکل‌گیری فشار فروش در بازار باشد. با توجه به نقدینگی کم بازار و کندی معاملات، قیمت‌ها ممکن است واقعی نباشند و تحلیل دقیق‌تر رفتار بازار در گرو کاهش عدم قطعیت‌ها خواهد بود.