بنکسی کیست؟ افشای هویت هنرمند گریزان خیابانی

بنکسی، هنرمند خیابانی مرموز، برای سه دهه هویت خود را پنهان نگه داشته و در این مدت با آثارش فرهنگ مصرف‌گرایی را به سخره گرفته و فضاهای عمومی را به بوم‌هایی تأثیرگذار تبدیل کرده است. آثار امضادار او اغلب بدون هشدار ظاهر می‌شوند و گفت‌وگوهای جهانی را برمی‌انگیزند، اما خالق آن‌ها بی‌سروصدا از کانون توجه دوری می‌کند. مطبوعات او را «گریزان» و «محرمانه» توصیف می‌کنند؛ برای برخی یک قهرمان و برای برخی دیگر یک خرابکار. اما مرد پشت این طرح‌های استنسیل کیست؟

این بحث پس از ادعای یک تحقیق توسط رویترز مبنی بر افشای هویت مشهورترین هنرمند خیابانی جهان، دوباره مطرح شده است. اما بسیاری از طرفداران معتقدند که این خبرگزاری اشتباه کرده و گمانه‌زنی‌ها همچنان ادامه دارد.

دوران اولیه فعالیت

تصور می‌شود بنکسی در اوایل دهه ۱۹۷۰ در شهر ییت، که در آن زمان در گلاسترشر قرار داشت، به دنیا آمده است. او پس از آنکه در اوایل دهه ۱۹۹۰ شروع به اسپری‌پاشی طرح‌های استنسیل خود در اطراف بریستول کرد، به شهرت رسید.

او حتی در همان سالی که دیوارنگاره مشهور خود با عنوان «غرب ملایم، ملایم» را در سال ۱۹۹۹ در استوکس کرافت نقاشی کرد، کلاس‌های هنری برای نوجوانان در لارنس وستون برگزار کرد. عکس‌های این جلسات، که به طور انحصاری توسط بی‌بی‌سی به دست آمده، از اولین تصاویر شناخته شده از او هستند. گمان می‌رود صحنه موسیقی و هنری تاثیرگذار شهر الهام‌بخش آثار او بوده است.

سیر صعودی شهرت و آثار

تا اواسط دهه ۲۰۰۰، آثار بنکسی جاه‌طلبانه‌تر شدند و در شهرهای سراسر جهان ظاهر شدند که جنجال رسانه‌ای گسترده‌ای را به همراه داشت. جایگاه اسطوره‌ای او به عنوان هنرمندی نقاب‌دار که مقامات را به سخره می‌گیرد، برای او – یا حداقل برای برند او – شهرت بین‌المللی به ارمغان آورد.

نمایشگاه‌های آثار او در شهرهایی از جمله لس‌آنجلس و لندن به رویدادهایی پرفروش تبدیل شدند. آثار اغلب سیاسی او شروع به فروش با مبالغ هنگفت کردند، با مشتریان مشهوری از جمله برد پیت، پل اسمیت و کریستینا آگیلرا.

فیلم مستند «خروج از فروشگاه هدیه» در سال ۲۰۱۰، که بنکسی را در حال کار نشان می‌داد، نامزد جایزه اسکار و بفتا شد. در سال ۲۰۱۵، او استخر متروکه تروپیکانا در وستون-سوپر-مار، که در کودکی از آن بازدید کرده بود، را به جاذبه گردشگری خرابکارانه «دیسمالند» تبدیل کرد.

سه سال بعد، در یک اثر هنری نمایشی بسیار تئاتری، او تخریب زنده اثر «دختری با بادکنک» خود را در خانه حراج ساتبی، لحظاتی پس از فروش آن به قیمت ۱ میلیون پوند، به نمایش گذاشت.

هویت‌های احتمالی

تعدادی نام در گذشته با بنکسی مرتبط شده‌اند، از جمله رابرت دل ناجا، رابین گانینگهام، نیل بوکانان از آرت اتک یا یک گروه هنری از بریستول. نام گانینگهام برای اولین بار در سال ۲۰۰۸ در گزارشی از دیلی میل به عنوان یک «انحصاری جهانی» مطرح شد که او را «یک دانش‌آموز سابق مدرسه دولتی که در حومه طبقه متوسط بزرگ شده» توصیف می‌کرد.

این نظریه در سال ۲۰۲۳ با کشف مصاحبه‌ای توسط بی‌بی‌سی تقویت شد که در آن هنرمند به نظر می‌رسد نام کوچک خود را «رابی» تأیید می‌کند. به گفته رویترز، بنکسی با نام رابین گانینگهام به دنیا آمد اما بعدها نام دیوید جونز را برگزید – اگرچه مشخص نیست که آیا او هنوز از این نام مستعار خاص استفاده می‌کند یا خیر.

رویترز اضافه کرد که این تلاش‌های فوق‌العاده برای پنهان کردن هویت او در سپتامبر ۲۰۰۰، پس از متهم شدن به خرابکاری یک بیلبورد در نیویورک، شروع به فروپاشی کرد. سوابق دستگیری حاوی نام واقعی او بود. اما استیو لازاریدس، مدیر سابق بنکسی، به رویترز گفت که آنها «به دنبال یک روح» هستند، زیرا او به موکل خود کمک کرده بود تا پس از این حادثه نام خود را به صورت قانونی تغییر دهد. او گفت: «رابین گانینگهام وجود ندارد. نامی که شما دارید را سال‌ها پیش از بین بردم. هرگز او را پیدا نخواهید کرد.»

تداوم فعالیت و پیام‌های سیاسی

با ورود این هنرمند به میانسالی، خروجی خلاقانه پربار او ادامه دارد، حتی با آثاری که صریح‌تر و سیاسی‌تر از کارهای اولیه هستند. جنگ در اوکراین – جایی که یک اثر بنکسی در نوامبر ۲۰۲۲ ظاهر شد – حق اعتراض و مهاجرت تنها چند موضوعی هستند که اخیراً توسط این هنرمند مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اما همه آثار او آشکارا سیاسی نیستند و بسیاری از آنها پیامی طنزآمیز یا کنایه‌آمیز درباره جامعه دارند. در سال ۲۰۲۱، ۱۰ اثر هنری خیابانی با عنوان «تعطیلات اسپری‌پاشی بزرگ بریتانیا» مرغان دریایی را در حال شیرجه زدن برای چیپس، کودکان را در حال بازی با شن و در قایق‌ها، و همچنین یک موش را در حال لم دادن روی صندلی ساحلی و لذت بردن از یک کوکتل به تصویر کشید.

در تابستان ۲۰۲۴، آثار هنری حیات وحش در لندن ظاهر شدند – با هشت اثر که در طول هشت روز رونمایی شدند. همانطور که اغلب اتفاق می‌افتد، همه آثار دست‌نخورده باقی نماندند. فیل‌ها به سرعت با راه‌راه‌هایی مخدوش شدند، گرگ ظرف چند ساعت پس از تأیید به عنوان یک اثر بنکسی به نظر می‌رسید که به سرقت رفته باشد، گربه در همان روزی که رونمایی شد برداشته شد، و یک مرد نقاب‌پوش بر روی کرگدن اسپری‌پاشی کرد. سال گذشته، یک دیوارنگاره که در کنار ساختمان دادگاه‌های سلطنتی رونمایی شد – قاضی‌ای را نشان می‌داد که چکش را بر سر یک معترض می‌کوبد – نیز به سرعت پاک شد.

«جنگجوی نقاب‌دار»

جان براندلر، مدیر گالری‌های هنری براندلر، معتقد است که ناشناس ماندن برای بنکسی راحت است «تا بتواند در خیابان راه برود» بدون اینکه شناخته شود، اما می‌گوید برند بنکسی بدون توجه به این موضوع باقی خواهد ماند.

او گفت: «برای دنیای هنر، دیگر مهم نیست. [وقتی شروع کرد] ناشناس بودن به او کمک کرد تا برجسته شود – جنگجوی نقاب‌دار – اما اکنون دیگر مهم نیست. افراد او برند بنکسی را به چنان چیز باورنکردنی تبدیل کرده‌اند که تفاوتی نخواهد کرد. او بسیار باهوش است. این بازاریابی درخشانی است.»