عملکرد دولت در فروش اوراق مالی اسلامی در سال 1404

عملکرد فروش اوراق دولتی در سال 1404

بانک مرکزی در گزارشی که در تاریخ 24 اسفند 1404 منتشر کرد، جزئیات فروش اوراق دولتی در این سال را تشریح کرده است. بر اساس این گزارش، در مجموع 39 حراج اوراق برگزار شد که اولین حراج در 25 خردادماه و آخرین آن در 23 اسفندماه صورت گرفت.

• مجموع فروش: 706 هزار و 640 میلیارد تومان
• خرید توسط بانک‌ها: 422 هزار و 790 میلیارد تومان
• خرید توسط سایر سرمایه‌گذاران (شرکت‌های بازار سرمایه): 283 هزار و 860 میلیارد تومان

با وجود اینکه هدف‌گذاری دولت برای فروش اوراق در قانون بودجه سال 1404 مبلغ 750 هزار میلیارد تومان تعیین شده بود، دولت موفق به فروش کامل این میزان نشده و تنها حدود 94 درصد از هدف را محقق کرده است.

دلایل عدم تحقق کامل هدف‌گذاری

کارشناسان دو دلیل اصلی و مرتبط را برای عدم تحقق کامل هدف‌گذاری فروش اوراق دولتی در سال 1404 مطرح می‌کنند:

• تعهد قانونی بانک‌ها: بانک‌ها طبق قانون موظفند تا 3 درصد از ترازنامه خود را به خرید اوراق دولتی اختصاص دهند. به گفته کارشناسان، اغلب بانک‌ها به این وظیفه قانونی خود عمل کرده‌اند و خرید اوراق مازاد بر این مقدار، به جذابیت خود اوراق بستگی دارد.
• نرخ بازده پایین: نرخ بازده تا سررسید پایین این اوراق، جذابیت لازم را برای بانک‌ها و احتمالاً شرکت‌های بازار سرمایه ایجاد نکرده و آنها را از خرید بیشتر اوراق دولتی منصرف کرده است.

مقایسه با سال‌های گذشته و چشم‌انداز آینده

در حالی که در سال 1404 حدود 94 درصد از سقف مجاز فروش اوراق محقق شد، در سال 1403 دولت بیش از مقدار مجاز اقدام به فروش اوراق کرده بود. این در حالی است که در سال‌های 1400، 1401 و 1402، نسبت فروش اوراق به سقف تعیین شده در قانون بودجه هرگز از 68 درصد فراتر نرفته و حتی در سال 1400 با وجود بحران کرونا، تنها 21 درصد از سقف بودجه به فروش رسید.

این نوسانات نشان می‌دهد که دولت ممکن است برای تامین منابع خود به راه‌های دیگری نیز متوسل شود. این راه‌ها می‌توانند شامل استقراض از شبکه بانکی باشند که به نوبه خود منجر به رشد نقدینگی خواهد شد. از همین رو، بررسی دقیق و مستمر نحوه درآمدزایی دولت از اهمیت بالایی برخوردار است.