بحران آلومینیوم: افزایش قیمت و اختلال در زنجیره تامین جهانی

شوک قیمتی و فشار بر بازار فیزیکی

بازارهای مالی در ابتدای بحران واکنش سریعی نشان دادند و قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) به ۳۵۴۵ دلار در هر تن افزایش یافت که بالاترین سطح در چهار سال گذشته است. اما فشار واقعی اکنون در بازار فیزیکی احساس می‌شود:

• افزایش پریمیوم‌ها: خریداران در سراسر جهان مجبور به پرداخت مبالغی بالاتر از قیمت پایه بورس (پریمیوم) شده‌اند.
• آسیا: خریداران ژاپنی پس از مقاومت اولیه، نرخ‌های بسیار بالاتری را پذیرفته‌اند که معیاری برای سایر بازارهای آسیایی است.
• اروپا: پریمیوم آاوروپا به حدود ۴۵۰ دلار در هر تن رسیده که بالاترین سطح از اواخر سال ۲۰۲۲ است.
• ایالات متحده: با تعرفه‌های وارداتی ۵۰ درصدی، پریمیوم منطقه میدوست به حدود ۲۴۰۰ دلار در هر تن افزایش یافته است.

این ارقام نشان‌دهنده هزینه‌های سنگینی است که تولیدکنندگان برای تضمین دسترسی به مواد اولیه متحمل می‌شوند.

اختلال در تولید و گلوگاه‌های لجستیکی منطقه

بحران کنونی به طور مستقیم تولیدکنندگان خلیج فارس را تحت تأثیر قرار داده است:

• کاهش ظرفیت تولید: دو مجتمع بزرگ ذوب آلومینیوم در منطقه، مجموعاً حدود ۵۷۰ هزار تن از ظرفیت تولید سالانه خود را کاهش داده‌اند. این کاهش در شرایطی رخ می‌دهد که بازار جهانی از پیش با محدودیت عرضه مواجه بوده است.
• تنگه هرمز: این مسیر حیاتی انتقال کالا و انرژی، به دلیل تهدیدات امنیتی و ریسک‌های حمل‌ونقل، عملاً به یک گلوگاه پرخطر تبدیل شده و صادرات آلومینیوم از منطقه را کند یا متوقف کرده است.
• جستجوی مسیرهای جایگزین: برخی تولیدکنندگان مانند «امارات گلوبال آلومینیوم» در تلاشند از بنادر خارج از تنگه هرمز برای صادرات استفاده کنند، اما این راهکارها ظرفیت محدودی دارند.
• اختلال در واردات مواد اولیه: ورود بوکسیت و آلومینا نیز با اختلال مواجه شده است. تنها شرکت سعودی «معادن» به دلیل دسترسی به منابع داخلی، از زنجیره تأمین نسبتاً مستقلی برخوردار است؛ سایر تولیدکنندگان با خطر توقف کامل تولید روبه‌رو هستند.

بازاری با گزینه‌های جایگزین محدود

در سمت تقاضا، خریداران با کمبود گزینه‌های جایگزین مواجه‌اند:

• چین: با وجود اینکه بزرگ‌ترین تولیدکننده است، بخش عمده تولید خود را به محصولات نیمه‌ساخته اختصاص می‌دهد و ظرفیت مازاد قابل‌توجهی برای صادرات فلز اولیه ندارد.
• روسیه: پس از تحریم‌ها، مسیر صادرات خود را به سمت آسیا تغییر داده و بخش بزرگی از عرضه جهانی عملاً از دسترس خریداران غربی خارج شده است.

بورس فلزات لندن؛ آخرین پناهگاه

در چنین شرایطی، معامله‌گران و مصرف‌کنندگان به ذخایر بورس فلزات لندن (LME) به عنوان آخرین منبع تأمین روی آورده‌اند. از ابتدای ماه جاری، بیش از ۱۵۰ هزار تن از موجودی‌های ثبت‌شده این بورس برای تحویل فیزیکی کنار گذاشته شده است.

با این حال، همه این ذخایر به راحتی قابل استفاده نیستند. بخش قابل‌توجهی از موجودی‌ها شامل فلز روسی است که بسیاری از خریداران غربی تمایلی به استفاده از آن ندارند. علاوه بر این، ذخایر خارج از بورس نیز در سال گذشته به شدت کاهش یافته و اکنون به سطوح پایینی رسیده است.

یکی از نشانه‌های بارز این کمبود، تغییر ساختار بازار از «کنتانگو» (قیمت آتی بالاتر از نقدی) به «بک‌واردیشن» (قیمت نقدی بالاتر از آتی) است که نشان‌دهنده کمبود شدید عرضه در کوتاه‌مدت است.