آیکون خبر

خبر کامل

کند شدن چرخش زمین: پیامدهای اقلیمی و علمی یک پدیده بی‌سابقه

کند شدن چرخش زمین: پدیده‌ای بی‌سابقه با ریشه‌های اقلیمی

در حالی که بسیاری از ما احساس می‌کنیم زندگی با سرعتی سرسام‌آور در جریان است، علم حقایق دیگری را آشکار می‌کند: سیاره ما، زمین، در حال کند شدن است. پژوهش‌های اخیر در وین و زوریخ نشان می‌دهند که سرعت چرخش زمین طی میلیون‌ها سال کاهش یافته و این پدیده، ارتباط تنگاتنگی با تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی دارد.

کند شدن بی‌سابقه چرخش زمین

بررسی‌های دانشمندان نشان می‌دهد که سرعت چرخش زمین در حال کاهش است. این پدیده، هرچند در مقیاس میلی‌ثانیه‌ای (حدود ۱.۳۳ میلی‌ثانیه در هر قرن) رخ می‌دهد، اما از نظر علمی بسیار حائز اهمیت است. این سریع‌ترین روند کاهش سرعت چرخش زمین از دوران باستان، یعنی زمانی که موجوداتی چون ماستودون‌ها و ببرهای دندان‌خنجری بر روی زمین زندگی می‌کردند، به شمار می‌رود. این یافته یادآوری می‌کند که حتی پدیده‌هایی به ظاهر ثابت مانند چرخش زمین نیز در طول زمان دستخوش تغییر می‌شوند.

بندیکت سوجا، یکی از پژوهشگران، تأکید می‌کند که این مطالعه پیامی مهم دارد: «سرعت تغییرات اقلیمی امروز در مقیاس تاریخی بی‌سابقه است.» او توضیح می‌دهد که کندتر شدن چرخش زمین صرفاً یک پدیده طبیعی نیست، بلکه تا حد زیادی با فعالیت‌های انسانی و تأثیر آن‌ها بر اقلیم زمین مرتبط است. این بدان معناست که تغییرات اقلیمی نه تنها بر دما و سطح دریاها اثر می‌گذارند، بلکه می‌توانند بر حرکت بنیادی سیاره ما نیز تأثیرگذار باشند.

اصطکاک اقیانوسی و جابجایی جرم

دانشمندان این پدیده را به نوعی جابجایی جرم بر روی زمین نسبت می‌دهند. زمانی که یخ‌های عظیم قطبی و یخچال‌های کوهستانی ذوب می‌شوند، آب آن‌ها وارد اقیانوس‌ها شده و به ویژه در نواحی نزدیک به خط استوا تجمع می‌یابد. این جابجایی جرم اهمیت زیادی دارد، زیرا در عرض‌های پایین‌تر، این وزن اضافی مانند یک ترمز عمل کرده و می‌تواند چرخش زمین را کندتر کند.

مصطفی کیانی شاهوندی این پدیده را به یک اسکیت‌باز نمایشی تشبیه می‌کند: «وقتی بازوهایش را باز می‌کند، چرخش او کندتر می‌شود و وقتی دست‌هایش را به بدن نزدیک می‌کند، سریع‌تر می‌چرخد.» او توضیح می‌دهد که توزیع جرم روی سیاره تغییر کرده و چرخش آن کندتر شده است. این محقق ایرانی خاطرنشان می‌کند که تنها یک بار در حدود دو میلیون سال پیش، تغییری تقریباً مشابه رخ داده بود، اما هرگز قبل یا بعد از آن، سیاره زمین این‌گونه «بازوهای خود را باز نکرده و سطح دریاها را این‌قدر سریع بالا نبرده است.» این نشان می‌دهد که فعالیت‌های انسانی و ذوب سریع یخ‌ها باعث شده زمین به شکلی بی‌سابقه در طول میلیون‌ها سال اخیر واکنش نشان دهد.

فسیل‌های دریایی: ساعت‌های طبیعی زمین

برای بررسی تغییرات طول روز در طول میلیون‌ها سال، پژوهشگران از منبع داده‌ای شگفت‌انگیز به نام فورامینیفرا استفاده کردند. این فسیل‌های موجودات دریایی کوچک تک‌سلولی با پوسته‌هایشان، با تحلیل ترکیب شیمیایی‌شان، امکان بازسازی تغییرات سطح دریا را فراهم آوردند. سپس با محاسبات ریاضی، ارتباط این تغییرات با طول روزهای گذشته زمین مشخص شد. به عبارت دیگر، این موجودات کوچک دریایی به «ساعت‌های طبیعی» تبدیل شده‌اند که چگونگی تغییر زمین و روزهایش را در طول تاریخ نشان می‌دهند.

مدل انتشار آگاه به فیزیک (PIDM)

برای انجام محاسبات پیچیده، پژوهشگران یک روش نوین یادگیری عمیق به نام مدل انتشار آگاه به فیزیک (PIDM) ابداع کردند. این روش ترکیبی از هوش مصنوعی و قوانین فیزیک است. در این رویکرد، سیستم از توانایی پیش‌بینی قوی هوش مصنوعی مبتنی بر احتمالات استفاده می‌کند، اما همزمان در چهارچوب قوانین علمی دقیق هدایت می‌شود. این فناوری مانند یک ماشین پیش‌بینی است که هم خلاقیت یادگیری ماشینی را دارد و هم به قوانین طبیعی پایبند است تا داده‌های پیچیده زمین‌شناسی و دریایی با دقت بالایی تحلیل شوند.

کیانی شاهوندی توضیح می‌دهد که این مدل یک دستاورد مهم است، زیرا هم تغییرات سطح دریا را بر اساس قوانین فیزیکی در نظر می‌گیرد و هم می‌تواند با عدم قطعیت‌های گسترده و پیچیده داده‌های دیرینه‌اقلیمی مقابله کند. این مدل نه تنها علمی و دقیق است، بلکه در شرایطی که داده‌ها ناقص یا پرابهام هستند نیز قابل اعتماد خواهد بود و تحلیل تغییرات طول روز و چرخش زمین را بسیار دقیق‌تر می‌کند.

اهمیت هزارم‌های ثانیه

حتی تغییرات بسیار کوچک – در حد هزارم‌های ثانیه – در طول روزهای زمین اهمیت دارند. روزهای زمین همواره کاملاً ثابت نیستند و گاهی چرخش آن کمی سریع‌تر یا کندتر می‌شود. برای مثال، در ۴ ژوئیه ۲۰۲۴، زمین یک رکورد جالب ثبت کرد و یک دور کامل را حدود ۰.۰۰۱۶۶ ثانیه سریع‌تر از حد معمول طی کرد.

چنین تغییرات جزئی نتیجه ترکیبی از عوامل متعدد است؛ از جوشش درونی هسته مذاب و فشار اتمسفر گرفته تا بادها و حتی تغییرات مدار ماه. هر یک از این عوامل به نحوی بر سرعت چرخش زمین تأثیر می‌گذارند و نشان می‌دهد که حتی کوچک‌ترین تغییرات می‌توانند در مقیاس سیاره‌ای قابل مشاهده باشند.

پژوهش جدید بر تغییرات بلندمدت زمین، یعنی بررسی رفتار چرخش زمین در طول دهه‌های قرن بیست‌ویکم و مقایسه آن با روندهای میلیون‌ها سال گذشته، تمرکز دارد. سوجا اشاره می‌کند که افزایش حجم و وزن آب اقیانوس‌ها در عرض‌های استوایی، که نتیجه مستقیم تغییرات اقلیمی است، به زودی به یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده سرعت چرخش زمین تبدیل خواهد شد. او پیش‌بینی می‌کند که تا پایان این قرن، اثرات تغییرات اقلیمی بر طول روز حتی بیشتر از تأثیر ماه خواهد بود. هرچند این تغییرات تنها به اندازه میلی‌ثانیه هستند، اما همین اندازه کوچک می‌تواند در زمینه‌هایی مانند ناوبری دقیق فضایی مشکل‌ساز شود. این امر نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی نه تنها سطح دریاها و دما را تغییر می‌دهد، بلکه حتی حرکت بنیادی کره زمین را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗