توسعه فناوری کشاورزی؛ راهبرد ایران برای مقابله با چالش‌های اقلیمی و تحریم

ایران با وجود چالش‌های اقلیمی و تحریم‌های اقتصادی، توانسته است امنیت غذایی خود را از طریق توسعه چشمگیر فناوری در بخش کشاورزی حفظ کند. این موفقیت، نتیجه تلاش‌های بی‌وقفه محققان وزارت جهاد کشاورزی و کشاورزان طی چند دهه اخیر است.

راهبردهای وزارت جهاد کشاورزی برای خوداتکایی

معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش تحقیقات، بر اهمیت تمرکز بر رفع چالش‌های موجود در بخش کشاورزی و افزایش خوداتکایی تأکید کرد. این راهبرد با هدف کاهش وابستگی به خارج، به‌ویژه در محصولات و فناوری‌های وارداتی، دنبال می‌شود. از جمله اقدامات کلیدی در این راستا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش بهره‌وری آب با توجه به تغییر اقلیم و خشکسالی
• افزایش بهره‌وری تولید گندم و خوراک دام و علوفه
• تولید بذرهای هیبرید سبزی و صیفی و دانه‌های روغنی
• تولید واکسن‌های دام و طیور
• کاهش ضایعات و تولید فرآورده‌های زیستی از پسماندها

تحول در رویکرد پروژه‌های تحقیقاتی

از سال گذشته، رویکرد پروژه‌های تحقیقاتی در بخش کشاورزی دستخوش تغییرات مهمی شده است. تعداد پروژه‌های مستقل و محقق‌محور کاهش یافته و در مقابل، طرح‌های کلان و تحقیقاتی-توسعه‌ای با مشارکت تیمی و فعالان بخش کشاورزی، شامل محققان، مروجان، کشاورزان و شرکت‌های دانش‌بنیان، افزایش چشمگیری یافته است.

نقش فناوری‌های نوین در ارتقای امنیت غذایی

هماهنگی بین تمام فعالان و ذی‌نفعان در بخش کشاورزی، مطابق با شعار سال، می‌تواند تحولات بزرگی را رقم بزند. توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های جدید نظیر زیست‌فناوری، نانوفناوری، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و فناوری‌های ماهواره‌ای، به عنوان راهکارهای کلیدی برای ارتقای امنیت غذایی شناخته می‌شوند.

زیرساخت‌های دانش‌بنیان و نیروی انسانی متخصص

در حال حاضر، بیش از ۷۰۰ شرکت دانش‌بنیان و صدها واحد فناور در حوزه‌های کشاورزی، صنایع غذایی و منابع طبیعی فعالیت می‌کنند. بخش قابل توجهی از این شرکت‌ها در مراکز رشد وابسته به سازمان تات و پارک علم و فناوری کشاورزی مستقر هستند. همچنین، وجود نیروی انسانی جوان و متخصص، ۵۴ مؤسسه تحقیقاتی ملی و مراکز استانی، بیش از ۳۶۰ ایستگاه تحقیقاتی، دانشکده‌های کشاورزی و ظرفیت‌های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، زمینه‌ساز توسعه فناوری در این بخش است.

با وجود چالش‌هایی چون جنگ، تحریم‌ها و نیاز به سرمایه‌گذاری، می‌توان با اتحاد ملی، توسعه و نفوذ نوآوری‌ها را برای تحقق شعار سال پیش برد.

برنامه‌های تحولی و نوآورانه در افق ۱۴۰۵

اجرای برنامه تحولی نوآوری و فناوری در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، شامل برگزاری رویداد ملی نوآوری با مشارکت تمام بخش‌های مرتبط، از مهم‌ترین برنامه‌های سال ۱۴۰۵ است. سایر برنامه‌های کلیدی عبارتند از:

• ایجاد و توسعه مزارع نوآور و بهره‌ور با همکاری کشاورزان پیشرو از طریق سایت‌های الگو
• اجرای فناوری‌های نوین در مزارع از طریق طرح‌های تحقیقاتی-توسعه‌ای برای حل چالش‌های پیچیده
• حمایت گسترده از پارک علم و فناوری کشاورزی و مراکز رشد با همکاری نهادهای مرتبط