۷ حادثه فاجعه‌بار در تاریخ سفرهای فضایی | تکنولوژی

سفر به فضا، با وجود پیشرفت‌های چشمگیر مهندسی و پروتکل‌های ایمنی سختگیرانه، همواره با چالش‌ها و خطرات غیرقابل پیش‌بینی همراه بوده است. از نقص فنی در تجهیزات گرفته تا شرایط محیطی غیرمعمول، حوادث فضایی یادآور شکنندگی انسان در برابر عظمت کیهان هستند. این گزارش به بررسی هفت حادثه مهم در تاریخ سفرهای فضایی می‌پردازد که هر یک به نوبه خود، درس‌های ارزشمندی برای ایمنی و توسعه اکتشافات فضایی به همراه داشته‌اند.

اکسپدیشن ۳۶: حادثه کلاه ایمنی پر از آب

در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۳، لوکا پارمیتانو، فضانورد ایتالیایی آژانس فضایی اروپا، هنگام پیاده‌روی فضایی خارج از ایستگاه فضایی بین‌المللی با حادثه‌ای غیرمنتظره روبه‌رو شد. کلاه ایمنی او به طور ناگهانی از آب پر شد. در محیط بی‌وزنی فضا، آب آزادانه اطراف سر او شناور گشت و ارتباط او را با سایر فضانوردان مختل کرد.

این آب از کیسه نوشیدنی نبود، بلکه ناشی از نشتی در سیستم خنک‌کننده مایع بود و قابل نوشیدن نبود. ناسا پس از گزارش پارمیتانو، به سرعت پیاده‌روی فضایی را لغو کرد و او و کریس کسیدی در عرض چند دقیقه به ایستگاه بازگشتند. پارمیتانو بدون هیچ آسیبی از لباس فضایی خود خارج شد و این حادثه به دومین پیاده‌روی فضایی کوتاه در تاریخ ایستگاه فضایی بین‌المللی تبدیل شد.

شاتل فضایی چلنجر: فاجعه‌ای در آسمان

فاجعه شاتل فضایی چلنجر در ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶، یکی از تلخ‌ترین روزها در تاریخ اکتشافات فضایی بود. تنها کمی بیش از یک دقیقه پس از بلند شدن، نقصی در حلقه‌های O فضاپیما (واشرهای لاستیکی جداکننده تقویت‌کننده‌های موشک) منجر به شروع آتش‌سوزی شد. این آتش‌سوزی تقویت‌کننده‌ها را بی‌ثبات کرد و به موشک سرایت نمود. شاتل با سرعتی مافوق صوت متلاشی شد و تمامی فضانوردان، از جمله کریستا مک‌آلیف، معلم غیرنظامی، جان باختند.

این فاجعه به تعلیق موقت برنامه شاتل فضایی و تشکیل «کمیسیون راجرز» برای بررسی علل آن منجر شد. مهندسان از قبل نسبت به خطرات دمای پایین برای حلقه‌های O هشدار داده بودند، اما این نگرانی‌ها نادیده گرفته شد و ماموریت طبق برنامه ادامه یافت.

آپولو ۱۲: رعدوبرق در مسیر ماه

ماموریت آپولو ۱۲، دومین فرود سرنشین‌دار بر ماه، در ۱۴ نوامبر ۱۹۶۹ آغاز شد. هنگام بلند شدن، شاتل مورد اصابت دو رعدوبرق قرار گرفت که می‌توانستند فضاپیما و ماموریت را به خطر بیندازند. با این حال، پس از بررسی سریع سیستم‌ها، مشخص شد که آسیبی وارد نشده و ماموریت به سمت ماه ادامه یافت.

بازگشت به زمین نیز بدون مشکل نبود. هنگام فرود در اقیانوس، موجی قوی به بدنه فضاپیما برخورد کرد و باعث تکان خوردن شدید آن شد. این حادثه به سر آلن بین، فضانورد آمریکایی، آسیب رساند و بریدگی ۲.۵ سانتی‌متری ایجاد کرد، اما او به سرعت توسط چارلز کنراد پانسمان شد و کاملاً سالم از آب بیرون آمد.

سایوز ۱: پایان تلخ یک پیشگام

ولادیمیر کوماروف، یکی از اولین فضانوردان شوروی، اولین کسی بود که دو بار به فضا سفر کرد، اما سفر دوم او آخرینش بود. در طول ماموریت سایوز ۱ در سال ۱۹۶۷، مشکلات متعددی در فضاپیما رخ داد که به مرگ او انجامید. قرار بود سایوز ۱ با سایوز ۲ ملاقات کند تا اولین گام‌ها برای اتصال دو فضاپیما در مدار آزمایش شود، اما مشکلات فنی ماموریت سایوز ۲ را متوقف کرد.

یکی از پنل‌های خورشیدی سایوز ۱ فعال نشده بود که برق فضاپیما را به شدت محدود می‌کرد و کنترل آن را دشوار می‌ساخت. تصمیم به بازگشت گرفته شد، اما چترهای نجات به درستی باز نشدند. سایوز ۱ در ۲۴ آوریل ۱۹۶۷ به زمین برخورد کرد و کوماروف کشته شد. او اولین قربانی پروازهای فضایی بود و بناهای یادبودی به یاد شجاعت او ساخته شده است.

میر-۱۸: آسیب دیدگی در حین ورزش

در سال ۱۹۹۵، نورمن تاگارد، فضانورد آمریکایی در ایستگاه فضایی میر، هنگام استفاده از تجهیزات ورزشی برای حفظ تناسب اندام، دچار حادثه شد. یکی از بندهای الاستیک وسیله ورزشی از پایش جدا شد و به چشمش برخورد کرد. پس از شوک اولیه و درد شدید، تاگارد در نگاه کردن به نور مشکل داشت.

با تجویز قطره چشم استروئیدی که در ایستگاه فضایی در دسترس بود، چشم تاگارد بهبود یافت و وضعیت او به حالت عادی بازگشت. این حادثه یادآور اهمیت آمادگی برای هرگونه مشکل، حتی در فعالیت‌های روزمره در فضا است.

شاتل فضایی کلمبیا: فاجعه بازگشت به زمین

متلاشی شدن شاتل فضایی کلمبیا در ۱ فوریه ۲۰۰۳ هنگام ورود مجدد به جو، دومین حادثه فاجعه‌بار در برنامه شاتل فضایی ناسا پس از چلنجر بود. این حادثه ناشی از شکستن تکه‌ای از فوم عایق مخزن سوخت هنگام پرتاب بود که سوراخی در باله چپ شاتل ایجاد کرد.

مقامات ناسا از این آسیب آگاه بودند، اما به دلیل کیفیت پایین دوربین‌های نظارتی، شدت آن را دست کم گرفتند. هنگام بازگشت به جو، گازها و دود از طریق سوراخ وارد باله چپ شدند و آن را شکستند که به متلاشی شدن شاتل هفت دقیقه قبل از فرود منجر شد. تمامی خدمه در این حادثه جان باختند و برنامه شاتل فضایی ناسا دوباره به حالت تعلیق درآمد. با این حال، کرم‌های آزمایشگاهی که در طول این ماموریت نگهداری می‌شدند، از لاشه هواپیما سالم بیرون آمدند و نمادی از فداکاری خدمه کلمبیا شدند.

پروژه آزمایشی آپولو-سایوز: همکاری با چالش‌های غیرمنتظره

پروژه آزمایشی آپولو-سایوز در ژوئیه ۱۹۷۵، اولین پرواز فضایی مشترک آمریکا و شوروی بود که به رقابت فضایی بین دو کشور پایان داد. دو فضاپیما در مدار زمین به هم متصل شدند و فضانوردان بین آنها سفر کردند، هدایا رد و بدل کردند و آزمایش‌هایی انجام دادند. این ماموریت تقریباً بدون نقص تا زمان بازگشت ادامه یافت.

هنگام ورود مجدد به جو، نقصی در سیستم کنترل واکنش و سیستم کنترل ارتفاع باعث ورود تتراکسید نیتروژن سمی به کابین فضانوردان آمریکایی شد. خوشبختانه، کابین پس از فرود تهویه شد و فضانوردان به شدت مجروح نشدند. آنها به بیمارستان منتقل شدند و به ذات‌الریه ناشی از مواد شیمیایی مبتلا شده بودند، اما ظرف چند هفته بهبود یافتند.