مدیریت موفق بازار همدان در بحبوحه جنگ تحمیلی رمضان

در بحبوحه جنگ تحمیلی رمضان و در شرایطی که دشمنان انتظار شوک اولیه و نگرانی‌های گسترده در کشور را داشتند، استان همدان با اتکا به تجربیات ارزشمند خود از جنگ ۱۲ روزه، توانست با ثبات نسبی، مسیر تامین کالاهای اساسی را ادامه دهد و از تنش‌های معمول بازار فاصله بگیرد. این موفقیت چشمگیر، حاصل برنامه‌ریزی‌های پیش‌دستانه و اقدامات مدبرانه‌ای است که مدت‌ها قبل از آغاز بحران تدوین شده بود و اکنون به عنوان الگویی برای مدیریت آرام بازار شناخته می‌شود.

مدیریت هوشمندانه بازار در شرایط بحران

تقویت ذخایر راهبردی و آماده‌سازی زیرساخت‌های اقتصادی، از جمله نقاط کلیدی بود که مسئولان استان همدان برای مواجهه با شرایط جنگی در نظر گرفته بودند. این تصمیمات موجب شد با آغاز جنگ در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴، همدان بدون تجربه کمبود، آشفتگی یا اتلاف زمان، وارد فاز تامین و کنترل بازار شود.

شهروندانی که تجربه افزایش قیمت‌ها در سال‌های گذشته و در آستانه سال نو را به خاطر داشتند، این بار با وجود جنگ تحمیلی، با ثبات قابل‌توجهی روبرو شدند؛ ثباتی که نتیجه برنامه‌ریزی دقیق، هماهنگی مؤثر و مداخله به موقع دستگاه‌های اجرایی بود.

تجارب جنگ ۱۲ روزه و کنترل بازار

علاوه بر مدیریت کالاهای اساسی، توجه ویژه‌ای به حوزه‌های حساس مانند سوخت، نان، وجه نقد و قیمت اقلام پرمصرف معطوف شد. این حوزه‌ها در شرایط جنگی بیشترین آسیب‌پذیری را دارند و کوچک‌ترین اختلال در آن‌ها می‌تواند بر زندگی روزمره مردم تأثیر بگذارد. با این حال، در همدان، اجرای طرح‌های ویژه، افزایش ساعات فعالیت مراکز مهم و راه‌اندازی شبکه‌های توزیع گسترده، به کنترل صف‌ها، تثبیت قیمت‌ها و کاهش نگرانی‌ها کمک شایانی کرد.

آنچه همدان را به یکی از استان‌های موفق در مدیریت روزهای سخت جنگ رمضان تبدیل کرد، تنها اقدامات فنی و اقتصادی نبود، بلکه استمرار تصمیم‌گیری روزانه، هماهنگی میان دستگاه‌ها و اراده‌ای جدی برای حفظ جریان تولید و عرضه کالا بود. این الگو نشان می‌دهد که مدیریت بحران زمانی موفق است که بر پایه تجربه، پیش‌بینی و اقدام سریع بنا شود؛ مؤلفه‌هایی که نقش اصلی را در عبور آرام همدان از روزهای نخست جنگ ایفا کردند.

سید مجتبی حسینی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار همدان، اظهار داشت: «تجربه مدیریت بازار در جنگ ۱۲ روزه و تقویت زیرساخت‌های اقتصادی استان موجب شد همدان در روزهای ابتدایی جنگ تحمیلی رمضان، بدون تنش و کمبود کالا وارد شرایط جدید شود و نیازهای اساسی مردم در زمان مناسب تامین گردد.»

وی افزود: «در سال‌های گذشته همواره ذخایر راهبردی استان در سطحی نگهداری می‌شد که پاسخگوی شرایط عادی باشد، اما پس از تجربه جنگ ۱۲ روزه، برنامه‌ریزی‌های ویژه‌ای با رویکرد «پیش‌بینی شرایط صلح و جنگ» انجام شد و مجموعه ذخایر کالاهای اساسی و همچنین زیرساخت‌های پشتیبانی بازار تقویت گردید. همین آمادگی سبب شد با آغاز جنگ رمضان و شوک اولیه‌ای که به طور معمول بازار را در چنین شرایطی تحت تأثیر قرار می‌دهد، روند تامین و توزیع کالا بدون هدررفت وقت آغاز شود.»

تامین سوخت و آرد کافی برای روزهای بحران

در روزهای ابتدایی جنگ، تثبیت قیمت کالاهای اساسی، به ویژه محصولاتی که تحت تأثیر هیجانات بازار قرار می‌گیرند، به عنوان اولویت اصلی دنبال شد. بسیاری از اقلام اساسی با توزیع انبوه و با قیمت مصوب در سطح استان عرضه شد تا ثبات نسبی بازار حفظ شود.

یکی از حوزه‌هایی که با آغاز جنگ با افزایش فشار مواجه شد، صف‌های نانوایی بود. با افزایش ساعت کار نانوایی‌ها، شبانه‌روزی شدن بخشی از آن‌ها و همچنین توزیع نان بسته‌بندی در فروشگاه‌ها، صفوف در طول ۲ روز نخست کنترل و پس از روز دوم شرایط به حالت طبیعی بازگشت.

برای جلوگیری از افزایش قیمت تخم‌مرغ، سیب‌زمینی و گوشت مرغ، طرح توزیع گسترده این اقلام با نرخ مصوب و راه‌اندازی بازارچه‌های عرضه مستقیم در ۵۰ نقطه استان اجرا شد که نقش مؤثری در کاهش قیمت‌ها و بازگشت آن‌ها به محدوده مصوب داشت.

تشکیل گروه‌های مشترک نظارت و بازرسی نیز یکی از اقدامات مهم در روزهای ابتدایی جنگ بود. گزارش‌های این گروه‌ها به صورت روزانه مبنای تصمیم‌گیری برای روز بعد قرار گرفت و همین موضوع به هماهنگی بیشتر دستگاه‌های اجرایی کمک کرد.

افزایش مصرف سوخت خودرو نیز یکی از نگرانی‌های مردم در ابتدای جنگ بود که با تزریق ذخایر بنزین موجود در مخازن استان به جایگاه‌ها، طی ۲ تا سه روز صف‌های بنزین کاهش یافت و وضعیت به حالت عادی نزدیک شد. این روند همچنان ادامه دارد و در هر بخشی که اقتصاد یا بازار تحت تأثیر قرار گیرد، دستگاه‌های مسئول برای کنترل شرایط وارد عمل می‌شوند. این شکل از مداخله‌گری مختص شرایط جنگی است و به طور طبیعی در شرایط عادی اجرا نمی‌شود، اما در وضعیت فعلی ضروری است.

تشدید رصد و نظارت بر بازار کالاهای اساسی

در ادامه، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار همدان به موضوع افزایش کم‌سابقه تقاضای وجه نقد در استان اشاره کرد. هر ساله در روزهای پایانی سال تقاضای وجه نقد ۲ تا سه برابر افزایش می‌یابد، اما امسال به دلیل هم‌زمانی با شرایط جنگی، تقاضا بسیار فراتر از حد معمول بوده است.

در اسفند امسال ۱۲.۵ برابر شرایط عادی پول نقد وارد بانک‌های استان شده، اما به دلیل حجم بالای برداشت‌ها، همچنان شاهد گله‌مندی مردم از کمبود پول در خودپردازها هستیم. دستگاه‌های خودپرداز در شرایط عادی ۲ بار در هفته شارژ می‌شوند، اما اکنون هر یک ساعت یک بار نیاز به شارژ دارند. بخشی از این تقاضا مرتبط با سال نو و بخشی دیگر ناشی از نگرانی‌های عمومی نسبت به احتمال حملات سایبری به سامانه بانکی است. در روزهای آغازین سال نیز بیش از دو برابر یک ماه عادی پول نقد وارد استان شده و این روند همچنان ادامه دارد.

با وجود محدودیت‌های دولت در تزریق نقدینگی برای جلوگیری از تورم، استان همدان در مقایسه با بسیاری از استان‌های پرجمعیت، سهم بیشتری از نقدینگی دریافت کرده است.

همچنین، از تشدید رصدها و نظارت‌ها بر بازار کالاهای اساسی در همدان خبر داده شد. درباره تامین میوه شب عید نیز بیان شد که مطابق روال هر سال، سیب و پرتقال با سطح ذخیره‌سازی مناسب و از ماه‌ها قبل توسط مباشر تعاونی روستایی تهیه شده بود و در روزهای اخیر به صورت تدریجی و با قیمت مصوب وارد بازار شد که کیفیت و قیمت این میوه‌ها مطلوب و بسیار مناسب ارزیابی شده است.

در پی حمله دشمن به یکی از ذخایر راهبردی استان، با همکاری معاونت اقتصادی استانداری، اداره‌کل دامپزشکی، شهرداری و فرمانداری، در مدت سه شبانه‌روز بیش از ۸۴ درصد محصولات ذخیره‌شده به طور سالم از محل حادثه‌دیده تخلیه و در مکان جدید ذخیره شد.

معاون استاندار همدان تاکید کرد: «استمرار فعالیت واحدهای تولیدی و اقتصادی در اولویت قرار دارد و از روز دوم جنگ تاکنون جلسات کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید هر روز برگزار شده تا مشکلات واحدها بررسی و با مصوبات لازم برطرف شود.»