خبر کامل
قطعی اینترنت: تهدیدی بزرگتر از جنگ برای امنیت سایبری ایران
پیامدهای فاجعه‌بار قطعی اینترنت: تهدیدی بزرگتر از جنگ برای زیرساخت‌های سایبری ایران
در حالی که بیش از ۶۰۰ ساعت از قطعی اینترنت می‌گذرد و عمده توجهات به زیان‌های اقتصادی و مسدود شدن راه‌های ارتباطی معطوف است، کارشناسان امنیت سایبری هشدار می‌دهند که این اقدام، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات کشور را با خطری به مراتب بزرگتر مواجه کرده است. بسیاری از تصمیم‌گیرندگان بر این باورند که قطع اینترنت کشور را در یک قلعه امن سایبری قرار می‌دهد، اما متخصصان این حوزه معتقدند که این ایزوله‌سازی، خود بزرگترین تهدید امنیتی است و خسارت آن اگر از جنگ بیشتر نباشد، کمتر نیست.
توهم ایزوله‌سازی و آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها
علی ملک‌لی، کارشناس ارشد امنیت شبکه و دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات، با رد این توهم که قطع اینترنت ما را از حملات سایبری محفوظ می‌دارد، تاکید می‌کند که قطعی طولانی‌مدت اینترنت، ضررهایی به مراتب بیشتر از منافع آن دارد. او معتقد است که از دیدگاه امنیت سایبری، با یک چاقوی دو لبه مواجه هستیم؛ از یک سو برای حفظ امنیت، اینترنت قطع می‌شود و از سوی دیگر، امنیت سایبری کشور با مشکلات بسیار بزرگی روبه‌رو می‌شود.
ملک‌لی با اشاره به حملاتی مانند حمله به بانک سپه یا پمپ‌بنزین‌ها در سال‌های گذشته، یادآور می‌شود که اگر قرار بود با قطع اینترنت تهدیدات سایبری به صفر برسد، نباید چنین مواردی رخ می‌داد. نرم‌افزارهای مخرب نصب شده روی سامانه‌ها و گوشی‌های کاربران، فارغ از وضعیت اتصال به اینترنت بین‌الملل، به فعالیت‌های خرابکارانه خود ادامه می‌دهند و قطعی اینترنت تنها موجب می‌شود که امکان دفاع و اقدامات حفاظتی در برابر آنها از بین برود.
چالش‌های فنی ناشی از قطعی طولانی‌مدت
قطعی طولانی‌مدت اینترنت مشکلات متعددی را برای زیرساخت‌های فناوری اطلاعات ایجاد می‌کند که از مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- انباشت وصله‌های امنیتی (Patch Gap): میلیون‌ها تجهیزات شبکه، سیستم‌عامل‌ها و آنتی‌ویروس‌ها نیازمند دریافت روزانه به‌روزرسانی‌ها هستند. با مسدود شدن این شریان، سیستم‌ها در برابر آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده کاملاً بی‌دفاع می‌مانند. ملک‌لی می‌گوید: «ما میلیون‌ها دیوایس و تجهیزات داریم که حاوی نقاط ضعفی هستند که برای آنها آپدیت آمده، اما چون نتوانستیم آپدیت‌ها را نصب کنیم، الان با خطر بالقوه‌ای روبه‌رو هستیم.»
- مشکل باطل‌سازی گواهینامه‌ها (Revocation): قطعی اینترنت مانع از بررسی وضعیت اعتبار گواهینامه‌ها از طریق پروتکل‌هایی مانند Online Certificate Status Protocol می‌شود. این امر امکان ادامه فعالیت با گواهینامه‌های باطل‌شده اما هنوز تاریخ‌گذشته‌نشده را فراهم می‌کند که می‌تواند منجر به افشای کلید خصوصی یا شناسایی فعالیت‌های مخرب شود.
- اختلال در مدیریت و پاسخ به حوادث (Incident Response): عدم دسترسی به پلتفرم‌های تبادل اطلاعات تهدید (Threat Intelligence Feeds) یا اختلال در ارتباط با تیم‌های واکنش سریع (CERT/TIRT) می‌تواند فرآیند مدیریت بحران‌های امنیتی را مختل کند.
- توقف مدیریت امنیت تجهیزات شبکه: عدم همگام‌سازی (Synchronization) زیرساخت‌های امنیتی و مشکل در دریافت کلیدهای لایسنس و تمدید پشتیبانی، به توقف مدیریت امنیت تجهیزات شبکه و سخت‌افزاری منجر می‌شود.
- افزایش خطر حملات زنجیره تامین (Supply Chain): با ورود تجهیزات آلوده یا غیراستاندارد، خطر حملات زنجیره تامین و جعلی (Counterfeit) افزایش می‌یابد.
اینترنت طبقاتی و فاجعه عدم تقارن امنیتی
در مواجهه با خطرات قطع اینترنت، راهکارهایی مانند ارائه اینترنت طبقاتی مطرح شده است. اما ملک‌لی توضیح می‌دهد که این راهکار نه تنها بحران را مدیریت نمی‌کند، بلکه شکاف عمیق امنیتی به نفع مهاجمان ایجاد می‌کند.
بر اساس آمار نت‌بلاکس، اینترنت ۱۰۰ درصد قطع نیست و حدود یک درصد دسترسی از طریق سیم‌کارت‌های سفید برای عده‌ای خاص و همچنین ده‌ها هزار پایانه استارلینک فعال در کشور وجود دارد. این راه‌های نفوذ، کار هکرها را کمی سخت‌تر می‌کند اما مانع از فعالیت آنها نمی‌شود. در مقابل، قطع گسترده اینترنت، میلیون‌ها سامانه، تجهیزات، سرور، روتر، مودم‌های خانگی و تلفن‌های همراه را به دلیل عدم دسترسی به آپدیت‌های جدید، آسیب‌پذیر کرده است.
ملک‌لی با سیم‌کارت‌های سفید مخالف است و آنها را «شریان‌های حیاتی» می‌داند که تمرکز حملات روی آنها افزایش می‌یابد. اتکای سازمان‌های حیاتی به این خطوط ارتباطی معدود، آنها را به «نقطه شکست» (Single Point of Failure) تبدیل می‌کند. هکرها با یک حمله ساده DDoS یا فیشینگ مدیران دارنده سیم‌کارت، می‌توانند کل ارتباط امنیتی سازمان را فلج کنند.
علاوه بر این، مشکلاتی مانند «همگام‌سازی زمانی» و «گواهینامه‌های مبتنی بر مکان» نیز از خطرات ناشی از سیم‌کارت‌های سفید است. کارشناس IT که برای رفع بحران امنیتی از طریق سیم‌کارت سفید وارد می‌شود (با IP خارج از محدوده مجاز)، ممکن است توسط سیستم امنیتی سازمان به عنوان مهاجم شناسایی و قفل شود که فرآیند بازیابی امنیت را در بحرانی‌ترین لحظات مختل می‌کند.
در نتیجه، وجود استارلینک و سیم‌کارت‌های سفید منجر به عدم تقارن امنیتی می‌شود. زیرساخت‌های حیاتی و سازمان‌های دولتی به دلیل قطعی سراسری دچار فرسایش امنیتی می‌شوند و سپر دفاعی آنها نازک‌تر می‌گردد. در مقابل، مهاجمان از طریق استارلینک و سیم‌کارت‌های سفید، همچنان از اینترنت پرسرعت و بدون مانع برای هماهنگی حملات، استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و به‌روزرسانی تاکتیک‌های خود برخوردارند.
ملک‌لی نتیجه‌گیری می‌کند که قطعی اینترنت باعث نمی‌شود «همه به یک اندازه آسیب‌پذیر شوند»، بلکه شکاف امنیتی بین مدافعان (که نابینا و بی‌سلاح می‌شوند) و مهاجمان (که همچنان متصل و مسلح هستند) به حداکثر می‌رسد. این وضعیت نشان می‌دهد که قطع اینترنت صرفاً محدودسازی دسترسی به شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه به طور سیستماتیک لایه‌های دفاعی سازمان‌ها را فرسایش داده و هزینه بازیابی امنیت سایبری کشور را تا ماه‌ها پس از رفع این محدودیت‌ها به شدت بالا می‌برد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
