آیا هوش مصنوعی در حال شکل‌دهی به افکار و سبک نوشتار ماست؟

در عصری که هوش مصنوعی با سرعت سرسام‌آوری در حال پیشرفت است، سوالی اساسی مطرح می‌شود: آیا در حالی که ما به آموزش سیستم‌های هوش مصنوعی مشغولیم، این فناوری نیز در حال شکل‌دهی به ذهن و سبک بیان ماست؟ پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) ممکن است فراتر از ابزاری صرف، به عنصری تأثیرگذار در همگن‌سازی نوشتار، استدلال و حتی دیدگاه‌های انسانی تبدیل شوند.

تأثیر هوش مصنوعی بر گفتمان انسانی

تعداد فزاینده‌ای از مقالات علمی گزارش می‌دهند که افراد تمایل دارند الگوهای نوشتاری، روش‌های استدلال و حتی دیدگاه‌ها را از مدل‌های زبانی بزرگی که استفاده می‌کنند، اقتباس کنند. این پدیده می‌تواند به یکنواختی در نوشتار انسانی منجر شود و حتی متون افرادی را که مستقیماً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند، تحت تأثیر قرار دهد.

ژیوار سوراتی، دانشمند علوم رایانه در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، استدلال می‌کند: «اگر اطرافیان شما با این مدل‌ها تعامل داشته باشند و سبک نوشتاری، دیدگاه‌ها و شیوه‌های استدلال آن‌ها را بپذیرند، در نهایت این الگوها آن‌قدر شما را احاطه می‌کنند که به نظر می‌رسد این روش، شکل اجتماعیِ درست برای بیان اطلاعات است.»

با این حال، برخی پژوهشگران معتقدند که ذهن انسان ممکن است در برابر این اثر هموارکننده هوش مصنوعی مقاومت کند. مطالعه‌ای که در نوامبر گذشته به صورت پیش‌چاپ منتشر شد، گروه‌هایی از نویسندگان را شناسایی کرد که «نشانه‌های سبکی متمایز و انسانی» خود را حفظ کرده و اصالت را بر کارایی ارائه‌شده توسط هوش مصنوعی ترجیح می‌دهند.

تحلیل عمیق‌تر پدیده همگن‌سازی

در یک پیش‌چاپ دیگر که سال گذشته در arXiv منتشر شد، سوراتی و همکارانش پست‌های ردیت، محتوای خبری و مطالعات پیش‌چاپ را پیش و پس از راه‌اندازی چت‌جی‌پی‌تی در سال ۲۰۲۲ تحلیل کردند. نتایج نشان داد که متن‌های منتشرشده پس از عرضه این پلتفرم، از نظر سبک نوشتاری تنوع کمتری نسبت به متن‌های قبل داشتند.

نویسندگان همچنین استدلال می‌کنند که این پدیده بر دیدگاه‌ها و شیوه‌های استدلال افراد نیز تأثیر می‌گذارد. به عنوان مثال، در یک پیش‌چاپ بدون داوری در سال ۲۰۲۳، شرکت‌کنندگان پس از تعامل با مدل‌های زبانی که دیدگاه‌های مثبت یا منفی درباره شبکه‌های اجتماعی بیان می‌کردند، دیدگاه‌های خود را به سمت دیدگاه‌های تولیدشده توسط مدل‌ها تغییر دادند.

اولیور هاوزر، پژوهشگر اقتصاد و هوش مصنوعی در دانشگاه اکستر بریتانیا، هشدار می‌دهد: «افراد می‌توانند از هوش مصنوعی سود ببرند و آن این است که به شما کمک می‌کند بهتر بنویسید و برای دیگران قابل‌فهم‌تر باشید. اما به‌محض اینکه این پذیرش فراگیر شود، این جمع است که بیشترین آسیب را می‌بیند.»

تأثیر هوش مصنوعی بر دیدگاه‌های سیاسی و علمی

مطالعه‌ای که اخیراً در مجله Science Advances منتشر شد، نشان داد که دیدگاه‌های افراد درباره مسائل اجتماعی شروع به بازتاب دیدگاه‌هایی می‌کند که از یک ابزار هوش مصنوعی دریافت کرده‌اند. شرکت‌کنندگان از دستیارهای هوش مصنوعی برای نوشتن درباره موضوعات اجتماعی-سیاسی مانند مجازات اعدام استفاده کردند و نگرش‌های آن‌ها بیشتر به آنچه مدل‌های زبانی نوشته بودند، شبیه شد.

استرلینگ ویلیامز-سسی، یکی از نویسندگان این مطالعه و دانشمند اطلاعات در دانشگاه کرنل، می‌گوید این اثر می‌تواند در نهایت تنوع دیدگاه‌های سیاسی را نیز کاهش دهد. نکته مهم این است که شرکت‌کنندگان متوجه نشدند که تحت تأثیر چت‌بات‌ها قرار گرفته‌اند و حتی هشدار درباره سوگیری هوش مصنوعی نیز نتایج را تغییر نداد.

ویلیامز-سسی می‌گوید: «در حال حاضر نمی‌دانیم چگونه می‌توان از این موضوع جلوگیری کرد. و احتمالاً راه‌حل به سادگی ارائه یک هشدار ساده به کاربران نیست.»

هاوزر همچنین معتقد است که یکنواختی تحمیل‌شده توسط ابزارهای هوش مصنوعی می‌تواند تفکر علمی را نیز محدود کند. مقاله‌ای که در ژانویه در نیچر منتشر شد، نشان داد دانشمندانی که از ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش‌های خود استفاده می‌کنند، تمایل دارند روی مجموعه محدودتری از حوزه‌ها تمرکز کنند.

حفظ سبک شخصی در عصر هوش مصنوعی

با این حال، همه مطالعات نشان نمی‌دهند که استفاده از هوش مصنوعی لزوماً به یکنواختی منجر می‌شود. مقاله‌ای در ماه نوامبر گزارش داد که نویسندگان انسانی هنگام تعامل با هوش مصنوعی به شیوه‌های متفاوتی تکامل پیدا می‌کنند. نوشتار برخی افراد به مدل هوش مصنوعی شبیه‌تر می‌شود، در حالی که دیگران سبک شخصی خود را حفظ می‌کنند یا حتی سبکی متمایزتر ایجاد می‌کنند.

یون وان، پژوهشگر همکاری انسان و هوش مصنوعی در دانشگاه هیوستون-داون‌تاون تگزاس، با ایجاد ۱۰ شخصیت هوش مصنوعی منحصربه‌فرد با پیشینه‌های فرهنگی و سبک‌های فکری متفاوت، نشان داد که داستان‌های خلاقانه تولیدشده با کمک این شخصیت‌ها، سطحی از تنوع مشابه داستان‌هایی را داشتند که بدون کمک هوش مصنوعی نوشته شده بودند. وان معتقد است که این شخصیت‌های سفارشی می‌توانند راهی برای کاهش یکنواختی باشند.