کشف تونل‌های زیرزمینی آتشفشانی در سیاره زهره: دوقلوی زمین فعال‌تر از همیشه؟

رازهای پنهان در اعماق زهره

این کشف مهم، که در صورت تأیید، دومین نمونه از لوله‌های گدازه‌ای در زهره خواهد بود (مشابه آنچه پیش‌تر در ماه و مریخ شناسایی شده)، دیدگاه سنتی به این سیاره را تغییر می‌دهد. برای سال‌ها، زهره سیاره‌ای از نظر زمین‌شناسی غیرفعال تصور می‌شد، اما اکنون نشانه‌هایی از پویایی درونی خود را آشکار می‌سازد. لورنتزو بروزونه، از پژوهشگران این مطالعه، بر این باور است که دانش بشر درباره زهره هنوز بسیار محدود است و کشف این حفره آتشفشانی می‌تواند نظریه‌های دیرینه را به واقعیت نزدیک کند.

زهره همواره در لایه‌ای ضخیم از ابرها پوشیده شده که مشاهده مستقیم سطح آن را ناممکن می‌سازد. به همین دلیل، دانشمندان برای مطالعه این سیاره به تصاویر راداری وابسته بوده‌اند. در دهه ۹۰ میلادی، مأموریت ماژلان ناسا با استفاده از رادار، بخش وسیعی از سطح زهره را نقشه‌برداری کرد و مجموعه‌ای ارزشمند از داده‌ها را بر جای گذاشت که همچنان رازهای جدیدی از این سیاره مرموز را فاش می‌کنند.

نقش رادار ماژلان ناسا در کشف شگفت‌انگیز

رادار فضاپیمای ماژلان با ارسال امواج رادیویی به سطح زهره و ثبت زمان بازگشت آن‌ها، تصویری دقیق از این سیاره ترسیم کرد. این روش به دانشمندان امکان داد تا بدون نیاز به دید مستقیم، نقشه‌ای نسبتاً کامل از سطح زهره تهیه کنند. نتیجه این نقشه‌برداری، کشف زنجیره‌های طولانی از فروریزش‌ها و گودال‌ها بود؛ ساختارهایی که گاهی صدها یا حتی هزاران کیلومتر امتداد دارند.

این الگوها به عنوان نشانه‌های قوی از وجود تونل‌های عظیم گدازه‌ای در زیر سطح زهره تفسیر می‌شوند که تصویر ما را از این سیاره بسیار پویاتر از گذشته نشان می‌دهد. در این پژوهش، تیم بروزونه بر نوع خاصی از فروریزش‌های سطحی تمرکز کردند. این فروریزش‌ها جاهایی هستند که سقف سنگی فرو می‌ریزد و دهانه‌هایی شبیه نورگیر ایجاد می‌کند که می‌توانند به فضاهای خالی زیر سطح راه داشته باشند.

یکی از مهم‌ترین این ساختارها در دامنه غربی Nyx Mons شناسایی شده است. الگوی راداری این نقطه شباهت زیادی به نمونه‌هایی دارد که در اثر فروپاشی سقف تونل‌های گدازه‌ای شکل می‌گیرند.

آینده پژوهش‌ها و مأموریت‌های فضایی

بررسی‌های زمین‌شناسی اطراف نشان می‌دهد این تونل ممکن است ده‌ها کیلومتر در زیر سطح ادامه داشته باشد، هرچند فعلاً فقط بخشی از آن به طور قطعی شناسایی شده است. برای درک کامل ابعاد، شکل و حتی پایداری این ساختار، دانشمندان به داده‌ها و مأموریت‌های جدیدتری نیاز خواهند داشت و این گام بزرگ می‌تواند رازهای بیشتری از درون زهره را آشکار کند.

مأموریت‌های آتی به زهره قرار است با رادارهای پیشرفته‌تر به فضا بروند و با ابزارهایی با دقت بسیار بالاتر، ساختارهای پنهان زیر سطح را آشکار کنند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها، ابزار SRS در مأموریت EnVision متعلق به آژانس فضایی اروپا است. این سیستم می‌تواند تا صدها متر در زیر سطح زهره نفوذ کند و حتی بدون وجود شکاف‌های سطحی، تونل‌ها و حفره‌های پنهان را شناسایی کند.

به گفته بروزونه، این فناوری می‌تواند نگاه ما را به ساختار درونی زهره متحول کند. کشف فعلی تنها نقطه شروع و آغازی برای پژوهش‌هایی طولانی است که شاید در نهایت نشان دهند زهره بسیار فعال‌تر و پیچیده‌تر از چیزی است که تصور می‌کردیم.