خبر کامل
تلاطم در دولت چهاردهم: موج استعفاها و برکناری‌ها در کمتر از دو سال
دولت چهاردهم به ریاست مسعود پزشکیان، با وجود گذشت کمتر از دو سال از آغاز به کار خود، شاهد موجی از تغییرات در سطوح عالی مدیریتی بوده است. این استعفاها و برکناری‌ها که از رؤسای بانک مرکزی و وزرای اقتصاد تا معاونان سیاسی و اطلاع‌رسانی را در بر می‌گیرد، نشان‌دهنده تنش‌های پنهان در تیم‌های اقتصادی و سیاسی دولت است. این گزارش به بررسی دقیق این جابه‌جایی‌ها و دلایل پشت پرده آن‌ها می‌پردازد.
موج خروجی‌ها در دی ماه 1404
ماه دی سال 1404 شاهد بیشترین تغییرات در دولت پزشکیان بود. این ماه با استعفاهای کلیدی و برکناری‌های مهم، به نقطه عطفی در تاریخ دولت چهاردهم تبدیل شد.
استعفای معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی
جدیدترین خروجی دولت پزشکیان، علیرضا خامسیان بود. او در تاریخ 21 دی 1404 از سمت معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر معاون اول رئیس‌جمهوری استعفا داد. پس از استعفای خامسیان، عباس پازوکی جانشین وی شد. همچنین، خامسیان با حکم احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، به عنوان مشاور وزیر در امور دولت منصوب گردید.
تایید استعفای معاون سیاسی رئیس‌جمهوری
در تاریخ 9 دی، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، استعفای مهدی سنایی، معاون سیاسی رئیس‌جمهوری، را تأیید کرد. این استعفا نیز یکی از موارد مهم تغییرات در ساختار سیاسی دولت بود.
تغییر در رأس بانک مرکزی
یکی دیگر از خروجی‌های مهم دولت چهاردهم در دی ماه، محمدرضا فرزین، رئیس کل وقت بانک مرکزی بود. فرزین که از دولت سیزدهم مسئولیت بانک مرکزی را بر عهده داشت، از ابتدای دولت چهاردهم با شایعات برکناری مواجه بود. سرانجام در 8 دی، استعفای او پذیرفته شد و وی به عنوان دستیار ویژه اقتصادی رئیس‌جمهوری منصوب گردید.
پس از این تغییر، عبدالناصر همتی که پیش از این در دولت حسن روحانی نیز از مرداد 1397 تا خرداد 1400 ریاست بانک مرکزی را بر عهده داشت، بار دیگر به این سمت بازگشت. این بازگشت، همتی را پس از محسن نوربخش (در سال‌های 1360 تا 1365 و 1373 تا 1382) به دومین رئیس کل دو دوره‌ای بانک مرکزی در تاریخ جمهوری اسلامی ایران تبدیل کرد.
همتی پیش از این نیز در دولت چهاردهم با 192 رأی اعتماد مجلس، وزیر اقتصاد شده بود اما تنها 7 ماه بعد، در 12 اسفند 1403 از وزارت اقتصاد کنار رفت.
برکناری رئیس بنیاد شهید
سعید اوحدی، رئیس وقت بنیاد شهید و امور ایثارگران، که از مقامات باقی‌مانده از دولت سیزدهم بود، در تاریخ اول دی ماه از سمت خود برکنار شد. مشاور رسانه‌ای دولت علت این برکناری را «تابعیت مضاعف فرزند او» اعلام کرد. پس از این اتفاق، رئیس‌جمهوری سید احمد موسوی را به عنوان رئیس جدید بنیاد شهید منصوب کرد.
استعفای اعضای شورای اطلاع‌رسانی دولت
فیاض زاهد، فعال رسانه‌ای و عضو پیشین شورای اطلاع‌رسانی دولت، که از منتقدان صریح برخی انتصابات دولت بود، در آبان 1404 با ارسال نامهای به ریاست شورا استعفای خود را اعلام کرد. اعتراض اصلی زاهد به انتصاب اسماعیل سقاب اصفهانی به عنوان معاون پزشکیان و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی بود. محمدمهاجری، روزنامه‌نگار، نیز پس از استعفای زاهد از عضویت در شورای اطلاع‌رسانی دولت کناره‌گیری کرد.
تغییرات کلیدی در شورای عالی امنیت ملی و معاونت‌ها
دولت چهاردهم شاهد تغییرات مهمی در شورای عالی امنیت ملی و برخی معاونت‌های ریاست جمهوری نیز بود.
بازگشت لاریجانی به شورای عالی امنیت ملی
علی‌اکبر احمدیان، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، پس از 808 روز خدمت، در مرداد 1404 از این سمت کنار رفت و علی لاریجانی به عنوان دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. لاریجانی پیش از این نیز در دولت احمدی‌نژاد این سمت را بر عهده داشت.
برکناری معاون پارلمانی
شهرام دبیری، معاون وقت پارلمانی رئیس‌جمهوری، در 16 فروردین 1404 و پس از حاشیه‌های سفر نوروزی‌اش به قطب جنوب، با حکم پزشکیان برکنار شد. محسن اسماعیلی جایگزین دبیری در این سمت گردید.
کناره‌گیری محمدجواد ظریف
یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نامهای این فهرست، محمدجواد ظریف، معاون وقت راهبردی ریاست جمهوری بود. ظریف که از چهره‌های اثرگذار در کمپین انتخاباتی پزشکیان محسوب می‌شد، پس از آغاز به کار دولت چهاردهم و راه‌اندازی شورای راهبری، مورد انتقادات شدید بهارستانی‌ها قرار گرفت. این انتقادات از اظهارنظرات او در خصوص «وفاق ملی» تا موضوع «تابعیت چندگانه فرزندانش» را شامل می‌شد.
سرانجام، در 13 اسفند 1403، ظریف با اشاره به انتشار اخباری درباره استعفایش، ضمن اعلام دیدار با محسنی‌اژه‌ای، ریاست قوه قضاییه، استعفای خود را تأیید کرد و از بازگشت به دانشگاه خبر داد.
استیضاح وزیر اقتصاد
یک روز پیش از استعفای ظریف، در 12 اسفند 1403، عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد دولت پزشکیان، پس از 7 ماه فعالیت، با 182 رأی موافق، 82 رأی مخالف و یک رأی ممتنع مجلس، استیضاح شد و رأی اعتماد شهریورماه خود را از دست داد.
پس از استیضاح همتی، رحمت‌الله اکرمی به عنوان سرپرست این وزارتخانه فعالیت کرد تا اینکه در 26 خرداد 1404، علی مدنی‌زاده با 171 رأی موافق، 67 رأی مخالف و 8 رأی ممتنع، سکان‌دار وزارت اقتصاد و امور دارایی شد.
کناره‌گیری مشاور عالی اقتصادی
علی طیب‌نیا، وزیر اقتصاد دولت اول روحانی و از چهره‌های باسابقه اقتصادی، اندکی پس از آغاز به کار دولت چهاردهم از سمت مشاور عالی اقتصادی کناره گرفت. برخی منابع، اختلافات او با سایر اعضای تیم اقتصادی را دلیل اصلی این خروج گزارش کردند.
استعفایی که پذیرفته نشد: محمدرضا عارف
در این میان، به ماجرای استعفای محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری نیز باید اشاره کرد؛ استعفایی که توسط پزشکیان پذیرفته نشد. علی اصغر شفیعیان، مشاور دفتر ریاست جمهوری، دلیل استعفای عارف را تفاوت دیدگاه‌های او با برخی مدیران دولت و عدم حمایت کافی اصلاح‌طلبان از دولت عنوان کرد.
این رخداد به عنوان گواهی بر کاهش حمایت اصلاح‌طلبان از دولت و تکثر گرایش‌های سیاسی قدرتمند در محیط تصمیم‌سازی دولت تلقی شد.
مجموعه این استعفاها، برکناری‌ها و جابه‌جایی‌ها، تصویری دوگانه از دولت چهاردهم ترسیم می‌کند؛ دولتی که با شعار ثبات، وفاق و عقلانیت سیاسی روی کار آمد، اما در کمتر از دو سال با ناپایداری در لایه‌های کلیدی تصمیم‌سازی مواجه شده است. خروج چهره‌های مؤثر از تیم اقتصادی و سیاسی، نشانه‌ای از اختلاف‌نظرهای جدی درون کابینه و دشواری مدیریت فشارهای بیرونی، مطالبات حامیان و رقابت‌های درون‌قدرت است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا این رفت‌وآمدهای پرشمار، مقدمه‌ای برای بازآرایی و انسجام بیشتر ساختار اجرایی است، یا نشانه‌ای از فرسایش تدریجی سرمایه سیاسی دولتی که هنوز در نیمه راه قرار دارد؟
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
