بحران در صنعت استخراج بیت‌کوین: کاهش سودآوری و تغییر استراتژی به سمت هوش مصنوعی

سقوط سودآوری و فشار عملیاتی بر ماینرها

استخراج بیت‌کوین وارد یک دوره حساس و پرتنش شده است. فشار هزینه‌های عملیاتی از جمله برق، استهلاک و نگهداری باعث شده که بسیاری از ماینرها نتوانند حتی هزینه‌های خود را پوشش دهند. بر اساس گزارش کوین‌شیرز، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کل دستگاه‌های فعال استخراج در وضعیت زیان‌ده قرار گرفته‌اند. این آمار نشان‌دهنده کاهش چشمگیر سودآوری برای بخش قابل‌توجهی از اپراتورها است و در چنین شرایطی، ادامه فعالیت مزارع استخراج برای برخی بازیگران عملاً توجیه اقتصادی ندارد.

کاهش سودآوری در صنعت استخراج بیت‌کوین نتیجه ترکیبی از عوامل متعدد است: هزینه‌های فزاینده، رقابت بی‌سابقه شبکه، افت شاخص‌های درآمدی و پیامدهای پس از هاوینگ. قیمت هش (Hash Price)، که مهم‌ترین معیار درآمد ماینرها بر اساس توان محاسباتی است، در سه‌ماهه پایانی سال گذشته حدود ۳۶ تا ۳۸ دلار به‌ازای هر PH/s در روز بود و عملاً در مرز نقطه سر‌به‌سر قرار داشت.

اما اکنون این شاخص تا حدود ۲۹ دلار سقوط کرده است که نه تنها از آستانه سودآوری بسیاری از مزارع عبور کرده، بلکه به‌وضوح نشان می‌دهد مدل اقتصادی ماینینگ برای بخش بزرگی از شبکه ناپایدار شده است. این افت زمانی خطرناک‌تر می‌شود که بدانیم هزینه‌های کلیدی از جمله برق، خنک‌سازی، نگهداری، دستمزد، استهلاک دستگاه‌ها و نرخ بالای تعویض تجهیزات در سال گذشته پیوسته افزایش یافته‌اند.

چالش‌های فنی و تغییر استراتژی ماینرها

هم‌زمان با افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد، سختی استخراج در شبکه بیت‌کوین طی سه دوره متوالی کاهش یافته است؛ روندی که از ژوئیه ۲۰۲۲ به این شکل تکرار نشده بود. سختی شبکه معیاری است برای اینکه تشخیص دهد یافتن یک بلاک جدید چقدر دشوار است. این کاهش‌ پیاپی به‌روشنی نشان می‌دهد که تعداد قابل‌توجهی از ماینرها دستگاه‌های خود را خاموش کرده‌اند و توان پردازشی شبکه افت کرده است.

شبکه برای حفظ تعادل، سختی را پایین می‌آورد تا استخراج دوباره به سطح پایدار برسد؛ اما حتی با این تعدیل نیز رقابت آن‌قدر شدید باقی مانده که دستگاه‌های نسل قدیمی نظیر سری‌های قبل از S19 و دستگاه‌های غیرکارآمد عملاً به ورطه زیان مطلق سقوط کرده‌اند. در چنین شرایطی، حتی بازیگران بزرگ نیز برای حفظ عملیات مجبور به بهینه‌سازی جدی مصرف انرژی و ارتقای ناوگان سخت‌افزاری هستند.

نشانه‌های این بحران فقط در داده‌های فنی دیده نمی‌شود و رفتار ماینرهای ارزهای دیجیتال نیز آشکارا تغییر کرده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد اگر قیمت بیت‌کوین بهبود پیدا نکند، در نیمه نخست ۲۰۲۶ موج تازه‌ای از «تسلیم ماینرها» رخ خواهد داد که می‌تواند هش‌ریت را دوباره به‌طور محسوس کاهش دهد.

گذار ماینرهای سنتی به غول‌های پردازشی هوش مصنوعی

بسیاری از اپراتورها که درآمدشان دیگر برای پوشش هزینه‌ها کافی نیست، به فروش ذخایر بیت‌کوین متوسل شده‌اند. فقط ماینرهای عمومی بیش از ۱۵,۰۰۰ بیت‌کوین از موجودی خود را فروخته‌اند که نشان می‌دهد حتی بازیگران قدرتمند نیز دیگر نمی‌توانند از دارایی‌های انباشته‌شان برای پوشاندن کسری نقدینگی استفاده کنند. این وضعیت زنگ خطری جدی برای صنعتی است که بخش عمده بقای آن وابسته به جریان نقدی پایدار و دسترسی به سرمایه است.

وقتی حاشیه سود کوچک می‌شود، انتخاب‌ها محدود می‌گردد:

• خاموشی دستگاه‌های کم‌بازده
• فروش دارایی‌ها
• ترکیبی از هر دو

آن‌ها در حال تبدیل شدن از «ماینر سنتی» به شرکت‌های زیرساختی مراکز داده هستند؛ شرکت‌هایی که به جای اتکا به پاداش بلاک، به سمت ارائه توان پردازشی برای مدل‌های AI و پردازش‌های ابری حرکت می‌کنند. این تحول شکاف بین بازیگران سنتی و بازیگران جدیدِ تکنولوژی‌محور را بیش از پیش عمیق کرده است. با وجود این، ورود به حوزه هوش مصنوعی همه مشکلات را حل نمی‌کند.

درآمدهای جانبی ممکن است بخشی از فشار را کاهش دهد، اما نمی‌تواند ضعف بنیادی اقتصاد استخراج را پوشش دهد. برای ماینرهایی که همچنان زیر نقطه‌ سر‌به‌سر فعالیت می‌کنند، بقا فقط زمانی ممکن است که به برق ارزان‌تر دسترسی پیدا کنند، تجهیزات نسل جدید را جایگزین کنند، عملیات خود را جابه‌جا کنند یا به‌طور کامل از بازار خارج شوند.