راهنمای حیاتی: چه زمانی مجروح را جابه‌جا کنیم و چه زمانی نه؟ |…

در مواجهه با صدای انفجار یا ریزش آوار، غریزه انسانی ما حکم می‌کند که به سرعت به یاری مجروح بشتابیم و او را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانیم. اما در شرایط بحرانی جنگی، این واکنش شتاب‌زده و بدون آگاهی می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد و حتی به قیمت جان فرد تمام شود. برای افرادی که فاقد آموزش‌های تخصصی امداد و نجات هستند، درک صحیح از زمان مناسب برای انتقال مجروح و تشخیص موقعیت‌هایی که جابه‌جایی او یک اشتباه مرگبار است، حیاتی و تعیین‌کننده است.

چه زمانی نباید به مجروح دست زد؟

گاهی اوقات، هرگونه تکان دادن یا جابه‌جایی مجروح، آسیب‌های وارده را صدها برابر تشدید می‌کند. در موارد زیر، تا زمان رسیدن نیروهای امدادی متخصص یا اطمینان کامل از ثبات وضعیت مجروح، از هرگونه جابه‌جایی خودداری کنید:

آسیب به ستون فقرات و گردن: اگر فردی زیر آوار مانده، از ارتفاعی پرتاب شده یا بر اثر موج انفجار به شدت به دیوار کوبیده شده است، باید فرض را بر آسیب نخاعی بگذارید. هرگونه تکان دادن سر و گردن یا کشیدن دست و پای او می‌تواند منجر به فلج دائمی، قطع نخاع و در نهایت مرگ شود.
خونریزی شدید و مهارنشده: در صورت مشاهده خونریزی شدید، راه رفتن یا حرکت دادن مجروح باعث افزایش ضربان قلب و در نتیجه پمپاژ بیشتر خون به بیرون از بدن می‌شود. در ابتدا باید با استفاده از یک پارچه تمیز، فشار مستقیمی روی زخم وارد کنید تا خونریزی متوقف شود و فرد را کاملاً بی‌حرکت نگه دارید.
فرورفتن ترکش یا اجسام خارجی: اگر میله، ترکش، شیشه یا هر جسم خارجی دیگری در بدن فرد، به ویژه در نواحی حساس شکم و سینه، فرو رفته است، هرگز اقدام به بیرون کشیدن آن نکنید. این جسم مانند یک درپوش عمل کرده و از فوران خون جلوگیری می‌کند. حرکت دادن غیراصولی مجروح می‌تواند باعث جابه‌جایی جسم در بدن و پارگی احشای داخلی شود.

چه زمانی باید فوراً مجروح را جابه‌جا کرد؟

در مقابل، موقعیت‌هایی نیز وجود دارد که ماندن مجروح در محل، خطر را به شدت افزایش می‌دهد. در این شرایط، با رعایت حداکثر احتیاط، باید مجروح را به سرعت از منطقه خطر دور کرده یا به مراکز درمانی منتقل کرد:

خطر فوری در محل: اولین و مهم‌ترین قانون امداد این است: «حفظ جان، مهم‌تر از حفظ عضو است». اگر ساختمان در حال ریزش است، آتش‌سوزی در جریان است یا منطقه تحت آتش مستقیم قرار دارد، حتی در صورت وجود آسیب نخاعی، باید مجروح را از منطقه خطر دور کنید. این کار ترجیحاً باید با قرار دادن او روی یک پتو یا تخته محکم و کشیدن آن روی زمین انجام شود تا کمترین حرکت به بدن وارد آید.
قطع عضو یا له‌شدگی شدید: در صورت قطع دست یا پا بر اثر انفجار، پس از بستن محکم بالای محل خونریزی با استفاده از پارچه و چوب به عنوان شریان‌بند دست‌ساز، فرد باید فوراً به اتاق عمل منتقل شود تا از شوک ناشی از دست دادن خون جلوگیری شود.
مشکلات شدید تنفسی: اگر مجروح به سختی نفس می‌کشد، قفسه سینه‌اش بر اثر آوار آسیب جدی دیده، یا صورتش دچار سوختگی شدید شده و راه‌های هوایی‌اش در حال متورم شدن است، زمان به سرعت به ضرر او سپری می‌شود و وی نیازمند تجهیزات احیای بیمارستانی فوری است.

حفظ خونسردی، مهم‌ترین اصل

در شرایط بحرانی و جنگی، حفظ خونسردی و آرامش مهم‌ترین نکته‌ای است که باید رعایت شود. قبل از هرگونه اقدام برای کمک به مجروح، یک لحظه مکث کنید و محیط اطراف را به دقت بسنجید. اگر خطر فوری و جدی جان شما و مجروح را تهدید نمی‌کند، اجازه دهید او در همان حالت اولیه باقی بماند. به او آرامش دهید، خونریزی‌های ظاهری را با فشار مهار کنید و منتظر رسیدن کمک‌های تخصصی بمانید. به یاد داشته باشید که در بسیاری از مواقع، حرکت ندادن مجروح، بزرگ‌ترین و بهترین کمک اولیه است.