چگونه بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند بر غذا، دارو و گوشی‌های هوشمند تاثیر بگذارد؟

تاثیر اختلال در تنگه هرمز بر بازارهای جهانی

تحقیقات نشان می‌دهد که اختلال در عبور و مرور از تنگه هرمز، که پیش از جنگ روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از آن عبور می‌کردند و اکنون به تعداد انگشت‌شماری کاهش یافته، می‌تواند بر قیمت طیف وسیعی از کالاها از جمله مواد غذایی، گوشی‌های هوشمند و داروها تاثیر بگذارد. در ادامه به بررسی دقیق‌تر این تاثیرات می‌پردازیم.

کودهای شیمیایی و امنیت غذایی

پتروشیمی‌ها، که از نفت و گاز استخراج می‌شوند، به مقدار زیادی در کشورهای حوزه خلیج فارس برای صادرات تولید می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این محصولات، کودهای شیمیایی مانند اوره، پتاس، آمونیاک و فسفات است که برای تولیدات کشاورزی جهانی حیاتی هستند. حدود یک سوم کودهای شیمیایی جهان معمولاً از طریق تنگه هرمز عبور می‌کنند.

«بسته شدن نسبتاً کوتاه مدت تنگه می‌تواند یک فصل کامل کشت را مختل کند و پیامدهای امنیت غذایی آن حتی پس از بازگشایی تنگه نیز ادامه یابد.» - محققان موسسه کیل

داده‌ها نشان می‌دهد که از زمان آغاز درگیری‌ها، صادرات محصولات مرتبط با کود از این آبراه به شدت کاهش یافته است. با توجه به اینکه ماه‌های مارس و آوریل فصل کاشت در نیمکره شمالی است، کمبود کود می‌تواند بر عملکرد محصولات در اواخر سال تاثیر بگذارد. برآوردهای موسسه کیل نشان می‌دهد که بسته شدن کامل تنگه هرمز می‌تواند قیمت جهانی گندم را تا ۴.۲ درصد و قیمت میوه و سبزیجات را تا ۵.۲ درصد افزایش دهد. کشورهای زامبیا (۳۱%)، سریلانکا (۱۵%)، تایوان (۱۲%) و پاکستان (۱۱%) بیشترین افزایش قیمت مواد غذایی را تجربه خواهند کرد. روسیه، که حدود یک پنجم صادرات جهانی کود را تامین می‌کند، می‌تواند برای پر کردن این شکاف تولید خود را افزایش دهد.

هلیوم و صنعت ریزتراشه

حدود یک سوم از محموله‌های جهانی گاز هلیوم، که از قطر می‌آید، معمولاً از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند. هلیوم یک محصول جانبی تولید گاز طبیعی است و در ساخت ویفرهای نیمه‌رسانا، که به ریزتراشه‌های مورد استفاده در رایانه‌ها، وسایل نقلیه و لوازم خانگی تبدیل می‌شوند، کاربرد دارد. همچنین، هلیوم برای خنک کردن آهنرباهای دستگاه‌های تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) در بیمارستان‌ها استفاده می‌شود.

کارخانه عظیم راس لفان قطر، تولیدکننده هلیوم، پس از حملات موشکی و پهپادی ایران، تولید خود را متوقف کرده است. دولت قطر هشدار داده که تعمیر خسارات سه تا پنج سال طول خواهد کشید که این امر نگرانی‌هایی را در مورد تامین هلیوم ایجاد کرده است. انجمن صنعت نیمه‌رسانای ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ نسبت به «افزایش شدید قیمت‌ها» در صورت اختلال در عرضه جهانی هلیوم هشدار داده بود. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که انسداد تنگه هرمز می‌تواند منجر به افزایش قیمت فناوری‌های پیشرفته، از گوشی‌های هوشمند گرفته تا مراکز داده، شود. همچنین، پرشانت یاداو، کارشناس بهداشت جهانی، هشدار داده که کمبود طولانی‌مدت هلیوم می‌تواند قیمت دستگاه‌های MRI را افزایش دهد، زیرا هر دستگاه بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ لیتر هلیوم برای خنک کردن آهنرباها نیاز دارد.

مشتقات پتروشیمی و صنعت داروسازی

مشتقات پتروشیمی مانند متانول و اتیلن، مواد حیاتی در تولید جهانی داروها از جمله مسکن‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و واکسن‌ها هستند. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (عربستان سعودی، قطر، عمان، امارات متحده عربی، کویت و بحرین) حدود ۶ درصد از ظرفیت تولید پتروشیمی جهانی را به خود اختصاص داده‌اند. این کشورها عمدتاً از تنگه هرمز برای صادرات این مواد شیمیایی به سراسر جهان استفاده می‌کنند که حدود نیمی از آن به آسیا می‌رود.

هند حدود یک پنجم صادرات جهانی داروهای ژنریک را تولید می‌کند که بسیاری از آنها به ایالات متحده و اروپا ارسال می‌شوند. بسیاری از این محصولات دارویی نیز معمولاً از طریق فرودگاه‌های مرکزی خلیج فارس، به ویژه دبی، به بازارهای جهانی منتقل می‌شوند که به شدت تحت تاثیر درگیری‌ها قرار گرفته‌اند. تحلیلگران هشدار داده‌اند که اختلال در تنگه هرمز می‌تواند منجر به افزایش قیمت دارو برای خانوارها شود.

گوگرد و فلزات باتری‌ساز

گوگرد نیز یکی دیگر از محصولات جانبی فرآوری نفت خام و گاز طبیعی است که در حجم بالا در منطقه خلیج فارس برای صادرات تولید می‌شود. حدود نیمی از تجارت جهانی گوگرد دریایی معمولاً از طریق تنگه هرمز انجام می‌شود. کاربرد اصلی آن به عنوان کود کشاورزی است، اما برای فرآوری فلزات نیز حیاتی است.

گوگرد برای تولید اسید سولفوریک استفاده می‌شود که در فرآوری مس، کبالت و نیکل و همچنین برای استخراج لیتیوم به کار می‌رود. تمامی این فلزات برای تولید باتری‌ها ضروری هستند که در همه چیز از لوازم خانگی گرفته تا وسایل نقلیه الکتریکی و سخت‌افزارهای نظامی مانند پهپادها استفاده می‌شوند. تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر عرضه گوگرد مختل بماند، احتمالاً قیمت محصولات حاوی باتری برای مصرف‌کنندگان افزایش خواهد یافت.