بحران آب در مشهد: افزایش اتکا به منابع زیرزمینی و کاهش ذخایر سدها

مشهد، کلان‌شهری که روزگاری بخش عمده‌ای از آب شرب خود را از سدها تأمین می‌کرد، اکنون با چالشی جدی در زمینه منابع آبی مواجه است. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد از وضعیت «سخت و خاص» منابع آبی خبر داده و بر مدیریت مصرف تأکید کرده است.

وضعیت کنونی تامین آب مشهد

در حال حاضر، متوسط مصرف روزانه آب در شهر مشهد حدود ۷۰۰۰ لیتر در ثانیه برآورد می‌شود. این میزان آب، برخلاف سال‌های گذشته، عمدتاً از طریق چاه‌ها و منابع زیرزمینی تأمین می‌گردد. حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، با اشاره به تغییر رویکرد در تأمین آب، بیان کرد: «در سال‌های گذشته تا ۷۰ درصد آب مشهد از طریق سدها تأمین می‌شد؛ اما اینک این ظرفیت را از دست داده‌ایم و هم اکنون در شرایط سخت و خاصی از لحاظ منابع آبی قرار داریم.»

تأثیر بارندگی‌ها بر ذخایر آبی

بر اساس گزارش‌ها، میزان بارندگی در سال آبی کنونی (از مهرماه ۱۴۰۴ تا کنون) به ۱۴۹ میلیمتر رسیده است. این در حالی است که در مدت مشابه سال آبی قبل، این میزان ۱۱۷ میلیمتر بوده است. با وجود افزایش نسبی بارندگی، اسماعیلیان تأکید کرد که «این میزان بارندگی تاثیری بر ورودی آب به سدها نداشته است.» وی توضیح داد که آبگیری سدها نیازمند باران‌های سیلابی است و بارندگی‌های اخیر، روان‌آبی کافی برای ورود به سدها ایجاد نکرده‌اند.

مدیریت مصرف و آگاهی عمومی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد به زمان اوج مصرف آب در ۴۸ ساعت پایانی سال اشاره کرد و از کاهش چشمگیر مصرف در این دوره خبر داد. «در ۴۸ ساعت پایان سال ۱۴۰۴، میزان مصرف آب با کاهش ۲۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن، به ۱۳۰۰۰ لیتر در ثانیه رسیده است.» این کاهش، نشان‌دهنده افزایش حساسیت و همراهی مردم با شرایط کم آبی است. این مسئول از شهروندان خواست تا همچنان در مدیریت مصرف همکاری لازم را داشته باشند.

تغییر الگوی تامین آب در طول سال‌ها

تحولات در منابع تأمین آب مشهد طی سالیان اخیر قابل توجه است:

• سال ۱۳۹۹: حدود ۴۲ درصد آب مشهد از چاه‌ها و منابع زیرزمینی و ۵۸ درصد از طریق منابع سطحی (سدها) تأمین می‌شد.
• سال ۱۴۰۳: تنها ۲۵ درصد از نیاز آبی مشهد از طریق منابع سطحی و مابقی از طریق منابع زیرزمینی تأمین شده است.

پیش از این، آب مورد نیاز مشهد از ۵۰۰ حلقه چاه، ۲ رشته قنات، یک رشته چشمه و سدهای دوستی، کارده، ارداک و طرق تأمین می‌شد. اما با توجه به اینکه حجم ذخیره آب در سدهای مشهد به پایان رسیده، اکنون این ظرفیت از مدار تأمین خارج شده است.