اقتصاد دیجیتال: نیاز به 2 میلیارد دلار سرمایه و حمایت زیرساختی

تأثیر جنگ و قطعی اینترنت بر رکود اقتصاد دیجیتال

شهاب جوانمردی توضیح داد که رخداد دو جنگ در سال گذشته، هم‌زمان با تجربه یک دوره طولانی‌مدت از قطعی اینترنت، ضربات سنگینی بر اکوسیستم کسب‌وکارهای نوآور و مبتنی بر فناوری وارد کرده است. این عوامل نه‌تنها شرایط فعالیت شرکت‌های فناوری را دشوارتر ساخته، بلکه موج جدیدی از مهاجرت متخصصان را نیز به دنبال داشته است.

او افزود: «این تحولات باعث شد روند سرمایه‌گذاری در حوزه اقتصاد دیجیتال که پیش از این نیز شکننده بود، عملاً به حالت توقف یا رکود کامل برسد.»

جوانمردی وضعیت کسب‌وکارهای فعال در اکوسیستم فناوری در سال 1404 را پیچیده، پرریسک و به‌شدت چالش‌برانگیز توصیف کرد. وی اظهار داشت: «هم‌زمان با وقوع این دو جنگ، کشور برای مدتی طولانی با قطعی اینترنت مواجه شد که دسترسی فعالان فناوری به منابع اطلاعاتی، خدمات بین‌المللی و ابزارهای پایه‌ای نوآوری را محدود کرد.»

این شرایط باعث شد بسیاری از فعالان این حوزه که برای پیشبرد پروژه‌ها و توسعه محصولات خود به اتصال پایدار، داده‌های به‌روز و ارتباط مستمر جهانی نیاز دارند، با احساس ناامیدی، بی‌انگیزگی و عدم اطمینان نسبت به آینده روبرو شوند.

مدیرعامل هلدینگ فناپ در ادامه توضیح داد که متخصصان و کارآفرینان حوزه اقتصاد دیجیتال در سراسر جهان امکان فعالیت و اثرگذاری دارند و بازارهای خارجی برای جذب آن‌ها جذابیت زیادی ایجاد کرده‌اند. بنابراین، با تشدید چالش‌های داخلی، بخش قابل توجهی از نیروهای کارآزموده و نوآور مهاجرت را انتخاب کرده‌اند. او این روند را تهدیدی جدی برای سرمایه انسانی خلاق و متخصص کشور دانست که یکی از ستون‌های اصلی رشد اقتصاد دیجیتال است.

جوانمردی با اشاره به ساختار زمانی سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال گفت: «کسب‌وکارهای حوزه فناوری و نوآوری معمولاً به دوره‌های زمانی طولانی‌تر برای بازگشت سرمایه و رسیدن به سودآوری نیاز دارند و به همین دلیل، با افزایش عدم‌قطعیت‌های اقتصادی و محیطی، بسیاری از سرمایه‌گذاران به‌ویژه در حوزه‌های استارتاپی ترجیح دادند از تزریق سرمایه جدید خودداری کنند.»

نیاز 2 میلیارد دلاری برای بقا و رقابت‌پذیری

نایب‌رئیس اتاق تهران در ادامه تأکید کرد که اقتصاد دیجیتال، به‌خصوص با تحولاتی که هوش مصنوعی در دنیا ایجاد کرده است، نیازمند دریافت سالانه حداقل 2 میلیارد دلار سرمایه جدید است که بخشی از آن باید به زیرساخت‌ها اختصاص یابد. او زیرساخت‌های موردنیاز را شامل حوزه‌های ارتباطی، پهنای باند، توان پردازشی، دیتاسنترها، خدمات ابری و پلتفرم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی دانست و هشدار داد که بدون تقویت این پایه‌ها، امکان رقابت‌پذیری و توسعه وجود نخواهد داشت.

نایب‌رئیس اتاق تهران با بیان اینکه ضعف سرمایه‌گذاری باعث شده این حوزه با فشاری چندجانبه مواجه شود، اظهار کرد: «از یک طرف خدمات دیجیتال اکنون به سطح کالا و خدمت اساسی ارتقا یافته‌اند و از طرف دیگر، شرایط فعلی مربوط به منابع مالی، نیروی انسانی، قوانین، مقررات و فضای کلی کسب‌وکار فشار مضاعفی ایجاد کرده و تهدیدهایی زیربنایی را شکل داده است.»

این فشار دوگانه سبب شده است که اقتصاد دیجیتال سالی بسیار دشوار و غیرقابل پیش‌بینی را پشت سر بگذارد. او درباره آینده این حوزه نیز هشدار داد و گفت که سطح نااطمینانی موجود در فضای کسب‌وکار ایران، چه در ماه‌های گذشته و چه احتمالاً در ماه‌های آینده، بسیار فراتر از شرایط معمول بوده و حوزه‌های مبتنی بر فناوری با چالش‌هایی مواجه هستند که در صنایع سنتی کمتر دیده می‌شود.

هشدار درباره پیامدهای اختلال زیرساختی

عضو هیئت‌رئیسه اتاق تهران با اشاره به اینکه نااطمینانی موجود بسیار فراتر از حد معمول است و کسب‌وکارهای فناور با چالش‌های اختصاصی خود مواجه‌اند، توضیح داد که در چنین شرایطی، اولویت باید حفظ کیفیت، سرعت پاسخگویی یا هر ویژگی دیگری باشد که یک شرکت با آن شناخته می‌شود. از دست رفتن این ویژگی‌ها می‌تواند به از دست دادن مشتریان و ذی‌نفعان منجر شود.

همچنین جوانمردی ادغام را یکی از مسیرهای مهم برای افزایش تاب‌آوری و گسترش خدمات دانست و گفت که شرکت‌ها باید برای ایجاد بنگاه‌های بزرگ‌تر و توانمندتر آمادگی داشته باشند. او تأکید کرد که این بخش باید مشابه کالاهای حیاتی مانند غذا و دارو مورد حمایت قرار گیرد، زیرا توقف خدمات دیجیتال می‌تواند امور روزمره مردم و اشتغال‌های وابسته را مختل کند.

جوانمردی برای نمونه اشاره کرد که اگر بانکی به دلیل کمبود زیرساخت از دسترس خارج شود، زندگی روزمره مردم نیز دچار اختلال خواهد شد.