زئیر در جام جهانی ۱۹۷۴: داستان فوتبال، فساد و تهدید دیکتاتور

تغییر نام و پرچم: ابزار تبلیغاتی دیکتاتور

در سال ۱۹۷۱، موبوتو سسه سکو، دیکتاتور کنگو، پس از یک دهه قدرت، نام کشور را به زئیر تغییر داد و پرچمی جدید با زمینه سبز و بازوی مشعل‌دار در مرکز آن معرفی کرد. برای موبوتو، ورزش به ویژه فوتبال، بهترین ابزار برای تبلیغ حکومت خود در عرصه بین‌المللی بود. با صعود تیم ملی به جام جهانی ۱۹۷۴ آلمان در دسامبر ۱۹۷۳، دستور او صریح بود: تیم باید عملکردی درخشان ارائه می‌داد.

نخستین نماینده آفریقا و قرعه‌ای دشوار

زئیر پس از مصر در ۱۹۳۴ و مراکش در ۱۹۷۰، نخستین نماینده آفریقا در جام جهانی بود. این تیم که پیش از آن قهرمان جام ملت‌های آفریقا شده بود، با روحیه‌ای بالا وارد رقابت‌ها شد. اما قرعه گروهی شامل اسکاتلند، یوگسلاوی و برزیل، چالش بزرگی را پیش روی آنها قرار داد. در بازی اول مقابل اسکاتلند، با وجود مقاومت، زئیر با نتیجه دو بر صفر شکست خورد.

فساد و فروپاشی روحی تیم

موبوتو پیش از جام جهانی به بازیکنان وعده پاداش‌های کلان از جمله خانه و خودرو داده بود. اما پس از ورود تیم به آلمان، مقامات دولتی و فدراسیونی همراه تیم، تمامی پول‌های اختصاص‌یافته برای دستمزد و پاداش بازیکنان را به نفع خود برداشتند. موپو ایلونگا، مدافع تیم، سال‌ها بعد در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی فاش کرد که چگونه حسادت ژنرال‌های موبوتو به بازیکنان، باعث شد دیکتاتور مجبور به خرید خودرو برای آنها نیز شود.

وقتی به فینال جام ملت‌های آفریقا رسیدیم، موبوتو ما را به خانه‌اش دعوت کرد و به هر کدام یک خودرو و یک خانه داد. ژنرال‌های او آن‌قدر به این هدایا حسادت کردند که مجبور شد برای هر کدامشان هم یک خودرو بخرد تا ساکت شوند.

شکست تاریخی و تهدید مرگبار

با آگاهی از فساد، بازیکنان ابتدا از ادامه بازی‌ها خودداری کردند. اما در نهایت مقابل یوگسلاوی به میدان رفتند و با نتیجه ۹ بر صفر متحمل سنگین‌ترین شکست تاریخ جام جهانی تا آن زمان شدند. این شکست، غرور دیکتاتور موبوتو را به شدت جریحه‌دار کرد. ایلونگا در ادامه مصاحبه خود با بی‌بی‌سی گفت:

بعد از آن بازی محافظان ریاست‌جمهوری را فرستاد تا ما را تهدید کنند. آن‌ها هتل را به روی همه خبرنگاران بستند و به ما گفتند اگر مقابل برزیل با اختلاف بیش از سه گل ببازید هیچ‌کدامتان نمی‌توانید به خانه برگردید.

لحظه نمادین ایلونگا در برابر برزیل

در ۲۲ ژوئن ۱۹۷۴، در بازی سوم مقابل برزیل، در حالی که برزیل دو بر صفر جلو بود و یک ضربه آزاد نزدیک محوطه جریمه زئیر به دست آورده بود، موپو ایلونگا، مدافع شماره ۲ زئیر، ناگهان به سمت توپ دوید و قبل از سوت داور، آن را دور کرد. این حرکت که با کارت زرد و خنده تماشاگران همراه شد، در گزارش بی‌بی‌سی به عنوان «لحظه‌ای عجیب از ناآگاهی آفریقایی» توصیف شد. اما ایلونگا بعدها توضیح داد که این اقدام، تلاشی آگاهانه برای جلوگیری از گل‌های بیشتر و در نتیجه نجات جان بازیکنان بود.

فراتر از فوتبال: مبارزه علی و فورمن

زئیر با تحمل یک گل دیگر، از اولتیماتوم موبوتو جان سالم به در برد. بازیکنان بدون دریافت پاداش‌های وعده داده شده به کشور بازگشتند. موبوتو برای پاک کردن خاطره این شکست، به زودی فوتبال را فراموش کرد و به دنبال راهی دیگر برای جلب توجه جهانی رفت: برگزاری بزرگترین مبارزه بوکس تاریخ. در ۳۰ اکتبر ۱۹۷۴، مبارزه تاریخی «رامبل این د جانگل» بین محمدعلی و جورج فورمن در کینشاسا برگزار شد و بار دیگر نگاه جهان را به جمهوری دموکراتیک کنگو معطوف کرد.

رویای بازگشت به جام جهانی

اکنون پس از ۵۲ سال، جمهوری دموکراتیک کنگو با حضور چهار بازیکن شاغل در فوتبال اسپانیا، از جمله باکامبو، پیکل، دیانگانا و چیپنگا، امیدوار است به جام جهانی بازگردد. این تیم در تلاش است تا با حضور دوباره در این تورنمنت بزرگ، از پیشگامان خود قدردانی کرده و مردم خود را دوباره به بزرگترین صحنه فوتبال جهان برساند.