تعرفه‌های ترامپ: یک سال پس از آغاز جنگ تجاری و چهار تغییر در اقتصاد جهانی

۱. جدایی آمریکا و چین تسریع می‌شود

ترامپ در آوریل گذشته با اعمال حداقل ۱۰٪ تعرفه بر بسیاری از کالاهای خارجی، شوک بزرگی به اقتصاد جهانی وارد کرد. این تعرفه‌ها برای برخی کشورها، از جمله چین، بسیار بالاتر بود. در واکنش، چین نیز تعرفه‌های متقابلی اعمال کرد که منجر به افزایش چشمگیر نرخ تعرفه‌ها و توقف تقریباً کامل تجارت بین دو غول اقتصادی برای چند هفته شد.

اگرچه این تنش‌ها در نهایت کاهش یافت، اما در پایان سال ۲۰۲۵، کالاهای چینی با تعرفه‌هایی ۲۰٪ بالاتر از ابتدای سال مواجه بودند. این امر به تجارت بین دو کشور آسیب جدی وارد کرد:

• واردات آمریکا از چین: حدود ۳۰٪ کاهش یافت.
• صادرات آمریکا به چین: بیش از ۲۵٪ کاهش یافت.

تا پایان سال گذشته، کالاهای چینی کمتر از ۱۰٪ از کل واردات آمریکا را تشکیل می‌دادند که با سطوح سال ۲۰۰۰ قابل مقایسه است و از بیش از ۲۰٪ در سال ۲۰۱۶ (سال انتخاب ترامپ) کاهش یافته است. با این حال، افزایش واردات آمریکا از ویتنام و مکزیک، جایی که شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری‌های خود را افزایش داده‌اند، نشان می‌دهد که روابط تجاری بین دو کشور به طور کامل از بین نرفته است.

دوین چور، استاد و رئیس جهانی‌سازی در دانشکده بازرگانی تاک دانشگاه دارتموث می‌گوید: «در مورد محموله‌های مستقیم، این تغییر بسیار چشمگیر و قاطع بوده است.» او معتقد است که حتی اگر ترامپ تهاجمی‌ترین تعرفه‌های خود را احیا نکند، این جدایی ادامه خواهد داشت. «نباید انتظار داشته باشید که اوضاع به حالت عادی بازگردد.»

۲. شرکای تجاری به دنبال جایگزین هستند

تغییرات ترامپ در رژیم تعرفه‌ای آمریکا فراتر از اعلامیه اولیه بود. او همچنین عوارض بر اقلام خاصی مانند فولاد، چوب و خودرو را افزایش داد و قوانینی را که اجازه ورود محموله‌های کمتر از ۸۰۰ دلار را می‌داد، لغو کرد. با وجود این مالیات‌های جدید، واردات آمریکا در سال گذشته بیش از ۴٪ افزایش یافت که کندتر از سال ۲۰۲۴ بود، اما به سختی نشانه‌ای از انزواگرایی است.

با این حال، این اقدامات بسیاری از شرکت‌های خارجی را وادار کرد تا به دنبال خریداران دیگری غیر از آمریکا باشند و رهبران سیاسی نیز به سرعت برای تقویت روابط تجاری غیرآمریکایی اقدام کردند. این وضعیت حتی برای کشوری مانند بریتانیا که با تعرفه نسبتاً محدود ۱۰٪ بر کالاهایش مواجه بود، صدق می‌کرد. اگرچه آمریکا در سال ۲۰۲۵ همچنان مقصد اصلی کالاهای بریتانیایی بود، اما سهم آمریکا از صادرات کاهش یافت، در حالی که کشورهایی مانند آلمان، فرانسه و لهستان سهم بیشتری پیدا کردند.

پتروس ماوریدیس، استاد دانشکده حقوق کلمبیا می‌گوید: «آنچه باعث نگرانی می‌شود، نه به اندازه سطح تعرفه‌ها، بلکه یکجانبه‌گرایی است.»

کانادا اخیراً موافقت کرده است که تعرفه‌های خود را بر هزاران خودروی برقی ساخت چین از ۱۰۰٪ به حدود ۶.۱٪ کاهش دهد. این نشان‌دهنده چرخش شدیدی از آمریکا به سمت چین است و برای شرکت‌های خودروسازی آمریکایی که مدت‌ها بر بازار کانادا تسلط داشتند، ناخوشایند است.

۳. تنش با متحدان افزایش می‌یابد

تنش‌های ناشی از تعرفه‌ها به حوزه‌های غیرتجاری نیز سرایت کرده است. سفر کانادایی‌ها به آمریکا در سال گذشته ۲۰٪ کاهش یافت که طبق برآورد انجمن مسافرتی آمریکا، بیش از ۴ میلیارد دلار به اقتصاد آمریکا ضرر وارد کرد.

ماوریدیس اشاره می‌کند که تعرفه‌ها تلاش‌های آمریکا برای جلب حمایت در مسائل کوچک و بزرگ، از جمله جنگ در ایران یا تمدید ممنوعیت ۲۸ ساله تعرفه‌ها بر تراکنش‌های الکترونیکی مانند پخش آنلاین، را نیز پیچیده کرده است.

او می‌گوید: «چگونه می‌توانید انتظار رفتار همکاری‌جویانه داشته باشید، وقتی در تجارت با آنها بدرفتاری می‌کنید؟ شما قدرت نرم خود را که بزرگترین مزیت آمریکا بود، از دست می‌دهید. همه اینها اکنون از بین رفته است و چگونه آن را بازسازی خواهید کرد؟»

مایکل پیرس، اقتصاددان آکسفورد اکونومیکس، می‌گوید در حالی که تلافی مستقیم تجاری علیه آمریکا محدود مانده است، هیچ تضمینی وجود ندارد که این الگو ادامه یابد. او خاطرنشان کرد که موضع ترامپ سایر کشورها را تشویق کرده است تا سیاست‌های حمایت‌گرایانه خود را بررسی کنند. «این خطر قابل توجهی است – که با گذشت زمان، ما شاهد تلافی به روش‌های دیگر خواهیم بود. اینگونه است که آسیب ناشی از جنگ تجاری می‌تواند گسترش یابد.»

۴. افزایش قیمت‌ها در آمریکا

تعرفه‌هایی که ترامپ وعده داده بود و باعث نگرانی‌های زیادی شد، در نهایت پس از معافیت بسیاری از کالاها و توافق با کشورهایی که نرخ‌های پایین‌تری داشتند، تعدیل شد. وعده‌های بزرگ او نیز محقق نشدند. طبق تحلیل بنیاد مالیاتی از داده‌های دولتی، تولید برای بیشتر سال گذشته در انقباض بود، در حالی که سرمایه‌گذاری خارجی در آمریکا نیز کاهش یافت، علیرغم وعده‌های برخی شرکت‌ها، مانند داروسازان، برای افزایش هزینه‌های خود.

سپس در ماه فوریه، دیوان عالی آمریکا تعرفه‌های «روز آزادی» را به طور کامل لغو کرد و حتی افزایش درآمد تعرفه‌ای دولت در سال گذشته را زیر سوال برد. آمریکا اکنون موظف است بیش از نیمی از ۲۶۰ میلیارد دلار جمع‌آوری شده را بازگرداند.

کاخ سفید اعلام کرده است که سیاست‌هایش برای نتیجه دادن به زمان نیاز دارد و به وعده‌های شرکت‌ها و کشورها برای سرمایه‌گذاری‌های بزرگ اشاره می‌کند. اما در حال حاضر، پیامد اصلی تعرفه‌ها در آمریکا، فشار بر کسب‌وکارها و افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان بوده است.

گلدمن ساکس در ماه اکتبر تخمین زد که حدود ۵۵٪ از هزینه‌های جدید در سال گذشته به مصرف‌کنندگان منتقل شده است. پیرس گفت: این امر به افزایش نرخ تورم آمریکا در سال گذشته حدود نیم درصد کمک کرد و آن را به تقریباً ۳٪ رساند، در مقایسه با آنچه بدون تعرفه‌ها می‌بود.

با توجه به اهمیت قدرت خرید برای بسیاری از رأی‌دهندگان، این موضوع کمپین جمهوری‌خواهان را پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر پیچیده کرده است. اما با وجود اینکه تعرفه‌ها بر هزینه‌های مصرف‌کننده و فعالیت‌های تجاری تأثیر گذاشتند، اقتصاد همچنان ۲.۱٪ رشد کرد و نرخ بیکاری در ماه دسامبر ۴.۴٪ بود.

پیرس می‌گوید: «این اتفاقات سروصدای زیادی ایجاد کرده است، اما فکر می‌کنم دشوار است که بگوییم تأثیرات کلان اقتصادی منفی بسیار قابل توجهی داشته است.»

کاخ سفید پس از حکم دیوان عالی سوگند یاد کرد که سیاست‌های خود را با قوانین دیگر احیا کند. اینکه ترامپ تا چه حد در آستانه انتخابات فشار خواهد آورد، باید دید.

اریکا یورک، معاون سیاست مالیاتی فدرال در بنیاد مالیاتی، می‌گوید: «فکر نمی‌کنم هرگز به سطوح روز آزادی بازگردیم.»