هوش مصنوعی در سینمای ایران؛ چالش‌ها، فرصت‌ها و انتظارات از نهادهای فرهنگی

لزوم توجه نهادهای فرهنگی به هوش مصنوعی در سینما

با پیشرفت روزافزون این تکنولوژی، انتظار می‌رود که نهادهای فرهنگی و هنری کشور توجه ویژه‌ای به آن داشته باشند. در سال‌های اخیر، چندین فیلم کوتاه ساخته شده با هوش مصنوعی در جشنواره‌های سینمایی به نمایش درآمده‌اند که نشان‌دهنده گام‌های اولیه جوانان ایرانی در این عرصه است.

در گفت‌وگو با سیاوش البخشی، کارگردان، مجری طرح و فیلمنامه‌نویس فیلم کوتاه که سابقه ساخت آثار با هوش مصنوعی و اجرای برنامه تلویزیونی در این زمینه را دارد، به بررسی انتظارات از نهادهای فرهنگی و هنری در این حوزه پرداختیم.

در وهله اول باید افراد فعال در حوزه هوش مصنوعی و سینما شناسایی شوند و از طریق آن‌ها جریانی ایجاد کرد. حضور فیلم‌های کوتاه هوش مصنوعی در جشنواره فیلم کوتاه تهران اتفاق مثبتی است، اما این کافی نیست و باید جدی‌تر و عملی‌تر به این موضوع توجه شود.

اهمیت آموزش و رقابت در جشنواره‌ها

البخشی تأکید می‌کند که باید در جشنواره‌های ملی نیز شاهد رقابت آثار ساخته شده با هوش مصنوعی باشیم تا انگیزه سینماگران فعال در این عرصه افزایش یابد. او همچنین بر اهمیت آموزش صحیح هوش مصنوعی و نحوه استفاده آن در سینما تأکید دارد.

چگونگی آموزش هوش مصنوعی در سینما

به گفته البخشی، دو گروه از افراد با هوش مصنوعی کار می‌کنند: برخی بر هوش مصنوعی تسلط دارند اما سواد سینمایی ندارند و برخی فقط سواد سینمایی دارند. تعداد کمی هستند که هر دو تخصص را داشته باشند.

اگر بتوان بستری فراهم کرد که تحصیل‌کرده‌های سینما این فناوری را آموزش ببینند، اتفاق بسیار خوبی است. پیشنهاد می‌دهم که یکی از واحدهای درسی انجمن سینمای جوان به موضوع استفاده از هوش مصنوعی در سینما اختصاص یابد.

او معتقد است با این رویکرد، ایران می‌تواند در کمتر از پنج سال جزو ده کشور برتر دنیا در تولید محتوا با هوش مصنوعی شود. نگاه هنری و خلاقانه مبتنی بر سواد سینمایی، عامل برتری ایران در این حوزه خواهد بود.

چشم‌انداز هوش مصنوعی در سینمای ایران

با وجود برداشتن قدم‌هایی در این زمینه، البخشی معتقد است که هنوز کافی نیست و کارهای بیشتری می‌توان انجام داد. نهادهای فرهنگی باید به تولیدکنندگان آثار هوش مصنوعی کمک مالی کنند تا این فیلم‌ها ساخته شوند.

گروه‌های بسیاری در حال حاضر خوب کار می‌کنند و زمینه‌های لازم برای ساخت فیلم سینمایی با هوش مصنوعی وجود دارد، اما تاکنون این اتفاق رخ نداده و هوش مصنوعی بیشتر به ابزاری ویترینی در جشنواره‌ها تبدیل شده است.

او ابراز امیدواری کرد که دیگر جشنواره‌های سینمایی مانند جشنواره عمار و مقاومت نیز هوش مصنوعی را جدی بگیرند. همچنین، شنیده‌ها حاکی از آن است که بخشی در سازمان سینمایی به مطالعات هوش مصنوعی اختصاص یافته که نشان‌دهنده جدی‌تر شدن این موضوع است.

چالش‌های آموزش و تحریم‌ها

البخشی مهم‌ترین معضل را در حال حاضر نبود آموزش اصولی می‌داند. او اشاره می‌کند که آموزش‌های موجود در فضای مجازی اغلب دقیق نیستند و فاقد مبانی زیبایی‌شناسی سینما و آشنایی با قاب‌ها و لنز دوربین هستند.

کسی که نماها را بشناسد، لنز دوربین را بشناسد و بداند چه دیافراگمی برای عمق میدان باید در نظر بگیرد، می‌تواند به یک خروجی سینمایی دست پیدا کند. این موارد را در آموزش‌های فضای مجازی نمی‌توان پیدا کرد.

او با وجود تحصیلات سینمایی، کار با هوش مصنوعی را از همین صفحات مجازی آموخته است، اما تأکید می‌کند که بسیاری از علاقه‌مندان ممکن است نتوانند از این طریق به مهارت لازم برسند.

یکی دیگر از چالش‌ها، تحریم‌ها است که امکان شرکت ایران در بسیاری از جشنواره‌های بین‌المللی را محدود می‌کند. با این حال، تربیت نیروهای با استعداد می‌تواند نام سینمای ایران را در جشنواره‌های تخصصی فیلمسازی با هوش مصنوعی مطرح کند.

تفاوت فیلمسازی سنتی و هوش مصنوعی

برخلاف تصور برخی، فیلمسازی با هوش مصنوعی آسان‌تر نیست و حتی در برخی جهات سخت‌تر از فیلمسازی سنتی است. دستیابی به بهترین کیفیت تصویر نیازمند تخصص عمیق در این حوزه است.

نسل گذشته هم بهتر است این ابزار را بشناسد و نسبت به آن گارد نداشته باشد. ما موظف هستیم ابزارهای جدید را وارد سینما کنیم تا نسل بعد با جریان روز دنیا همراه باشد.

در حال حاضر، هوش مصنوعی بیشتر در جلوه‌های ویژه فیلم‌های سینمایی استفاده می‌شود و امید است در آینده کاربردهای بیشتری پیدا کند. البخشی بر لزوم ارتباط بیشتر فعالان این حوزه برای اشتراک تجربیات و دانش تأکید دارد.

مقایسه هزینه‌های تولید

هزینه‌های تولید فیلم با هوش مصنوعی در مقایسه با فیلمسازی معمول، تفاوت قابل توجهی دارد. تهیه اکانت یک ماهه هوش مصنوعی حداقل ۴۰۰ دلار و دستمزد عوامل حدود ۳۰۰ دلار است. در حوزه فیلم کوتاه، می‌توان با حدود ۵۰ میلیون تومان دو فیلم با هوش مصنوعی ساخت، در حالی که یک فیلم کوتاه سنتی حداقل ۱۵۰ میلیون تومان بودجه نیاز دارد.

لزوم تشکیل صنف هوش مصنوعی در سینما

تاکنون اقدامی برای شکل‌گیری یک صنف هوش مصنوعی در خانه سینما یا جامعه‌ای مشخص از فعالان این حوزه صورت نگرفته است. البخشی معتقد است که خود فعالان باید این کار را انجام دهند و از سازمان سینمایی بخواهند که با در نظر گرفتن واحد درسی در انجمن سینمای جوان، آشنایی گسترده‌تری با این پدیده ایجاد کند.