صادق دهقانی: هیچ اثر هنری نمی‌تواند درد کودکان میناب را منتقل کند

درد کودکان میناب و مصونیت آنها در جنگ

دهقانی با اشاره به فاجعه مدرسه میناب، اظهار داشت که هیچ مردمی در هیچ کجای جهان، کشتن کودکان را به عنوان هزینه و تبعات جنگ نمی‌پذیرند. او تأکید کرد:

کودکانی که هیچ‌ کجای بازی بزرگسالان نیستند، همیشه و همه‌جا باید مصون بمانند و هیچ بهانه‌ای برای آسیب رساندن به آنها، قابل پذیرش نیست.

این مستندساز از همان ابتدا درگیر مادرانی بوده که در انتظار بازگشت فرزندانشان از مدرسه بودند و سپس ناچار به جستجوی پیکر بی‌جان آنها شدند. او بیان کرد که بعید است هیچ فیلم یا اثر هنری بزرگی بتواند درد آن لحظات را به تمامی وجوه آن منتقل کند و مجدداً بر این نکته پافشاری کرد که کودکان در هیچ اتفاقی و با هیچ منطقی نباید هدف حمله قرار بگیرند.

مفهوم وطن‌دوستی و میهن‌پرستی

کارگردان «فصل فرار اسب‌ها» دیدگاه خود را درباره مفاهیم وطن‌دوستی و مردم‌دوستی اینگونه بیان کرد که وطن‌دوستی مفهومی نیست که به یکباره در انسان بیدار شود. او معتقد است کسی که وطن خود را دوست دارد، در شرایط صلح نیز این علاقه را نشان می‌دهد و نمی‌توان انتظار داشت که افراد سرشناس به دلیل شرایط حساس کنونی، ناگهان وطن‌دوست شوند. او افزود:

• وطن‌پرستی را نمی‌توان به انسان تزریق کرد.
• این حس در یک سیر زمانی و با دخالت مسائل مختلف در افراد ایجاد می‌شود.

دهقانی بر این باور است که اگر کسی وطنش را به اندازه او دوست ندارد، نباید از او توقع داشت که مانند او رفتار کند، زیرا این حس به هر دلیلی در او بیدار نشده یا در زمان خاصی خاموش شده است. به عقیده او، وطن‌پرست واقعی در زمان مناسب و به شکلی که خود می‌داند اعلام موضع می‌کند و تاختن به افراد به این دلیل، باعث می‌شود کسانی که همراه وطن ولی خاموش هستند، مسیرشان را جدا کرده و برای همیشه خاموش بمانند.

نقش مستندسازی در شرایط بحرانی

دهقانی درباره ضرورت و کارکرد مستند و مستندسازی در شرایط بحرانی، به‌ویژه در دوران جنگ، توضیح داد که ابعاد ناشناخته زیست انسان‌ها زیر بمباران، تبعات و ویرانی‌های روانی و جسمی، از بین رفتن مشاغل غیرمنتظره و آسیب‌های اجتماعی بلندمدت، تنها و تنها در مستند به درستی ثبت و منعکس می‌شوند. او اظهار داشت که نمایش جهانی این ابعاد در طول دهه‌ها، به شناخت بشر از تبعات ناشناخته جنگ می‌انجامد و در شکل و ساختار جنگ‌های آینده و نیز تصمیم‌سازی جوامع برای صلح کمک می‌کند.

تمرکز بر ابعاد روانشناختی جنگ

این مستندساز در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد از جنگ فعلی کشور مستندی بسازد، بر چه بُعد یا حوزه‌ای متمرکز می‌شود، توضیح داد که برای او ابعاد روانشناختی و آسیب‌های روحی افراد از جنگ اولویت دارد. او افزود:

• شاید بر فوبیای جنگ یا مسئله تروماهای افراد در این شرایط با یک یا چند سوژه خاص تمرکز کنم.
• واژه «میهن‌پرستی» نیز برای او جالب توجه است.

دهقانی قصد دارد به این سوال بپردازد که چگونه عده‌ای از حمله به کشورشان استقبال می‌کنند و عده‌ای جانشان را برای کشورشان می‌دهند؟ او تلاش خواهد کرد ابعاد جامعه‌شناسانه چنین موضوعی را صادقانه و بی‌طرفانه مطرح و عوامل تاریخی آن را بررسی کند.