«نخستین گام‌های تاریخ سینمای ایران، در دوره قاجار» منتشر شد

آغاز سینما در ایران و نقش مظفرالدین شاه

سینمای ایران با وجود تاریخ نسبتاً کوتاه خود، فراز و نشیب‌های بسیاری را تجربه کرده است. همواره این پرسش مطرح بوده که سینمای ایران از کجا آغاز شد و چه شخصیت‌هایی در شکل‌گیری آن نقش‌آفرین بودند. مظفرالدین شاه قاجار در نخستین سفر خود به فرنگ، با پدیده سینما آشنا شد و بی‌درنگ دستور خرید دوربین فیلم‌برداری و انتقال آن به ایران را صادر کرد.

میرزا ابراهیم عکاس‌باشی و اولین تصاویر

با ورود دوربین به ایران، میرزا ابراهیم عکاس‌باشی، با اشتیاق فراوان، در قرن نوزدهم شروع به فیلم‌برداری کرد. او نخستین تصاویر از مردم و مناظر ایران را ثبت و ضبط نمود. این فیلم‌ها سال‌ها در کاخ گلستان، دور از دسترس محققان، نگهداری می‌شدند تا اینکه در دهه ۸۰ خورشیدی، با کشف و ترمیم آن‌ها توسط شهریار عدل، بسیاری از ابهامات و نادانسته‌ها درباره این دوره روشن شد. با این حال، هنوز پرسش‌های متعددی برای پژوهشگران باقی مانده است.

محتوای کتاب و بررسی جنبش مشروطیت

کتاب «نخستین گام‌های تاریخ سینمای ایران در دوره قاجار» نتیجه چندین سال تلاش برای یافتن پاسخ‌هایی در جهت شناخت محتوای تصاویر ضبط‌شده در آن دوران است؛ دورانی که بستر پرورش جنبش مشروطیت بود. هر یک از تصاویر این مجموعه، با استناد به اسناد و متون گوناگون، از نظر محتوایی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نویسنده در این اثر کوشیده است تا به پرسش‌های سینمایی و جامعه‌شناختی مرتبط با این تصاویر پاسخ دهد.

این کتاب خواننده را با مسائل گوناگون روزهای سلطنت مظفرالدین شاه که با سینمای ایران پیوند خورده، و همچنین با وقایع اجتماعی متعددی که در فیلم‌ها ثبت شده، آشنا می‌کند. از اهدای نشان گارتر توسط دولت انگلستان گرفته تا وقایع مربوط به ماشین دودی در سفر مظفرالدین شاه و رژه ارتش در آستانه انقلاب مشروطه، همه و همه در این اثر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

شرح تصاویر و زندگی روزمره در تهران

این کتاب به شرح تصاویر باقی‌مانده از دوران مظفری، پیش از سلطنت محمدعلی شاه، می‌پردازد. شرح این تصاویر بسیار جذاب و روشنگر است. به عنوان مثال، یکی از تصاویر خیابانی از تهران، خیابانی نزدیک بازار و اماکن پرتردد مردم آن زمان را به تصویر می‌کشد. در این تصویر، اتفاقات متعددی رخ می‌دهد: زنانی که کالسکه‌ای را اجاره کرده‌اند، مردم در حال رفت‌وآمد، فروشندگانی که اجناس خود را عرضه می‌کنند و گزمه‌هایی که دزدی را دستگیر کرده و با خود می‌برند. این جزئیات، تصویری زنده از زندگی روزمره آن دوران ارائه می‌دهد.

بخش ضمیمه و مطالعات تطبیقی

کتاب «نخستین گام‌های تاریخ سینمای ایران در دوره قاجار» شامل یک بخش ضمیمه نیز هست که در آن به مطالعه تطبیقی میان فیلم‌های شهریار عدل، محسن مخملباف و بهزاد رحیمیان پرداخته شده است.

• قطع: رقعی
• جلد: شومیز
• تعداد صفحات: ۲۳۷ صفحه
• سال انتشار: ۱۴۰۴
• ناشر: انتشارات خوان