چت‌بات‌ها: تسکین موقت تنهایی یا افزایش پریشانی عاطفی در بلندمدت؟

کاهش تنهایی در کوتاه‌مدت: جنبه روشن تعامل با هوش مصنوعی

بر اساس داده‌های این تحقیق، کاربران در گفت‌وگو با مدل‌های هوش مصنوعی احساس می‌کنند که فردی برای شنیده‌شدن دارند؛ موضوعی که باعث می‌شود میزان تنهایی آنها در کوتاه‌مدت کاهش یابد. محققان می‌گویند همیشه در دسترس بودن چت‌بات‌ها، واکنش‌های غیرقضاوت‌گرانه و سرعت پاسخ‌دهی آنها از عواملی است که احساس حمایت اجتماعی را برای کاربران ایجاد می‌کند. این تاثیر مثبت حتی در برخی موارد با تعاملات کوتاه‌مدت میان انسان‌ها قابل قیاس گزارش شده است.

جنبه تاریک: افزایش پریشانی عاطفی و تضعیف مهارت‌های اجتماعی

اما جنبه تاریک تعاملات انسان و هوش مصنوعی نیز از نگاه پژوهشگران پنهان نمانده است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد برخی کاربران در طول زمان نشانه‌هایی از افزایش پریشانی عاطفی در گفتار و تعاملات خود با چت‌بات‌ها بروز می‌دهند. به گفته پژوهشگران، این مسئله می‌تواند به وابستگی تدریجی کاربران به همراهان هوش مصنوعی و جایگزین شدن این تعاملات با ارتباطات انسانی واقعی مرتبط باشد.

محققان هشدار می‌دهند که اگرچه چت‌بات‌های پیشرفته می‌توانند احساس حمایت و همراهی ایجاد کنند، اما در عین حال ممکن است مهارت‌های اجتماعی افراد را در دنیای واقعی تضعیف کرده و پیامد‌هایی مانند گوشه‌گیری یا شکل‌گیری الگو‌های ارتباطی غیرطبیعی به دنبال داشته باشند. از نگاه نویسندگان این مقاله، هوش مصنوعی می‌تواند نقشی تسلی‌بخش داشته باشد اما جایگزین واقعی برای روابط انسانی نیست و نباید به عنوان درمانی برای تنهایی تلقی شود.

هشدارهای مشابه از دانشگاه هاروارد

این نتایج در حالی منتشر می‌شود که پیش‌تر گروهی از دانشمندان دانشگاه هاروارد نیز در گزارشی مستقل هشدار داده بودند که همدم‌های هوش مصنوعی و چت‌بات‌های رابطه‌محور می‌توانند سلامت روان عمومی را تهدید کرده و باعث ایجاد اتکای ناسالم به فناوری شوند.