چین با تأیید ساخت اولین ناو هواپیمابر هسته‌ای، قدرت دریایی خود را متحول می‌کند

برنامه جاه‌طلبانه چین برای ناوگان دریایی

چین با سرعت خیره‌کننده‌ای در حال ساخت کشتی‌های جنگی جدید است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLAN) تا اواسط دهه ۲۰۳۰ میلادی، شش ناو هواپیمابر دیگر به ناوگان خود اضافه خواهد کرد. گزارش جدید پنتاگون حاکی از آن است که PLAN تا سال ۲۰۳۵ تعداد ناوهای هواپیمابر خود را از سه فروند فعلی (لیائونینگ، شاندونگ و فوجیان) به ۹ فروند خواهد رساند. این گسترش عظیم که به معنای ساخت یک ناو جدید در هر ۲۰ ماه است، نشان‌دهنده تلاش گسترده چین برای مدرن‌سازی و دستیابی به کنترل دریایی است.

ناو هواپیمابر هسته‌ای تایپ 004: یک جهش فناوری

چهارمین ناو هواپیمابر چین که به طور گسترده با نام تایپ 004 (Type 004) شناخته می‌شود، هم‌اکنون در کارخانه کشتی‌سازی دالیان در دست ساخت است. این ناو که اولین ناو هواپیمابر هسته‌ای چین خواهد بود، طبق گزارش جینز (Jane’s)، مجهز به دو راکتور هسته‌ای پیشرفته است. انتظار می‌رود این ابرناو عظیم با جابجایی ۱۱۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰۰ تن، حتی بزرگ‌تر از ناو هواپیمابر جرالد آر فورد (USS Gerald R. Ford) آمریکا باشد.

تایپ 004 به کاتاپولت‌های الکترومغناطیسی (EMALS) مجهز خواهد بود که امکان پرتاب هواپیماهایی مانند جی-۳۵ (J-35) و کی‌جی-۶۰۰ (KJ-600) را فراهم می‌کند. این ناو قادر به حمل بیش از ۱۰۰ فروند هواپیما است که این رقم از ظرفیت ۹۰ هواپیمای ناو هواپیمابر جرالد آر فورد نیز فراتر می‌رود و نشان‌دهنده جهشی قابل توجه در توانایی‌های دریایی چین است.

چالش‌ها و توانمندی‌ها در عملیات ناوگان هواپیمابر

در حال حاضر، چین سه ناو هواپیمابر با سوخت متعارف در اختیار دارد:

• لیائونینگ (Liaoning): یک ناو بازسازی‌شده از دوران شوروی سابق که ۲۴ جنگنده حمل می‌کند.
• شاندونگ (Shandong): یک ناو بومی‌ساز و کمی بزرگ‌تر از لیائونینگ.
• فوجیان (Fujian): مدرن‌ترین ناو چینی با عرشه پرواز صاف و کاتاپولت‌های الکترومغناطیسی مشابه کلاس فورد. این ناو بزرگترین کشتی جنگی غیرهسته‌ای در جهان و اولین ناو چینی است که از سیستم CATOBAR (پرتاب با کاتاپولت و بازیابی با سیم مهار) استفاده می‌کند.

با این وجود، ناو فوجیان با چالش‌هایی در چیدمان عرشه پرواز و موقعیت «جزیره» خود مواجه است که منجر به تراکم هواپیماها و کاهش نرخ پرواز می‌شود. این نقص طراحی، قابلیت عملیاتی آن را به حدود ۶۰ درصد کلاس نیمیتز (Nimitz) کاهش می‌دهد. همچنین، ناوگان هوایی چین با کمبود جنگنده‌های نسل پنجم روبروست؛ جنگنده پنهان‌کار جی-۲۰ (J-20) برای عملیات ناو هواپیمابر بسیار بزرگ است، و از جنگنده پنهان‌کار جی-۳۵ (J-35) که در حال تولید است، تنها حدود ۵۷ فروند در اختیار PLAN قرار دارد. هدف، تولید ۲۰۰ تا ۳۰۰ فروند جی-۳۵ تا سال ۲۰۳۰ است.

فاصله با نیروی دریایی آمریکا و پیشرفت‌های آینده

ناوهای هواپیمابر چین همچنان با نیروی دریایی ایالات متحده فاصله زیادی دارند، عمدتاً به دلیل شکاف قابل توجه در تجربه عملیاتی، آموزش خدمه و دکترین نظامی. در حالی که چین به سرعت از نظر فناوری پیشرفت می‌کند، با چالش‌های مهمی در زمینه‌هایی مانند عملیات هوایی ۲۴ ساعته پایدار، جنگ ضد زیردریایی و لجستیک دریایی مستقر در دریا روبرو است که فقط با گذشت زمان و کسب تجربه توسعه می‌یابند.

با این وجود، پیشرفت‌های عظیمی که نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین در دهه گذشته داشته، بسیار چشمگیر است. این امر با استقرار ناو فوجیان در سال‌های ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶ برجسته خواهد شد. به عنوان اولین ناو با طراحی کاملاً مستقل و ساخت داخلی چین، فوجیان سیستم پرتاب هواپیمای الکترومغناطیسی (EMALS) را به‌کار گرفته و به کلی از کاتاپولت‌های بخار صرف‌نظر کرده است. این فناوری جهشی بزرگ، امکان پرتاب هواپیماهای سنگین‌تر مانند جنگنده پنهان‌کار جی-۳۵ و هواپیماهای هشداردهنده زودهنگام کی‌جی-۶۰۰ را فراهم می‌کند که توانایی رزمی و برد عملیاتی آن را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.