موافقت ۱۰۰ درصدی بانک مرکزی با درخواست نقدینگی ۱۵ بانک در اولین حراج بازار باز ۱۴۰۵

عملیات بازار باز: ابزاری برای مدیریت نقدینگی

بانک‌ها در صورت کمبود نقدینگی و عدم توانایی در تامین آن از بازار بین‌بانکی، به بانک مرکزی مراجعه می‌کنند. این تقاضا در دو قالب اصلی انجام می‌شود:

• عملیات بازار باز (ریپو): در این فرآیند، بانک‌ها برای تامین مالی کوتاه‌مدت، اوراق بهادار دولتی را به بانک مرکزی می‌دهند. نرخ توافق بازخرید در این عملیات ۲۳ درصد است.
• اعتبارگیری قاعده‌مند: اگر بانک‌ها نتوانند کمبود نقدینگی خود را از طریق عملیات بازار باز جبران کنند، مجبور به تامین مالی با نرخ ۲۴ درصد از بانک مرکزی می‌شوند.

آغاز سال ۱۴۰۵ با حمایت کامل از شبکه بانکی

در تاریخ ۱۷ فروردین ۱۴۰۵، اولین حراج بازار باز سال جدید برگزار شد. در این حراج، ۱۵ بانک با مجموع درخواست ۳۵۹ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان نقدینگی شرکت کردند. نکته قابل توجه این است که بانک مرکزی با تمامی این درخواست‌ها موافقت کامل نشان داد و هیچ تقاضایی را رد نکرد.

این رویکرد کاملاً در تضاد با سیاست‌های پیش از «جنگ رمضان» است. در آن زمان، بانک مرکزی به شدت در تلاش برای محدود کردن شبکه بانکی و کاهش نقدینگی بود. به عنوان مثال، تا چهل و پنجمین حراج سال گذشته (۴ اسفند ۱۴۰۴)، نرخ موافقت بانک مرکزی به ۳۲ درصد کاهش یافته بود که منجر به افزایش فشار نقدینگی و چسبیدن نرخ بهره بین‌بانکی به سقف ۲۴ درصدی خود شد.

اما پس از آغاز «جنگ رمضان»، سیاستگذار پولی تغییر رویه داده و فضای بیشتری برای ایجاد نقدینگی در اختیار شبکه بانکی قرار داد. در آخرین حراج سال ۱۴۰۴ (۱۸ اسفند)، بانک مرکزی با بیش از ۹۶ درصد درخواست‌ها موافقت کرد که نتیجه آن کاهش نرخ بهره بین‌بانکی از سقف ۲۴ درصدی بود.

با توجه به تداوم شرایط نااطمینانی، انتظار می‌رود نرخ موافقت بانک مرکزی همچنان بالا باقی بماند و فشار نقدینگی از دوش بانک‌ها برداشته شود.