آیکون خبر

خبر کامل

جریان نقدینگی در بازارهای مالی ایران؛ پناهگاه‌های امن و چالش‌های طلا در دوران جنگ

در بحبوحه نااطمینانی‌های اقتصادی ناشی از تداوم درگیری‌های نظامی، بازارهای مالی ایران شاهد تغییرات چشمگیری در جریان نقدینگی هستند. صندوق‌های درآمد ثابت به پناهگاهی امن برای سرمایه‌های حقیقی تبدیل شده‌اند، در حالی که صندوق‌های طلا با خروج گسترده پول و حباب منفی مواجه‌اند. این پدیده، بازتابی از رفتارهای ریسک‌گریز سرمایه‌گذاران و ترجیح نقدشوندگی در شرایط بحرانی است.

پناهگاه امن در دوران جنگ: صندوق‌های درآمد ثابت

روند ورود پول حقیقی به صندوق‌های درآمد ثابت که پس از ۸ روز متوالی قطع شده بود، مجدداً از سر گرفته شد. در معاملات روز گذشته، با معامله ۱۷,۷۵۱ میلیارد تومان واحد صندوق درآمد ثابت، ۷۳ میلیارد تومان پول حقیقی وارد این صندوق‌ها شد. این صندوق‌ها در روز دوشنبه، شانزدهمین روز معاملاتی خود را در دوران جنگ تجربه کردند و در مجموع این ۱۶ روز، ۱۳,۴۳۱ میلیارد تومان پول حقیقی به آنها وارد شده است.

تداوم درگیری نظامی میان ایران و ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی که از نهم اسفند ۱۴۰۳ آغاز شده، فضای نااطمینانی شدیدی را بر کلیت اقتصاد حاکم کرده است. در چنین شرایطی، توقف معاملات بازار سهام به عنوان یک اقدام احتیاطی، اگرچه از تشدید هیجانات جلوگیری کرده، اما به طور همزمان موجب تغییر مسیر جریان نقدینگی در بازارهای مالی شده است.

تحلیل مالی ورود پول به صندوق‌های درآمد ثابت

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این تغییر، ورود قابل توجه ۱۳,۴۳۱ میلیارد تومان پول حقیقی به صندوق‌های درآمد ثابت است. این پدیده را می‌توان با اتکا به اصول علم مالی تبیین کرد:

  • ریسک سیستماتیک: تنش‌های ژئوپلیتیک و احتمال گسترش درگیری، مصداق بارز ریسک‌هایی هستند که کل بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهند و امکان حذف آنها از طریق تنوع‌بخشی وجود ندارد. سرمایه‌گذاران عقلایی در چنین فضایی، وزن دارایی‌های پرریسک خود را کاهش داده و به سمت دارایی‌هایی با درآمد ثابت و نوسان کمتر حرکت می‌کنند.
  • گریز از ریسک: وقتی افق پیش‌بینی‌پذیری کاهش می‌یابد، مطلوبیت مورد انتظار از سرمایه‌گذاری در سهام افت می‌کند. در نتیجه، حتی بازدهی‌های بالقوه بالاتر نیز نمی‌توانند سرمایه‌گذاران را برای پذیرش ریسک‌های بالا ترغیب کنند. صندوق‌های درآمد ثابت، به دلیل ارائه بازدهی نسبتاً باثبات، به پناهگاه امن نقدینگی تبدیل می‌شوند.
  • ارزش زمانی پول و ترجیح نقدشوندگی: در شرایط بحرانی، سرمایه‌گذاران تمایل دارند دارایی‌هایی در اختیار داشته باشند که هم جریان نقدی قابل اتکا ایجاد کند و هم در صورت نیاز، امکان خروج سریع از آن وجود داشته باشد. صندوق‌های درآمد ثابت با ترکیب دارایی‌هایی نظیر اوراق بدهی دولتی و سپرده‌های بانکی، این دو ویژگی را تا حد زیادی تأمین می‌کنند.
  • محدودیت‌های بازار: بسته بودن بازار سهام عملاً گزینه‌های سرمایه‌گذاری پرریسک را محدود کرده است. در غیاب امکان معامله در بورس، جریان نقدینگی به سمت ابزارهای در دسترس‌تر و کم‌ریسک‌تر هدایت می‌شود.

در مجموع، ترکیب نااطمینانی‌های کلان، افزایش ریسک سیستماتیک، تشدید رفتارهای ریسک‌گریز و محدودیت‌های نهادی بازار، همگی دست به دست هم داده‌اند تا صندوق‌های درآمد ثابت به مقصد اصلی سرمایه‌های خرد در این دوره تبدیل شوند؛ روندی که تا زمان بازگشت ثبات نسبی به فضای سیاسی و اقتصادی، تداوم آن دور از انتظار نخواهد بود.

چالش‌های صندوق‌های طلا: خروج پول و حباب منفی

در مقابل صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های طلا در روز دوشنبه با وجود رشد بهای اونس طلا در بازار جهانی به ۴,۷۰۰ دلار، همچنان با خروج پول مواجه بودند. این صندوق‌ها برای دوازدهمین روز متوالی با خروج پول حقیقی همراه شدند. ماحصل معامله ۴,۵۰۶ میلیارد تومان واحد صندوق طلا، خروج ۵۰۵ میلیارد تومان پول حقیقی از ۳۰ صندوق طلای حاضر در بازار بود. در ۱۲ روز معاملاتی دوران جنگ، حدود ۱۰,۳۵۱ میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوق‌ها خارج شده است.

در پایان معاملات روز گذشته، از مجموع ۳۰ صندوق طلای حاضر در بازار، ۲۵ صندوق دارای حباب منفی بودند و تنها ۵ صندوق حباب مثبت ناچیزی داشتند که این موضوع نشان‌دهنده فشار عرضه در معاملات صندوق‌های طلا است. بررسی قیمت‌های بازار فیزیکی طلا و سکه نیز از افزایش اندک قیمت‌ها حکایت دارد:

  • هر گرم طلای ۱۸ عیار: ۱۸ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان
  • سکه امامی: ۱۸۵ میلیون تومان
  • نیم‌سکه: ۹۹ میلیون تومان
  • ربع‌سکه: ۵۷ میلیون تومان

توضیح رفتار سرمایه‌گذاران در بازار طلا

در شرایطی که ریسک‌های سیستماتیک به واسطه جنگ به اوج رسیده، رفتار سرمایه‌گذاران در بازار صندوق‌های طلا وارد فاز متفاوتی شده است. وضعیت حباب منفی در اکثر صندوق‌ها، که در نگاه نخست با ماهیت دارایی امن طلا در تناقض به نظر می‌رسد، در چارچوب علم مالی قابل تبیین است:

  • ترجیح نقدشوندگی: در دوره‌های بحران، سرمایه‌گذاران بیش از آنکه به بازدهی بالقوه دارایی‌ها توجه کنند، به قابلیت تبدیل سریع آنها به وجه نقد اهمیت می‌دهند. از این رو، حتی دارایی‌هایی مانند صندوق‌های طلا که ذاتاً به عنوان پناهگاه امن شناخته می‌شوند، ممکن است با فشار فروش مواجه شوند.
  • سوگیری زیان‌گریزی: سرمایه‌گذاران در فضای نااطمینانی شدید، تمایل دارند از زیان‌های احتمالی آتی اجتناب کنند، حتی اگر این تصمیم به معنای پذیرش زیان قطعی در زمان حال باشد. این موضوع باعث می‌شود واحدهای صندوق‌های طلا در قیمت‌هایی کمتر از ارزش ذاتی به فروش برسند و حباب منفی شکل گیرد.
  • فروش هیجانی و رفتارهای توده‌وار: وقتی بخشی از فعالان بازار اقدام به فروش می‌کنند، سایر سرمایه‌گذاران نیز با مشاهده این روند، برای جلوگیری از زیان بیشتر، به این موج می‌پیوندند. نتیجه این چرخه، فاصله گرفتن قیمت بازار از ارزش ذاتی و گسترش حباب منفی در اکثر صندوق‌ها است.

در مقابل، وجود حباب مثبت در تعداد محدودی از صندوق‌ها را می‌توان به تمرکز تقاضا روی نمادهای خاص، محدودیت‌های نقدشوندگی یا انتظارات متفاوت سرمایه‌گذاران نسبت داد. آنچه در این بازار مشاهده می‌شود، بازتابی از غلبه نااطمینانی و رفتارهای احتیاطی بر منطق ارزش‌گذاری در شرایط جنگی است.

رونق صندوق‌های نقره

صندوق‌های نقره در روز گذشته برای هشتمین روز متوالی با ورود پول حقیقی همراه شدند. حدود ۱۴۴ میلیارد تومان واحد صندوق نقره معامله شد و در نتیجه، ۳۸ میلیارد تومان پول حقیقی وارد این صندوق‌ها شد. با وجود ورود پول اخیر، خالص تغییر مالکیت حقیقی در صندوق‌های نقره همچنان منفی است، که به خروج سنگین ۷۵۳ میلیارد تومانی پول حقیقی از این صندوق‌ها در روز نخست بازگشایی در دوران جنگ مرتبط است. برخلاف صندوق‌های طلا، در پایان معاملات روز گذشته، هر ۴ صندوق نقره حاضر در بازار حباب مثبت داشتند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗