افزایش بارش‌ها ارتباطی به غیرفعال شدن رادارها ندارد؛ چالش جدی آب‌های زیرزمینی

توضیح علمی درباره سامانه‌های راداری و بارش‌ها

برخی تحلیل‌ها اخیراً افزایش بارش‌ها در کشور را به غیرفعال شدن سامانه‌های راداری در شمال کشور در جریان جنگ اخیر نسبت داده‌اند. سیدعلیرضا شریعت این نظریات را رد کرده و توضیح داد:

«با توجه به منابع معتبر و استعلام از کارشناسان متخصص سازمان هواشناسی، از نظر علمی چنین ادعایی پایه معتبری ندارد. سامانه‌های راداری هواشناسی ابزارهای پایش و اندازه‌گیری پدیده‌های جوی هستند و نقشی در ایجاد یا جلوگیری از بارش ندارند.»

وی افزود که روشن یا خاموش بودن این رادارها هیچ تأثیری بر فرآیندهای فیزیکی تشکیل ابر و بارش ندارد و صرفاً برای مشاهده، پایش و پیش‌بینی وضعیت بارش و حرکت سامانه‌های جوی به کار می‌روند.

عوامل اصلی شکل‌گیری بارش‌ها

دبیر کل فدراسیون صنعت آب ایران با اشاره به پیچیدگی پدیده‌های جوی، عوامل اصلی بارش را تشریح کرد:

• الگوهای فشار: تغییرات در الگوهای فشار جوی نقش کلیدی دارند.
• جابه‌جایی توده‌های هوا: حرکت توده‌های هوای مرطوب و سرد بر بارش تاثیرگذار است.
• دمای سطح دریاها: دمای اقیانوس‌ها و دریاها، مانند پدیده‌های النینو و لانینا، در شکل‌گیری بارش‌ها اهمیت بسزایی دارند.

بنابراین، تغییر در عملکرد تجهیزات رصدی نمی‌تواند باعث افزایش یا کاهش بارندگی شود و بارش‌ها نتیجه تعامل پیچیده سامانه‌های جوی در مقیاس منطقه‌ای و جهانی هستند.

وضعیت منابع آبی و چالش‌های پیش‌رو

شریعت در ادامه به پیش‌بینی وضعیت منابع آبی کشور در سال جاری پرداخت و اظهار داشت که این وضعیت تا حد زیادی به تداوم بارش‌ها در ماه‌های باقیمانده از فصل بارش بستگی دارد. او تاکید کرد:

• اگر سامانه‌های بارشی در ادامه فصل بهار نیز فعال باشند، می‌توان انتظار داشت که بخشی از کمبود مخازن سدها و رواناب‌های سطحی جبران شود.
• با این حال، در بسیاری از حوضه‌های آبریز کشور هنوز فاصله قابل توجهی تا شرایط مطلوب وجود دارد.

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، وضعیت آب‌های زیرزمینی است. برداشت بیش از حد از سفره‌های زیرزمینی در سال‌های گذشته باعث افت قابل توجه سطح آب در بسیاری از دشت‌ها شده است. احیای این منابع، حتی در صورت بارش مناسب، فرآیندی زمان‌بر است و نیازمند مدیریت مصرف و برنامه‌ریزی دقیق در بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب خواهد بود.

در مجموع، با وجود بهبود نسبی شرایط منابع آبی به دلیل بارش‌های اخیر، مدیریت مصرف آب و برنامه‌ریزی بلندمدت برای سازگاری با کم‌آبی از مهم‌ترین الزامات کشور در سال‌های پیش رو باقی خواهد ماند.