افزایش ۱۰۰ درصدی نرخ مبنای یورو گمرکی؛ آیا خودروهای وارداتی گران می‌شوند؟

نگرانی از گرانی خودروهای وارداتی

بر اساس بخشنامه جدید گمرکی که به تازگی به گمرکات کشور ابلاغ شده، نرخ مبنای یورو در محاسبات گمرکی از حدود ۷۵ هزار تومان به حدود ۱۵۵ هزار تومان افزایش یافته است. این تغییر به معنای دو برابر شدن نرخ پایه ارزی در محاسبه حقوق ورودی کالاهاست که به طور طبیعی نگرانی‌هایی را درباره افزایش قیمت کالاهای وارداتی از جمله خودرو ایجاد کرده است.

در تجارت خارجی، حقوق و عوارض گمرکی بر اساس ارزش ارزی کالاها محاسبه می‌شود. به همین دلیل، هرگونه افزایش در نرخ ارز مبنای گمرکی می‌تواند هزینه واردات را بالا ببرد و در نهایت بر قیمت تمام‌شده کالاها در بازار داخلی اثر بگذارد. خودروهای وارداتی نیز از این قاعده مستثنی نیستند و تغییر در نرخ مبنا می‌تواند بر هزینه ورود آن‌ها به کشور اثرگذار باشد. با این حال، بررسی وضعیت فعلی بازار خودرو نشان می‌دهد که عوامل دیگری نیز در تعیین قیمت‌ها نقش دارند؛ عواملی مانند حجم معاملات، قدرت خرید مصرف‌کنندگان و میزان عرضه در بازار. در شرایطی که بازار با رکود قابل توجهی روبه‌روست، حتی افزایش هزینه‌ها نیز ممکن است بلافاصله خود را در قیمت‌های بازار نشان ندهد.

سکوت در بازار خودرو و تحلیل کارشناسان

بررسی‌های میدانی از بازار خودرو نیز حاکی از کم‌تحرکی قابل توجه در هفته‌های اخیر است. بسیاری از نمایشگاه‌های خودرو فعالیت محدودی دارند و حجم معاملات نسبت به دوره‌های عادی بازار به شکل محسوسی کاهش یافته است. در چنین فضایی، تعیین قیمت‌ها بیش از آنکه تابع اخبار اقتصادی باشد، تحت تأثیر سطح تقاضا و میزان حضور خریداران در بازار قرار دارد.

مسیح فرزانه، کارشناس بازار خودرو، در این باره می‌گوید: «مبنای محاسبه حقوق ورودی کالاها اکنون بر اساس متوسط نرخ معاملات ارز در مرکز مبادله تعیین شده است. همین تغییر باعث شده نرخ مبنای یورو در محاسبات گمرکی از حدود ۷۵ هزار تومان به حدود ۱۵۵ هزار تومان برسد؛ رقمی که در عمل افزایش ۱۰۰ درصدی را نشان می‌دهد.» او تأکید می‌کند که اثر این تغییر تنها محدود به بازار خودرو نیست و تمام کالاهایی که از مسیرهای رسمی گمرکی وارد کشور می‌شوند، تحت تأثیر آن قرار خواهند گرفت.

به بیان دیگر، افزایش نرخ مبنای ارز گمرکی می‌تواند هزینه واردات بسیاری از کالاها را افزایش دهد؛ هرچند نحوه انتقال این افزایش هزینه به بازار به شرایط عرضه و تقاضا بستگی دارد.

وضعیت فصلی و تفاوت بازار خودرو در سال جاری

فرزانه با اشاره به وضعیت فصلی بازار خودرو توضیح می‌دهد: «بازار در فروردین‌ماه معمولاً با رکود همراه است. در این دوره به دلیل تعطیلات نوروزی و کاهش فعالیت‌های اقتصادی، حجم معاملات کاهش پیدا می‌کند و قیمت‌ها نیز معمولاً تغییر محسوسی نسبت به پایان سال قبل ندارند.»

با این حال، به گفته او، شرایط امسال با سال‌های گذشته تفاوت‌هایی دارد. همزمانی تعطیلات نوروز با فضای پرتنش منطقه‌ای و نگرانی‌های امنیتی باعث شده بازار خودرو بیش از گذشته در سکوت فرو برود. او می‌گوید: «در حال حاضر بسیاری از نمایشگاه‌های خودرو عملاً فعالیت محدودی دارند و حتی ویترین برخی از آن‌ها خالی به نظر می‌رسد.»

فرزانه می‌افزاید: «در مواردی صاحبان نمایشگاه‌ها خودروهای خود را به دلایل احتیاطی در پارکینگ‌ها یا مکان‌هایی دورتر از محل نمایشگاه نگهداری می‌کنند. همین مسأله نیز باعث شده ظاهر بازار نسبت به سال‌های گذشته خلوت‌تر و کم‌تحرک‌تر باشد.»

این کارشناس بازار خودرو معتقد است: «حجم معاملات در شرایط فعلی به حداقل رسیده است.» به گفته او، رکود موجود باعث شده تعداد فروشندگان در بازار بیشتر از خریداران باشد و حتی در برخی موارد می‌توان گفت خریدار جدی در بازار حضور ندارد.

کاهش قیمت وارداتی‌ها در سال جدید و آینده بازار

در چنین فضایی، برخی فروشندگان برای تبدیل دارایی خود به نقدینگی حاضر به تعدیل قیمت‌ها شده‌اند. به همین دلیل، در برخی مدل‌ها، به‌ویژه در بخش خودروهای وارداتی، قیمت‌ها نسبت به ماه‌های گذشته با کاهش یا تعدیل همراه بوده است. مسیح فرزانه تأکید می‌کند: «کاهش قدرت خرید یکی از عوامل اصلی رکود فعلی بازار است.» به گفته او، «وقتی حجم نقدینگی در دست مصرف‌کنندگان کاهش پیدا می‌کند، خرید کالاهایی مانند خودرو که نیازمند هزینه قابل توجهی هستند معمولاً به تعویق می‌افتد.»

با این حال، او پیش‌بینی می‌کند: «پس از عبور از شرایط خاص ابتدای سال، بازار ممکن است به‌تدریج واکنش خود را به تغییرات اقتصادی نشان دهد.» به گفته این کارشناس، «اگر فعالان بازار با کاهش عرضه یا اختلال در ورود خودروهای جدید روبه‌رو شوند، احتمال افزایش قیمت‌ها در ادامه سال وجود خواهد داشت.» هرچند نگرانی‌هایی درباره گرانی خودروها مطرح می‌شود، اما به نظر می‌رسد در شرایط فعلی بازار جای نگرانی جدی وجود نداشته باشد؛ چرا که کارشناسان معتقدند بازاری که خریدار در آن حضور ندارد، افزایش قیمت نیز اثر قابل توجهی بر آن نخواهد گذاشت.

بازاری که خریدار ندارد

مسیح فرزانه تأکید می‌کند: «حتی در صورت افزایش قیمت‌ها نیز نمی‌توان انتظار شکل‌گیری تقاضای گسترده در بازار را داشت.» به گفته او، ریسک معاملات همچنان بالاست و بسیاری از خریداران ترجیح می‌دهند در چنین شرایطی تصمیم‌های مالی بزرگ را به تعویق بیندازند. از سوی دیگر، کاهش عرضه خودرو در ابتدای سال نیز می‌تواند به پیچیده‌تر شدن شرایط بازار منجر شود.

مسیح فرزانه می‌گوید: «در فروردین‌ماه بسیاری از شرکت‌ها فعالیت محدودی دارند و روند تحویل یا فاکتور شدن خودروها با سرعت کمتری انجام می‌شود؛ مسأله‌ای که می‌تواند در کوتاه‌مدت عرضه را کاهش دهد. با این حال، عامل تعیین‌کننده همچنان قدرت خرید مصرف‌کنندگان است.»

به گفته این کارشناس بازار خودرو، «در شرایطی که درآمدها نسبت به سال گذشته کاهش یافته و فضای اقتصادی با عدم قطعیت همراه است، خرید خودرو برای بسیاری از خانوارها در اولویت قرار ندارد.» او در این باره می‌گوید: «اقتصاد مانند یک پازل به هم پیوسته عمل می‌کند. وقتی درآمدها کاهش پیدا می‌کند و گردش پول در اقتصاد کمتر می‌شود، بازارهایی مثل خودرو هم تحت تأثیر قرار می‌گیرند. حتی اگر احتمال افزایش قیمت وجود داشته باشد، بسیاری از مصرف‌کنندگان به حساب بانکی خود نگاه می‌کنند و تصمیم می‌گیرند فعلاً خریدی انجام ندهند.»

در نهایت، اگرچه افزایش نرخ پایه ارز گمرکی می‌تواند در بلندمدت هزینه واردات خودرو را افزایش دهد، اما رکود فعلی بازار و کاهش قدرت خرید باعث شده اثر این تصمیم در کوتاه‌مدت تا حد زیادی خنثی شود و احتمال افزایش محسوس قیمت‌ها در بازار خودرو چندان بالا نباشد.