درخواست وزیر پیشین ارتباطات: تدوین پروتکل دسترسی هدفمند به اینترنت در زمان بحران

بحران دسترسی به اینترنت و توقف جریان تولید دانش

دکتر احمد معتمدی وضعیت شبکه اینترنت کشور را پس از پایان تعطیلات نوروز ۱۴۰۵ در بستر شرایط غیرعادی تشریح کرده و هشدار داده است که اگرچه اعمال محدودیت‌ها در دوره‌های بحرانی قابل درک است، اما تداوم طولانی‌مدت آن بدون برنامه‌ریزی جامع، می‌تواند به فرسایش جدی در بدنه علمی، پژوهشی و اقتصادی کشور منجر شود. او تأکید کرد که عدم مدیریت ساختارمند این اختلالات، آسیب‌هایی جبران‌ناپذیر در آینده ایجاد خواهد کرد.

معتمدی توضیح داد که با وجود آغاز مجدد آموزش مجازی دانشگاه‌ها، مشکل اصلی در سطحی عمیق‌تر قرار دارد. بسیاری از فعالیت‌های تخصصی دانشگاهی و پژوهشی با اختلال جدی مواجه شده‌اند، از جمله:

• پروژه‌های کارشناسی ارشد و دکتری
• تعامل استادان و پژوهشگران با مراکز علمی خارجی
• دسترسی به پایگاه‌های بین‌المللی مقالات و داده‌ها
• ارتباط با ژورنال‌ها و کنفرانس‌های جهانی
• همکاری‌های تحقیقاتی مشترک
• استفاده از نرم‌افزارهای علمی مبتنی بر سرویس‌های خارجی
• عملکرد شرکت‌های دانش‌بنیان وابسته به اینترنت آزاد

او این وضعیت را یک «بن‌بست محتوایی و ارتباطی» توصیف کرد که می‌تواند اثرات بلندمدتی بر آینده تحقیق و نوآوری کشور بگذارد.

توضیح درباره اختلاف سطح دسترسی و بحث اینترنت طبقاتی

در ادامه، موضوع بحث‌برانگیز اختلاف سطح دسترسی میان اقشار مختلف که در افکار عمومی با عنوان «اینترنت طبقاتی» مطرح شده است، مورد بررسی قرار گرفت. معتمدی توضیح داد که در هر نظام مدیریتی، نیازهای کاربران یکسان نیست و مدیریت منطقی مستلزم اولویت‌بندی بر اساس ضرورت حرفه‌ای است.

وی به نیاز فوری خبرنگاران برای گردآوری اطلاعات معتبر و تحلیل جریان‌های رسانه‌ای جهانی اشاره کرد. همچنین، دانشجویان دکتری و پژوهشگران برای ادامه پروژه‌ها و دسترسی به پایگاه‌های علمی بین‌المللی، نیازهایی دارند که با کاربری روزمره افراد عادی تفاوت اساسی دارد.

از نظر او، این تفاوت نیازها به معنای ایجاد تبعیض یا تقسیم جامعه به طبقات نیست، بلکه نوعی مدیریت منابع در شرایط غیرعادی است. او همچنین اشاره کرد که دسترسی برخی افراد مشهور ممکن است از مسیرهای غیررسمی و با استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیت باشد، نه دسترسی رسمی. با این حال، تأکید کرد که گروه‌هایی مانند خبرنگاران باید به شکل رسمی و شفاف دسترسی پایدار داشته باشند، زیرا کار آن‌ها مستقیماً با سطح آگاهی و اطلاع‌رسانی عمومی جامعه مرتبط است.

پیشنهاد تدوین پروتکل بازگشایی کنترل‌شده

معتمدی پیشنهاد کرد که وزارت ارتباطات با همکاری نهادهای امنیتی و نظامی، یک پروتکل مشخص برای بازگشایی تدریجی و کنترل‌شده طراحی کند. او تأکید کرد که این بازگشایی نباید ناگهانی و کامل باشد، اما نباید نیز به شکل مبهم و طولانی‌مدت ادامه یابد.

این پروتکل می‌تواند شامل گروه‌بندی دقیق شغلی، تعیین سطح دسترسی بر اساس نیازهای حرفه‌ای و حساسیت کاری باشد. هدف این مدل، ایجاد تعادلی میان حفظ الزامات امنیتی و جلوگیری از توقف فعالیت‌های ضروری علمی و اقتصادی است.

معتمدی در جمع‌بندی اظهار داشت که در چنین شرایطی، انتظار بازگشت کامل و بدون محدودیت اینترنت منطقی نیست؛ اما با طراحی سازوکاری مبتنی بر نیاز شغلی و همراه با کنترل‌های فنی و حقوقی، می‌توان از آسیب‌های گسترده‌تر به ساختار علمی کشور جلوگیری کرد. او هشدار داد که بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند به تضعیف بخشی از نظام علمی کشور بینجامد.