رئیس ناسا: احتمال شناسایی حیات فرازمینی به دلیل فراوانی کهکشان‌ها جدی‌تر شده است

جست‌وجوی دیرینه بشر برای یافتن نشانه‌های حیات در خارج از کره زمین، همواره با ابهاماتی همراه بوده است، اما اکنون، ناسا با تکیه بر داده‌های جدید و پیشرفت‌های چشمگیر در فناوری‌های رصدی، احتمال کشف حیات فرازمینی را بسیار بالا ارزیابی می‌کند. این موضوع، که روزگاری تنها در حد گمانه‌زنی بود، اکنون به یکی از محورهای اصلی برنامه‌های پژوهشی و مأموریت‌های فضایی ناسا تبدیل شده است.

مدیر این سازمان فضایی تأکید کرده است که بخش عمده‌ای از تلاش‌های کنونی ناسا، بر شناسایی آثار زیستی در سیارات دوردست و محیط‌های قابل‌زیست متمرکز شده است. مجموعه مأموریت‌های در حال اجرا، ما را بیش از هر زمان دیگری به پاسخ این پرسش بنیادی نزدیک می‌کند: آیا ما در این گستره عظیم کیهانی تنها هستیم؟

حیات فرازمینی؛ محور اصلی استراتژی‌های ناسا

جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، در مصاحبه‌ای با شبکه سی‌ان‌ان، توضیح داد که چشم‌انداز وجود موجودات فضایی، دیگر یک موضوع حاشیه‌ای نیست، بلکه در «هسته اصلی» بسیاری از برنامه‌ها و اهداف ناسا قرار دارد. او با تأکید بر رسالت بنیادی این سازمان، بیان کرد که ناسا به‌طور ماهوی برای کشف ناشناخته‌های جهان شکل گرفته و یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که همواره این مسیر علمی و اکتشافی را هدایت کرده، این است که آیا انسان در این گستره عظیم کیهانی تنهاست یا خیر.

آیزاکمن افزود که این پرسش، نه‌فقط در پروژه‌های علمی مانند بررسی سیارات دوردست یا مطالعه شرایط قابل‌زیست، بلکه حتی در برنامه‌های بلندمدتی همچون ساخت پایگاه در قطب جنوب ماه نیز حضور دارد. هر یک از این مأموریت‌ها می‌تواند قطعه‌ای از پازل بزرگ‌تر شناخت ما از جهان را کامل کند.

اظهارات آیزاکمن در این مصاحبه، نسبت به گفته‌های پیشین او و دیگر مدیران ناسا، صریح‌تر و مستقیم‌تر به ارتباط میان احتمال وجود موجودات فضایی و عملیات علمی در حال انجام ناسا اشاره می‌کند. او توضیح داد که ناسا در سال‌های آینده ابزارهای رصدی پیشرفته‌تری برای پاسخ به این پرسش به کار خواهد گرفت؛ از جمله تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن که قرار است تا سال ۲۰۲۷ راهی فضا شود.

این تلسکوپ نسل جدید، قابلیت نقشه‌برداری گسترده، مشاهده دقیق‌تر سیارات فراخورشیدی و بررسی نشانه‌هایی مانند ترکیب جوّی آنها را خواهد داشت؛ نشانه‌هایی که می‌توانند نخستین مدارک غیرمستقیم از امکان وجود حیات را آشکار کنند.

تجربیات شخصی و دیدگاه علمی آیزاکمن

آیزاکمن در بخش دیگری از صحبت‌های خود، با اشاره به تجربیات شخصی خود از دو سفر به فضا، توضیح داد که اگرچه تاکنون با هیچ موجود فضایی برخورد نداشته و هیچ نشانه‌ای دال بر ملاقات موجودات هوشمند فرازمینی با انسان مشاهده نکرده، اما ابعاد عظیم جهان خود نشانه‌ای قوی از احتمال وجود حیاتی دیگر است.

او با ذکر این نکته که در کیهان حدود ۲ تریلیون کهکشان وجود دارد و هر یک از آنها می‌تواند میزبان تعداد ناشناخته‌ای از منظومه‌های ستاره‌ای باشد، گفت که با چنین وسعتی، احتمال یافتن چیزی که نشان دهد ما تنها نیستیم، بسیار بالا است. این دیدگاه، به نوعی نشان‌دهنده نگرش علمی غالب در ناسا است؛ نگرشی که بر احتمال وجود حیات در محیط‌هایی فراتر از زمین، ولو در ساده‌ترین شکل میکروبی، تأکید دارد.

او سپس به فعالیت‌های عملی و گسترده ناسا در این زمینه پرداخت و یادآور شد که این آژانس فضایی تاکنون پنج مریخ‌نورد و چهار سطح‌نشین را برای جست‌وجوی نشانه‌های حیات میکروبی باستانی به سطح مریخ ارسال کرده است. هر یک از این مأموریت‌ها، از مریخ‌نوردهایی مانند «کنجکاوی» و «پرسورِوِرنس» گرفته تا سطح‌نشین‌هایی مانند «اینسایت»، بخشی از تلاش بلندمدت ناسا برای کشف سرنخ‌های زیستی در گذشته مریخ بوده‌اند.

مأموریت اروپا کلیپر؛ جست‌وجو در قمرهای مشتری

علاوه بر این، ناسا در سال ۲۰۲۴ مأموریت مهم اروپا کلیپر را آغاز کرد که هدف آن مطالعه قمر یخی اروپا، یکی از قمرهای مشتری است. این قمر به دلیل داشتن اقیانوس زیرسطحی عظیم و مواد شیمیایی بالقوه سازگار با پیدایش حیات، یکی از امیدبخش‌ترین مکان‌ها در منظومه شمسی برای یافتن شرایط زیستی به شمار می‌رود. تحلیل داده‌های این مأموریت‌ها می‌تواند در سال‌های آینده دید روشن‌تری از امکان وجود حیات در نقاط دیگر منظومه شمسی و حتی فراتر از آن ارائه دهد.

مجموع این اظهارات و شرح مأموریت‌ها نشان می‌دهد که از دید آیزاکمن، ناسا نه‌تنها در سطح نظری، بلکه در شکل عملی و ساختاری، پروژه‌های خود را به‌گونه‌ای طراحی می‌کند که پاسخ به پرسش «آیا ما تنها هستیم؟» در مرکز توجه آنها قرار داشته باشد؛ پرسشی که همچنان یکی از جذاب‌ترین چالش‌های بشری باقی مانده است.