جنگ خاورمیانه: چگونه «دوره طلایی» اقتصاد هند به خطر افتاد؟

تضعیف روپیه و پیامدهای اقتصادی

یکی از بارزترین تاثیرات این بحران، تضعیف بی‌سابقه ارزش روپیه هند است. این ارز در یک سال گذشته نزدیک به ۱۰ درصد در برابر دلار آمریکا کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. هرچند مداخله بانک مرکزی هند برای مهار سفته‌بازی، کاهش ارزش روپیه را موقتاً متوقف کرده، اما کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که با طولانی شدن درگیری‌ها، فشارهای بیشتری در راه خواهد بود.

بر اساس ارزیابی شرکت تحقیقاتی جهانی «برنشتاین»، در بدترین سناریو، اگر جنگ پس از آتش‌بس موقت همچنان در سال ۲۰۲۶ ادامه یابد، پیامدهای آن برای روپیه می‌تواند «فاجعه‌بار» باشد و ارزش آن حتی به بیش از ۱۱۰ روپیه در برابر هر دلار سقوط کند.

ضعف مداوم ارزش پول ملی می‌تواند تقریباً همه بخش‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد:

• افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان
• کاهش حاشیه سود شرکت‌ها
• رشد کسری بودجه دولت
• کاهش ورود سرمایه به بازار سهام

هم‌زمان با خروج سرمایه‌های خارجی، شاخص‌های اصلی بورس هند از ابتدای سال تاکنون حدود ۱۲ درصد افت کرده‌اند. این روند، «اثر ثروت» را تضعیف کرده است؛ عاملی که ثروتمندان را به ادامه دادن چرخ مصرف ترغیب می‌کرد.

تأثیر بر تورم و رشد اقتصادی

تنش‌های جهانی همچنین بر چشم‌انداز تورم و رشد اقتصادی هند سایه افکنده‌اند. وزارت دارایی هند در تازه‌ترین گزارش ماهانه خود اعلام کرده است که افزایش هزینه‌های واردات و حمل‌ونقل، و همچنین احتمال کاهش حواله‌های ارزی از سوی ۱۰ میلیون هندی ساکن کشورهای خلیج فارس، می‌تواند تأثیر «قابل توجهی» بر شاخص‌های اقتصادی داشته باشد.

این گزارش حاکی از آن است که شوک‌های اخیر از طریق «محدودیت‌های عرضه و فشارهای گسترده در بخش‌های مختلف» منتقل شده و نشانه‌های اولیه کند شدن فعالیت اقتصادی دیده می‌شود. پیش‌بینی می‌شد تولید ناخالص داخلی هند در سال مالی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ حدود ۷ درصد رشد کند، اما بحران خلیج فارس ممکن است تا یک درصد از این رشد بکاهد. این امر، هدف هند برای عبور از ژاپن و تبدیل شدن به چهارمین اقتصاد بزرگ جهان را دورتر از دسترس کرده است.

وابستگی به انرژی و کود شیمیایی

در داخل هند، پیامدهای جنگ بیش از همه در حوزه سوخت و حواله‌های ارزی احساس می‌شود. هند سومین واردکننده بزرگ نفت خام در جهان است و ۶۰ درصد گاز طبیعی و بیش از ۹۰ درصد واردات گاز مایع آن از خاورمیانه تأمین می‌شود. این وابستگی، پیامدهای بحران جاری را برای دهلی‌نو بسیار شدیدتر می‌کند.

علاوه بر این، یک‌چهارم واردات کود شیمیایی هند نیز از کشورهای خاورمیانه است. اختلال در تأمین آن می‌تواند برای اقتصاد کشاورزی گسترده این کشور، به ویژه در فصل کشت پیش رو و در شرایط افزایش احتمال وقوع پدیده آب‌وهوایی ال‌نینو، مشکل‌ساز شود.

شیلان شاه و مارک ویلیامز از موسسه «کپیتال اکونومیکس» می‌گویند: «نگرانی بزرگ‌تر برای اقتصاد هند، کمبود واقعی کالاهاست. این کمبودها تاکنون باعث تعطیلی کامل یا جزئی رستوران‌ها و هتل‌ها شده و گزارش‌هایی نیز از تأثیر آن بر کارخانه‌های فرآوری مواد غذایی، صنعت سرامیک و حتی خدمات تدفین منتشر شده است.»

شوک رکود تورمی و واکنش دولت

آرویند سابرامانیان، مشاور پیشین اقتصادی دولت هند، این وضعیت را «شوک رکود تورمی با ابعادی نسبتاً بزرگ» توصیف کرده است؛ وضعیتی که در آن تورم افزایش می‌یابد و رشد اقتصادی متوقف می‌شود. او اشاره کرد که بخش رکودی این وضعیت همین حالا هم دیده می‌شود؛ از تعطیلی رستوران‌ها گرفته تا کاهش دسترسی خانوارها به گاز طبیعی.

نشانه‌هایی از پیامدهای حتی شدیدتر نیز دیده می‌شود. کمبود ال‌پی‌جی باعث شده برخی کارگران مهاجر از شهرهای بزرگی مانند مومبای (بمبئی) به مناطق خود بازگردند که یادآور دوران قرنطینه‌های کووید-۱۹ است. اقتصاددانان نگران‌اند که کمیاب شدن نیروی کار و افزایش دستمزدها به اختلال در بخش عرضه اقتصاد منجر شود.

دولت هند در واکنش به این بحران، ایجاد یک «صندوق تثبیت اقتصادی» به ارزش ۶.۲ میلیارد دلار را پیشنهاد کرده و به دنبال تأمین منابع مالی بیشتر برای یارانه‌های غذا و کود است. اما این اقدام بدون هزینه نیست؛ منابع مالی از طریق بازنگری در هزینه‌ها، احتمالاً در بخش‌هایی مانند زیرساخت‌های جاده‌ای و ریلی، تأمین شده و با این حال، به گفته شرکت برنشتاین، این منابع «در مقایسه با ابعاد چالش، محدود هستند».

در این شرایط، با توجه به ابهام درباره زمان پایان جنگ و میزان تأثیر آن، انتظار می‌رود بانک مرکزی هند نرخ بهره را بدون تغییر نگه دارد. مؤسسه «کر اِج ریتینگز» اعلام کرده است: «راهبرد 'صبر و مشاهده' به بانک مرکزی اجازه می‌دهد انعطاف‌پذیری خود را حفظ کند، ریسک‌های نوظهور برای رشد و تورم را ارزیابی کند و درباره تغییرات آتی نرخ بهره تصمیمی حساب‌شده بگیرد.»

چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو

با وجود این چالش‌ها، برخی عوامل امیدبخش نیز وجود دارد. کارشناسان می‌گویند کاهش ارزش روپیه می‌تواند به افزایش رقابت‌پذیری صادرات هند کمک کند و در مقایسه با بحران‌های گذشته، ذخایر ارزی مناسب این کشور نیز تا حدی نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کند.

با این حال، این بحران هشداری جدی است تا هند راهبرد کوتاه‌مدت و بلندمدت برای کاهش آسیب‌پذیری‌های بخش انرژی خود تدوین کند. این راهبرد می‌تواند شامل:

• افزایش ذخایر استراتژیک
• تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی
• تسریع در گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر در بلندمدت

باشد.