خبر کامل
اقتصاد ایران در برزخ «توقف آتش»: فرصت کوتاه‌مدت یا ابهام پایدار؟
پس از اعلام یک «توقف آتش» موقت میان ایران و آمریکا و ایجاد فضایی از تعلیق در معادلات منطقه‌ای، اقتصاد ایران بار دیگر در وضعیتی حساس میان «انتظار» و «ابهام» قرار گرفته است. این شرایط نه نویدبخش ثبات پایدار است و نه امکان نادیده گرفتن فرصت‌های کوتاه‌مدت را فراهم می‌آورد.
ابهام در چشم‌انداز اقتصادی و کسب‌وکارها
در چنین فضایی، فعالان اقتصادی و سیاست‌گذاران با پرسش‌های کلیدی درباره آینده تجارت، تداوم فعالیت کسب‌وکارها و ظرفیت‌های احتمالی گشایش‌های سیاسی و اقتصادی مواجه هستند. پاسخ به این پرسش‌ها بیش از هر زمان دیگری به تحلیلی واقع‌بینانه از توازن قوا و محدودیت‌های موجود بستگی دارد.
«اقتصادنیوز» در گفت‌وگویی با حسن فروزان‌فرد، رئیس کمیسیون حکمرانی اتاق تهران، به بررسی ابعاد مختلف این وضعیت پرداخته است؛ از ماهیت این توقف آتش و اثرات آن بر فضای کسب‌وکار گرفته تا امکان تحقق طرح‌های پیشنهادی برای کاهش فشارهای اقتصادی و نقش دولت در حمایت از بخش خصوصی در شرایط محدودیت منابع.
«توقف آتش» یا «آتش‌بس»؟
حسن فروزان‌فرد معتقد است با توجه به واقعیت‌های میدانی و محدودیت‌های طرفین، نمی‌توان وضعیت کنونی را «آتش‌بس» نامید و آنچه شاهد آن هستیم، صرفاً یک «توقف آتش» است. وی شرایط را بی‌ثبات دانسته و می‌گوید: «به نظر می‌رسد به‌ویژه اسرائیل وقتی به میدان و شرایط نگاه می‌کند، خود را به صورت جدی بازنده این میدان می‌بیند. کشوری که به صورت رسمی با ما جنگیده و آسیب مستقیم دیده، اسرائیل بوده است؛ اما می‌بینیم که اسرائیل در طراحی اتفاقات مربوط به توقف آتش حضور رسمی ندارد و صرفاً به او اطلاع داده می‌شود.»
فروزان‌فرد تأکید می‌کند که شرایط به گونه‌ای نیست که بتوان بر اساس آن برنامه‌ریزی‌های جدیدی برای آینده طراحی کرد و فعالان اقتصادی تنها سعی در تثبیت وضعیت موجود و جلوگیری از آسیب بیشتر دارند.
اینترنت جهانی و کسب‌وکارهای آنلاین
در مورد کسب‌وکارهای آنلاین، فروزان‌فرد بیان می‌کند که اگر دسترسی به اینترنت مقداری فراهم‌تر شود، با توجه به تمایل مردم به فعالیت جدی‌تر پس از تعطیلات، ممکن است فرصتی برای تجدید قوا برایشان به وجود آید. اما وی اضافه می‌کند که برنامه‌ریزی بلندمدت روی این موضوع فعلاً امکان‌پذیر نیست.
«پیش‌بینی من از وضعیتی که در آن قرار گرفته‌ایم این است که حتی اگر تعاملاتی بر اساس ضرورت بین ما و آمریکا برقرار شود، مشخص نیست که رژیم اسرائیل تا چه اندازه در میان‌مدت و بلندمدت به چنین تعاملاتی پایبند بماند؛ چرا که در این مرحله، منافع آمریکا و اسرائیل می‌تواند به صورت جدی با یکدیگر متفاوت باشد.»
وی به محدودیت‌های داخلی آمریکا، انتقادات در سنا و کنگره، نزدیکی انتخابات در نوامبر و موضوع برگزاری جام جهانی اشاره می‌کند که لزوماً برای اسرائیل محدودیت محسوب نمی‌شوند و هدف آن از جنگیدن متفاوت بوده است.
چالش‌های پیش رو و لزوم کاهش زیان‌ها
فروزان‌فرد وضعیت کنونی را تنها یک تنفس کوتاه‌مدت می‌بیند و معتقد است چالش‌های فراوانی پیش روی ایران است که احتمالاً به منطقه محدود نخواهد شد و می‌تواند به شرق آسیا و تعاملات چین و همسایگانش نیز برسد. او می‌گوید:
- احساس محدودیت در قدرت بین‌المللی آمریکا می‌تواند زمینه‌ساز فعالیت‌های جدیدی از سوی چین یا روسیه باشد.
- این وضعیت کار را برای تمام دنیا پیچیده‌تر می‌کند و ایران نیز آسیب‌های مربوط به خود را خواهد دید.
- ماه‌های پیش رو، ماه‌های آرامش و برنامه‌ریزی بلندمدت نیست.
- فعالان اقتصادی تنها تلاش خواهند کرد زیان‌ها و آسیب‌های خود را به حداقل برسانند.
او تأکید می‌کند که تا چند ماه آینده گشایش معناداری در پیش نخواهد بود.
طرح ۱۰ بندی و امید به لغو تحریم‌ها
در خصوص طرح ۱۰ بندی و مواردی چون لغو تحریم‌ها و تسهیل مبادلات، فروزان‌فرد می‌گوید: «اگر این ده بند مبنای مذاکره قرار گیرد و هدف، سروسامان دادن به این موضوعات باشد، یک توفیق برای ایران است و می‌تواند آینده اقتصاد کشور را در ماه‌های آتی به صورت معناداری تغییر دهد.»
او اضافه می‌کند که حتی تحقق یکی دو مورد از این‌ها می‌تواند بازی را به صورت جدی تغییر دهد؛ مثلاً لغو جدی و یکپارچه تحریم‌ها یا استحکام حاکمیت ایران بر تنگه هرمز و درآمدزایی از این مسیر، برای وقوع اتفاقات بسیار بزرگ در اقتصاد ایران کافی است.
«تحقق این ده بند به معنای پیروزی قطعی ایران در این میدان است؛ به این معنا که نه تنها اهداف دشمن در جنگ محقق نشده، بلکه دستاوردهای مهمی همچون لغو تحریم‌ها، صادرات آزاد نفت با قیمت مناسب و شفاف، و بهره‌برداری حرفه‌ای از ظرفیت ژئوپولیتیک در تنگه هرمز برای ایران باقی مانده است.»
با این حال، وی با تردید به این موضوع می‌نگرد که آیا آمریکا، اسرائیل و متحدین منطقه‌ای واقعاً تن به این تحولات خواهند داد یا خیر و اگر بدهند، در چه بازه زمانی خواهد بود. فروزان‌فرد تأکید می‌کند که این کار به سادگی اتفاق نخواهد افتاد و باید برای دشواری‌هایی در ادامه مسیر آماده شد. این دشواری‌ها لزوماً به معنای ادامه جنگ با فرم فعلی نیست، اما می‌تواند همراه با ناآرامی و عدم قطعیت باشد.
بسته‌های حمایتی دولت: مسکنی ناکافی
در مورد بسته‌های حمایتی دولت برای کسب‌وکارهای آسیب‌دیده، فروزان‌فرد با توجه به محدودیت‌های بودجه‌ای دولت، این حمایت‌ها را ناکافی می‌داند. وی به بودجه‌ای اشاره می‌کند که پیش از این نیز نشدنی و تورم‌زا تلقی می‌شد و دولت ۴۰ روز پرهزینه را پشت سر گذاشته است.
- دولت با ناتوانی عمده در منابع مواجه بوده است.
- هزینه‌های غیرقابل‌پیش‌بینی به دلیل شرایط جنگی.
- عدم توانایی فعالان اقتصادی برای ادامه فعالیت.
- احتمال تمدیدها و تعویق‌های مالیاتی.
فروزان‌فرد معتقد است که دولت اساساً امکان جدی برای این حمایت‌ها ندارد و پشتیبانی احتمالی با حجم آسیب‌ها و عقب‌افتادگی فعالان اقتصادی کوچک و متوسط تناسبی ندارد. او می‌گوید: «انتظار اولیه این است که ابتدا به وضعیت شهروندان و کسبه آسیب‌دیده مستقیم در گام‌های اول رسیدگی شود. وقتی صحبت از هزاران واحد صنفی و مسکونی آسیب‌دیده است، نمی‌توان انتظار داشت دولت بسته‌ای با اثربخشی و کارایی بالا ارائه دهد.»
امید اصلی به گفتگوها و مذاکرات است تا با رسیدن به توفیقات منطقه‌ای و بین‌المللی، فرصت‌های جدیدی در نیمه دوم سال جاری برای اقتصاد ایران باز شود. کارکرد اصلی حاکمیت و دولت این است که فضایی ایجاد کنند تا خوش‌بینی ناشی از رفع محدودیت‌ها بتواند آسیب‌های چند ماه اخیر و چند سال گذشته را جبران کند؛ در غیر این صورت، توان دولت برای جبران خسارت‌ها ناچیز است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۲:۵۴ - ۱۴۰۵/۰۱/۲۰