وضعیت آبی کشور؛ افزایش ورودی سدها اما هشدار برای تهران و قم

بهبود نسبی وضعیت آبی کشور؛ اما هشدار برای استان‌های پرجمعیت

بررسی آخرین آمارها از وضعیت منابع آبی کشور تا اواسط فروردین ماه سال آبی جاری، از بهبود نسبی در میزان ورودی آب به سدها و افزایش بارندگی‌ها نسبت به سال گذشته حکایت دارد. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که این بهبود به معنای پایان بحران آب نبوده و چالش‌های جدی، به ویژه در استان‌های پرجمعیت، همچنان پابرجاست.

افزایش چشمگیر ورودی و حجم آب سدها

بر اساس گزارش‌های رسمی، میزان ورودی آب به مخازن سدهای کشور از ابتدای سال آبی تا ۱۵ فروردین ماه، به ۲۳.۳ میلیارد متر مکعب رسیده است که نشان‌دهنده افزایش ۵۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته (۱۵.۰۷ میلیارد متر مکعب) است.

همچنین، حجم آب موجود در مخازن سدها در حال حاضر ۲۸.۱۳ میلیارد متر مکعب ثبت شده که نسبت به سال گذشته ۱۲ درصد افزایش را نشان می‌دهد. در مقابل، میزان کل خروجی سدها از ابتدای سال آبی تا ۱۵ فروردین با ۷ درصد کاهش به ۱۳.۵۳ میلیارد متر مکعب رسیده است.

وضعیت پرشدگی سدها و آمار بارش‌ها

با وجود افزایش ورودی و حجم آب، میزان پرشدگی سدهای کشور تنها ۵۴ درصد اعلام شده که بیانگر فاصله قابل توجه با ظرفیت کامل است.

در بخش بارش‌ها نیز، ارتفاع کل ریزش‌های جوی کشور تا ۱۴ فروردین ماه به ۱۹۹ میلی‌متر رسیده است. این رقم در مقایسه با دوره درازمدت مشابه (۱۹۱.۷ میلی‌متر) حدود ۴ درصد افزایش و نسبت به سال آبی گذشته (۱۱۹.۵ میلی‌متر) ۶۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

عقب‌ماندگی بارش در استان‌های کلیدی

فیروز قاسم‌زاده، مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور، ضمن اشاره به افزایش ۴ درصدی بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت در کل کشور، بر توزیع نامتوازن آن تاکید کرده است. وی خاطرنشان ساخت که ۱۰ استان کشور با جمعیتی بیش از ۳۲ میلیون نفر، با بارش کمتر از نرمال مواجه هستند.

قاسم‌زاده: «استان قم با کاهش حدود ۳۰ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت بدترین شرایط بارشی را تجربه می‌کند و استان تهران نیز با کاهش ۲۸ درصدی بارش در وضعیت نامطلوبی قرار دارد.»

استان تهران از ابتدای سال آبی تا ۱۴ فروردین، تنها ۱۴۵.۷ میلی‌متر بارندگی دریافت کرده که نسبت به درازمدت ۵۷ ساله، ۲۸ درصد عقب‌ماندگی در بارش‌ها را نشان می‌دهد.

چالش‌های پیش‌رو و ضرورت مدیریت مصرف

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که با وجود بهبود نسبی، نمی‌توان از بهبود کامل وضعیت منابع آبی سخن گفت. توزیع نامتوازن بارش‌ها، به ویژه کسری در استان‌های پرجمعیت مانند تهران، قم و مرکزی، می‌تواند فشار بر منابع آب زیرزمینی و شبکه تأمین آب شهری را افزایش دهد.

• پرشدگی متوسط سدها: ۵۴ درصد پرشدگی سدها نشان‌دهنده فاصله با وضعیت مطلوب است.
• بارش‌های مقطعی: بخش مهمی از بارندگی‌ها به صورت سیلابی رخ می‌دهد که لزوماً به معنای تقویت پایدار منابع آبی نیست.
• تداوم خشکسالی: تداوم خشکسالی‌های چندساله و افت سطح آب‌های زیرزمینی، حتی در سال‌های نرمال بارشی، بحران آب را تشدید می‌کند.

مدیریت مصرف آب در بخش‌های کشاورزی، شرب و صنعت، اصلاح الگوی کشت و توسعه روش‌های نوین مدیریت منابع آبی، همچنان از ضرورت‌های جدی و اولویت‌های سیاست‌گذاری کشور محسوب می‌شود.