خبر کامل
کمال خرازی؛ دیپلمات کهنه‌کار ایران در پی حمله به خانه‌اش کشته شد
حمله به خانه کمال خرازی: دیپلمات ارشد و معتمد رهبری که هدف قرار گرفت
کمال خرازی، از برجسته‌ترین دیپلمات‌های ایران و مشاور سیاست خارجی رهبر جمهوری اسلامی، در پی حمله‌ای مرگبار به خانه‌اش در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ در سن ۸۱ سالگی جان باخت. این حمله که در محله آجودانیه تهران رخ داد، منجر به کشته شدن همسر او، منصوره رئیس‌قاسم، نیز شد و پرسش‌هایی جدی درباره چرایی هدف قرار گرفتن یکی از چهره‌های کلیدی سیاست خارجی ایران برانگیخت.
نقش کلیدی در سیاست خارجی ایران
کمال خرازی که از کارکشته‌ترین دیپلمات‌های ایرانی به شمار می‌رفت، تا زمان درگذشت علی خامنه‌ای، به مدت دو دهه مشاور سیاست خارجی و از معتمدان او بود. وی در بحران‌های سیاسی مختلف به عنوان فرستاده ویژه به کمک علی خامنه‌ای می‌آمد، اما در اواخر عمر خود، به ویژه در جریان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران، نقش فعال‌تری ایفا می‌کرد.
بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز به نقل از مقامات ایرانی، خرازی در روزهای اخیر مسئول نظارت بر هماهنگی با پاکستان برای میانجی‌گری و برگزاری نشست احتمالی با جی‌دی ونس، معاون اول رئیس‌جمهور آمریکا، بود. این نقش نشان‌دهنده اهمیت و نفوذ او در مسائل حساس بین‌المللی است.
«ما تصمیمی برای تولید بمب هسته‌ای نداریم اما اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هسته‌ای خود را تغییر دهیم.»
کمال خرازی، اردیبهشت ۱۴۰۳
مسیر شغلی از انقلاب تا شورای راهبردی
کمال خرازی از ابتدای انقلاب اسلامی مسئولیت‌های کلیدی متعددی را بر عهده داشت. او از سال ۱۳۸۵ با حکم علی خامنه‌ای، به عنوان مشاور ارشد و رئیس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران منصوب شد. این شورا به عنوان یکی از نهادهای موازی سیاست خارجی، عملاً نقش وزارت خارجه بیت رهبری را ایفا می‌کرد.
- ۱۳۴۷: فارغ‌التحصیل کارشناسی عربی و کارشناسی ارشد علوم تربیتی از دانشگاه تهران.
- قبل از انقلاب: تحصیل دکترای مدیریت آموزشی در دانشگاه هیوستون تگزاس؛ از بنیانگذاران موسسه تحقیقات اسلامی در لندن.
- پس از انقلاب: معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، معاون سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران.
- ۹ سال ریاست: رئیس خبرگزاری پارس (ایرنا) و همزمان مسئول ستاد تبلیغات جنگ.
حسن روحانی، رئیس‌جمهور سابق ایران، در خاطرات خود به ارتباط نزدیک با کمال خرازی در لندن پیش از انقلاب اشاره کرده است. وی همچنین از کمک مالی خرازی برای تهیه ویزای سفر به آمریکا یاد می‌کند.
روابط خانوادگی و سیاسی
کمال خرازی به عنوان یک سیاستمدار اصلاح‌طلب، دارای نسبت‌های خانوادگی با بیت رهبری و خانواده محمد خاتمی بود. مسعود خامنه‌ای، پسر سوم علی خامنه‌ای، با سوسن خرازی، برادرزاده کمال خرازی، ازدواج کرده است. همچنین، صادق خرازی، برادرزاده دیگر او، سفیر سابق ایران در فرانسه بود که پسرش داماد محمدرضا خاتمی، برادر سید محمد خاتمی است.
دوران وزارت خارجه در دولت خاتمی و پرونده هسته‌ای
پس از هشت سال نمایندگی دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل (۱۳۶۸-۱۳۷۶)، کمال خرازی در سال ۱۳۷۶ به تهران بازگشت و به عنوان وزیر امور خارجه در دولت محمد خاتمی منصوب شد. او در این دوره با سیاست‌های خاتمی برای بهبود روابط ایران با همسایگان همراه بود. در دی ماه ۱۳۷۸، او اولین وزیر خارجه ایران بود که پس از بیست سال به بریتانیا سفر کرد.
دوران وزارت او با چالش‌های داخلی و بین‌المللی همراه بود:
- رنجش حسن نصرالله: در سال ۱۳۸۰، قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، از رنجش حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله لبنان، از کمال خرازی در جریان سفر او به لبنان خبر داد.
- طرح استیضاح در مجلس: در بهمن ۱۳۸۱، طرحی برای استیضاح او با ۲۰ مورد شکایت، از جمله «رفتار دوستانه نسبت به عراق» و «مدیریت ضعیف مذاکرات دریای خزر»، ارائه شد.
- مسئولیت پرونده هسته‌ای: با افزایش توجهات بین‌المللی به برنامه هسته‌ای ایران در خرداد ۱۳۸۲، خرازی وظیفه بیان موضع ایران را بر عهده گرفت و تاکید کرد: «ایران هیچ‌گونه تخلفی مرتکب نشده است.»
مذاکرات هسته‌ای و مواضع پایانی
کمال خرازی در سال‌های پایانی عمر خود، با وجود سمت مشاوره‌ای، گاهی انتقاداتی از روش‌های حکومت مطرح می‌کرد. او در بهمن ۱۴۰۴ اظهار داشت که جمهوری اسلامی در گذشته اشتباهاتی داشته که «برخی از همسایگان را نگران کرده است.» همچنین، او ناکارآمدی جمهوری اسلامی در زمینه اطلاع‌رسانی و کار رسانه‌ای را تایید کرده بود.
در آبان ۱۴۰۴، در مصاحبه‌ای با شبکه سی‌ان‌ان، اشاره کرد که واشنگتن باید برای مذاکرات پیش‌قدم شود، اما تاکید کرد که برنامه موشکی و غنی‌سازی در مذاکرات جایی نخواهد داشت. موضع او درباره برنامه هسته‌ای همواره این بود که: «در صدد تولید بمب نیستیم. توانایی را داریم ولی قصد تولید بمب را نداریم. ما تولید بمب اتمی را حرام می‌دانیم.»
با این حال، اظهارات جنجالی او در اردیبهشت ۱۴۰۳ مبنی بر اینکه «اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هسته‌ای خود را تغییر دهیم»، بازتاب گسترده‌ای داشت و به عنوان تهدید ایران به ساخت بمب هسته‌ای تعبیر شد. او همیشه تاکید داشت که تجدیدنظر در سیاست هسته‌ای جزو اختیارات علی خامنه‌ای است.
کمال خرازی در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، بیش از یک ماه پس از درگذشت علی خامنه‌ای، در پی جراحات شدید ناشی از حمله به خانه‌اش در شمال تهران، در ۸۱ سالگی درگذشت.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
