شکست بزرگ جورجیا ملونی: ایتالیایی‌ها به اصلاحات قضایی او «نه» گفتند

شکست اصلاحات قضایی و مشارکت بی‌سابقه

در یک همه‌پرسی مهم که در روزهای ۲۲ و ۲۳ مارس برگزار شد، ۵۳.۷ درصد از مردم ایتالیا به طرح اصلاحات قضایی دولت جورجیا ملونی، که با هدف جداسازی مسیر دادستان‌ها و قضات تدوین شده بود، رای منفی دادند. این شکست برای ملونی، که از زمان رسیدن به قدرت در سال ۲۰۲۲ همواره بر سیاست‌های خود اصرار ورزیده بود، ضربه‌ای کاری محسوب می‌شود.

نکته قابل توجه دیگر، میزان مشارکت در این همه‌پرسی بود که به ۵۵.۷ درصد رسید. این رقم، بالاترین میزان مشارکت در سال‌های اخیر در ایتالیا به شمار می‌رود و نشان‌دهنده اهمیت این موضوع برای شهروندان ایتالیایی است. روزنامه معتبر «لوموند» فرانسه، این رویداد را «بدترین شکست سیاسی» در کارنامه ملونی از زمان آغاز نخست‌وزیری او در سال ۲۰۲۲ توصیف کرده است.

هزینه سنگین ایدئولوژی بر کارآمدی

آلن کاوال، پژوهشگر و خبرنگار «لوموند» در رم، معتقد است که جورجیا ملونی در حکمرانی خود، «ایدئولوژی» را بر «کارآمدی» ترجیح داده است. به جای تمرکز بر اصلاحات ملموس و حل مشکلات اقتصادی شهروندان، او راهبرد «تسخیر سنگرهای فرهنگی» و نهادینه‌سازی گفتمان راست‌گرایانه در جامعه، از جمله نظام آموزشی، را در پیش گرفت.

کاوال توضیح می‌دهد: «در حالی که بنیان‌های خدمات عمومی در معرض فرسایش عمیق قرار گرفته و موتور رشد اقتصادی با رکود مزمن دست‌وپنجه نرم می‌کند، اراده سیاسی دولت در قبال این بحران‌های بنیادین، به ورطه انفعال خزیده است. این انفعال، در پس نقاب «کاهش کسری بودجه» – سیاستی که صرفا در حلقه سرمایه‌گذاران بیرونی مورد ستایش قرار می‌گیرد – پنهان شده است. واقعیتی که شهروندان عادی، هیچ بازتاب ملموسی از آن را در زندگی روزمره خود مشاهده نمی‌کنند؛ گویی این «نجات مالی» صرفا برای مخاطبانی غیر از مردم خود کشور طراحی شده است.»

نبرد ملونی با دستگاه قضایی، نمونه بارز این انتخاب ایدئولوژیک بود. او قضات را «دشمنان داخلی» می‌دانست که مانع اجرای پروژه‌هایی مانند «احداث مراکز بازداشت مهاجران در آلبانی» می‌شدند. اما در همه‌پرسی اخیر، مردم ایتالیا با دفاع از قانون اساسی خود، نشان دادند که ارزش‌های بنیادین کشور را بر اصلاحات ایدئولوژیک ترجیح می‌دهند.

پیروزی قانون اساسی بر ایدئولوژی

شکست ملونی در این همه‌پرسی، نمادین و عمیق است؛ چرا که این شکست توسط خود قانون اساسی ایتالیا رقم خورد. این قانون که در سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸ با توافق میان گروه‌های مختلف سیاسی (کاتولیک‌ها، کمونیست‌ها، سوسیالیست‌ها و لیبرال‌های اردوگاه ضد فاشیسم) تدوین شده بود، در نهایت بر ایدئولوژی ملونی غلبه کرد.

ماده ۱۱ این قانون اساسی، «جنگ را به عنوان وسیله‌ای برای محدود کردن آزادی ملت‌ها صراحتاً رد کرده است.» نکته قابل‌تأمل اینجاست که رای‌دهندگان جوان، که اغلب توسط احزاب بزرگ نادیده گرفته شده بودند، با حضوری بی‌سابقه در همه‌پرسی‌ها، از این قانون اساسی دفاع کردند.

انزوای بین‌المللی و شرط‌بندی بر ترامپ

کاوال همچنین به شکست موازی ملونی در عرصه بین‌الملل اشاره می‌کند. او بخش قابل‌توجهی از نفوذ بین‌المللی خود را بر پایه رابطه‌اش با دونالد ترامپ بنا نهاده بود، اما این شرط‌بندی نتیجه‌ای که او انتظار داشت، به بار نیاورد.

• ایتالیا، مانند سایر کشورهای اروپایی، از تعرفه‌های گمرکی آمریکا متأثر شد.
• جنگ ایران، که ترامپ از آن حمایت می‌کرد، اقتصاد شکننده ایتالیا را تحت فشار بیشتری قرار داد.
• روابط ویژه با کاخ سفید، هیچ امتیاز عملی برای رم به ارمغان نیاورد، در حالی که اروپایی‌ها از ترامپ دل خوشی نداشتند.

ملونی، که در فرانسه از راست‌گرای افراطی، ماریون ماریشال، حمایت کرده و نتوانسته است با پاریس رابطه‌ای پراگماتیک برقرار کند، امروز در سطح اروپا منزوی شده است. این انزوا در مقطعی رخ می‌دهد که ایتالیا بیش از هر زمان دیگری به چیزی فراتر از گفتمان‌های ایدئولوژیک نیاز دارد.

نکته مهم این است که این شکست، پیروزی‌ای برای چپ ایتالیا به ارمغان نیاورده است؛ بلکه «مجمع‌الجزایری» از سازمان‌های جامعه مدنی و شخصیت‌های مستقلی را که کمپین ضد اصلاحات را سازماندهی کردند، به پیروزی رسانده است. این اپوزیسیونی است که نه منتظر هدایت احزاب، بلکه خواهان شنیده شدن صدای خود است.