بحران جهانی تامین قطعات خودرو و توقف خطوط تولید مونتاژکاران در ایران

توقف خطوط تولید و افزایش هزینه‌ها

آنچه این روزها فعالیت مونتاژکاران داخلی را به شدت تحت‌تاثیر قرار داده، اختلال جدی در تامین قطعات است. خودروهای مونتاژی در ایران عمدتاً بر پایه واردات کیت‌های CKD و SKD تولید می‌شوند؛ قطعاتی که از چین یا سایر کشورها وارد و در داخل کشور مونتاژ می‌شوند. بسته شدن تنگه هرمز، این جریان حیاتی را با محدودیت‌های شدیدی روبرو کرده است.

یک فعال صنعت خودرو در این باره اظهار داشت: «با توجه به محدودیت‌هایی که هم‌اکنون در تنگه هرمز اعمال شده، نه‌تنها زمان حمل‌ونقل به طور چشمگیری افزایش یافته، بلکه هزینه‌ها نیز بالا رفته و در بسیاری از موارد، ارسال قطعات عملاً متوقف شده است.»

گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که خطوط تولید برخی از مونتاژکاران تقریباً متوقف شده و موجودی قطعات آنها با محدودیت‌های جدی مواجه شده است. این در حالی است که حتی پیش از بحران اخیر نیز بسیاری از این شرکت‌ها با چالش تامین قطعه دست و پنجه نرم می‌کردند. تحریم‌های نفتی، محدودیت‌های بانکی و مشکلات نقل‌وانتقال ارز، همواره تامین قطعات چینی را با دشواری همراه کرده بود و اکنون این مشکلات با یک شوک ژئوپلیتیک ترکیب شده و شرایطی بی‌سابقه ایجاد کرده است.

بحران در خدمات پس از فروش و نارضایتی مشتریان

چالش‌ها تنها به بخش تولید محدود نمی‌شود. بازار خدمات پس از فروش نیز به شدت تحت‌تأثیر قرار گرفته است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که نمایندگی‌ها در تامین قطعات یدکی برای بسیاری از خودروها، به خصوص خودروهای آسیب‌دیده، ناتوان شده‌اند. این وضعیت باعث شده که برخی خودروها به دلیل نبود قطعه، عملاً غیرقابل تعمیر شوند.

این موضوع نه‌تنها نارضایتی مشتریان را به شدت افزایش داده، بلکه اعتبار برندهای چینی در بازار ایران را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است. مشکل تامین قطعات خودروهای چینی پدیده‌ای جدید نیست و سال‌هاست که محصولات این کشور با آن مواجه بوده‌اند؛ اما در سال گذشته این موضوع تشدید شد و با تهاجم اخیر به اوج خود رسیده است.

پارادوکس حضور چینی‌ها و کاهش جذابیت بازار ایران

حضور تولیدکنندگان چینی در ایران همواره با یک پارادوکس همراه بوده است. از یک‌سو، آنها در شرایط تحریم به عنوان تنها شریک قابل اتکا شناخته می‌شدند و توانستند خلأ خروج شرکت‌های غربی را پر کنند. از سوی دیگر، همین وابستگی بیش از حد اکنون بازار خودرو را با محدودیت‌هایی روبرو کرده و ریسک‌های حضور چینی‌ها در بازار کشورمان به طور کامل نمایان شده است.

سال گذشته، نشانه‌هایی از بازنگری شرکت‌های چینی در استراتژی‌های خود مشاهده شد. کاهش سطح فعالیت، تعلیق برخی پروژه‌های جدید و محدود کردن عرضه محصولات، از جمله اقداماتی بود که پس از فعال شدن مکانیسم ماشه قابل مشاهده بود. به نظر می‌رسد که بازار ایران نیز جذابیت گذشته را برای این شرکت‌ها ندارد. کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، افزایش هزینه‌های تولید و ریسک‌های سیاسی، همگی عواملی هستند که سودآوری فعالیت در ایران را تحت فشار قرار داده‌اند. در چنین شرایطی، ادامه حضور در این بازار ممکن است برای برخی شرکت‌ها توجیه اقتصادی نداشته باشد.