پیش‌بینی سال سخت برای بازار ارز ایران در ۱۴۰۵: عوامل جدید و نرخ ذاتی ۱۶۰ هزار تومانی دلار

سناریوهای پیش روی بازار ارز

امیرمحمد گلوانی، پژوهشگر اقتصادی، به بررسی سناریوهای پیش روی بازار ارز پرداخته و دو عامل کلیدی را به عنوان متغیرهای تعیین‌کننده در نوسانات نرخ دلار معرفی کرده است: «تخریب زیرساخت‌های اقتصادی» و «اختلال در شبکه تجارت ایران در امارات». این عوامل، در کنار سناریوهای سیاسی، می‌توانند آینده این بازار را رقم بزنند.

گلوانی در خصوص روند نرخ ارز اظهار داشت که متغیرهایی که در تمام ۱۵ سال اخیر پس از آغاز تحریم‌ها به اقتصاد و وضعیت سیاسی کشور اضافه شده‌اند، همچنان پایدار هستند. علاوه بر این، متغیرهای جدیدی نیز در سال ۱۴۰۵ اضافه شده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به تخریب زیرساخت‌ها اشاره کرد. وی افزود: «اطلاع دقیقی از میزان آسیب‌ها و هزینه‌ها نداریم، به ویژه در مورد شرکت‌های پتروشیمی در بندر ماهشهر یا عسلویه و همچنین میزان آسیبی که به فولاد مبارکه و فولاد خوزستان رسیده است. این مسئله می‌تواند به شدت تراز تجاری غیرنفتی ما را تحت تأثیر قرار دهد.»

او تصریح کرد: «مسئله دیگری که به نظر من حتی مهم‌تر از تخریب زیرساخت است، این است که شبکه تراستی‌ها و شبکه تجارت ایران در امارات دیگر به شکل قبلی فعالیت خودش را ادامه ندهد، چرا که امارات یکی از طرفین جنگ بوده و به طور خاص اقداماتی هم علیه شبکه ایرانیان و تراستی‌های موجود در امارات انجام داده است.»

گلوانی افزود که اخبار ضد و نقیضی به گوش می‌رسد، اما در خصوص اهمیت امارات باید گفت که تقریباً یک پایه تمام تجارت ایران، چه واردات و چه صادرات، در امارات است؛ به جهت اینکه این کشور هاب مالی منطقه است و هزاران نفر از ایرانیان در آنجا حضور دارند.

اهمیت درهم امارات در بازار ارز ایران

این پژوهشگر اقتصادی ادامه داد که امارات حداقل ۵۰۰ هزار نفر ایرانی دارد و یک شبکه گسترده و بسیار پیچیده و عظیم در سال‌های اخیر در آنجا شکل گرفته است. او خاطرنشان کرد: «مادامی که حتی نرخ برابری درهم در برابر دلار بیرون نیاید – که هر روز ساعت ۱۱ صبح به وقت تهران این اتفاق تقریباً رخ می‌دهد – ما قیمت دلار در ایران را هم نداریم و این نشان‌دهنده اهمیت درهم و امارات در بازار ارز ایران است. در شرایطی که هیچ ایرانی نمی‌تواند به صورت رسمی با حساب ایرانی واردات و صادرات انجام دهد، حتماً نیاز به تراستی‌هایی هست که بشود از وجود آن‌ها برای دور زدن تحریم استفاده کرد.»

پیش‌بینی سالی دشوار برای بازار ارز

گلوانی اظهار داشت: «این دو مسئله، یعنی تخریب زیرساخت‌ها و شبکه تراستی‌ها در امارات، دو موضوع فوق‌العاده تعیین‌کننده در بازار نرخ ارز هستند که به نظر می‌آید امسال در سال ۱۴۰۵ در صورتی که توافق رخ ندهد و جلوی جنگ مجدد گرفته نشود و رویکرد و بازیگری ایران در نظام بین‌الملل اندک تغییری هم نکرده باشد، احتمالاً سال بسیار سختی برای بازار ارز خواهیم داشت.»

این پژوهشگر اقتصادی افزود: «در صورتی که مذاکرات به نتیجه برسد و بشود امیدوار بود به اینکه جنگ به معنای واقعی پایان یابد، نه اینکه صرفاً آتش‌بس شده و احتمالاً بخشی از دارایی‌های بلوکه شده ایران آزاد بشود یا رفته‌رفته تحریم‌ها کاسته بشود و امتیازات دیگری که این طرف ایران باید بدهد، در نتیجه آن یک خوش‌بینی در بازار ارز می‌تواند با همه این جنگ و تخریب زیرساخت و مسائل دیگری که هست، ایجاد شود. این خوش‌بینی‌ها باعث می‌شود که نرخ ارز حتی زیر نرخ‌های اقتصادی باشد.»

افزایش نرخ ارز حتی بدون جنگ

او در خصوص نرخ اقتصادی نیز عنوان کرد که نرخ اقتصادی و به اصطلاح ذاتی دلار در وضعیت فعلی در حدود ۱۶۰ هزار تومان است. وی تاکید کرد: «در صورت توافق حتماً می‌شود عددهای زیر نرخ ذاتی را متصور بود و در صورتی که توافق رخ ندهد، متأسفانه اعداد بسیار بالایی را خواهیم داشت.»

گلوانی در توضیح تکمیلی بیان کرد: «در هر صورت به خاطر تشدید تورم و رشد نقدینگی که در کشور رخ داده است، حتی بدون جنگ هم ما امسال حتماً افزایش‌های شایان توجهی در نرخ ارز را داریم؛ مشابه بسیار سال‌های قبل. اما بالاخره مسئله دو سناریویی که خدمتتان عرض کردم می‌تواند رشد نرخ ارز را تشدید کند، حتی خیلی بیشتر از تورم، و همچنین می‌تواند جلوی رشد نرخ ارز را بگیرد و حتی باعث شود که اندازه تورم هم رشد نکند، چه بسا در نرخ‌های فعلی به اعداد پایین‌تری هم برسد و نرخ ارز اصطلاحاً زیر قیمت‌های ذاتی خودش قرار بگیرد.»