تداوم فشارهای ساختاری بر تورم؛ گزارش جدید پژوهشکده پولی و بانکی در آذر ۱۴۰۴

تحلیل فشارهای تورمی در اقتصاد ایران

گزارش جدید پژوهشکده پولی و بانکی از وضعیت تورم در آذر ۱۴۰۴، تصویری نگران‌کننده از تداوم فشارهای زیربنایی بر اقتصاد کشور ارائه می‌دهد. در حالی که شاخص کل تورم دستخوش نوسانات ماهانه است، تحلیل‌های تخصصی نشان می‌دهند که ریشه افزایش قیمت‌ها نه در شوک‌های مقطعی، بلکه در عوامل ساختاری و پایدار نهفته است.

شاخص‌های تورم هسته

برای درک دقیق‌تر روند قیمت‌ها، اقتصاددانان از مفهوم «تورم هسته» استفاده می‌کنند که اثرات نوسانات کوتاه‌مدت را حذف می‌کند. این شاخص‌ها به روش‌های زیر محاسبه می‌شوند:

• میانه وزنی: تمرکز بر تورم کالاهایی که در مرکز وزن سبد مصرفی قرار دارند.
• میانگین کوتاه‌شده: حذف ۲۰ درصد از اقلام با بیشترین و کمترین میزان تورم.
• حذفی: حذف کامل اقلام پرنوسان مانند خوراکی‌ها و انرژی.

وضعیت شاخص‌ها در آذر ۱۴۰۴

داده‌های آماری نشان‌دهنده صعود تمامی شاخص‌های تورمی است. جدول زیر مقایسه نرخ تورم نقطه به نقطه و شاخص‌های هسته در پایان پاییز ۱۴۰۴ را نشان می‌دهد:

نتیجه‌گیری: ضرورت اصلاحات ساختاری

فشار تورمی در اقتصاد ایران گسترده، فراگیر و عمدتا ناشی از عوامل داخلی و ساختاری است.

هم‌حرکتی شاخص‌های هسته با تورم کل بیانگر این واقعیت است که شوک‌های قیمتی به سایر بخش‌های اقتصاد سرریز شده و به تورم پایدار تبدیل شده‌اند. این روند نشان می‌دهد که سیاست‌های کنترلی مقطعی برای مهار تورم کافی نبوده و نیازمند بازنگری در رویکردهای کلان اقتصادی است.