ناسا و طرح ۲۰ میلیارد دلاری برای ساخت پایگاه دائمی در ماه

پایگاه ۲۰ میلیارد دلاری ناسا در ماه: چشم‌اندازی نوین

جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، در رویداد «ایگنیشن» از طرح‌های گسترده‌ای برای آینده این سازمان فضایی رونمایی کرد. محور اصلی این برنامه‌ها، ساخت یک پایگاه قمری است که هدف آن، فراهم آوردن زیرساخت‌های لازم برای حضور طولانی‌مدت و پایدار انسان بر سطح ماه است. این پروژه با بودجه‌ای حدود ۲۰ میلیارد دلار، نشان‌دهنده تعهد ناسا به گسترش مرزهای کاوش فضایی است.

در کنار این طرح، آیزاکمن به اهداف بلندمدت دیگری نیز اشاره کرد، از جمله توسعه و پرتاب یک فضاپیمای هسته‌ای برای مأموریت به مریخ. این طرح پیش‌تر در گزارش‌های «نیویورک تایمز» نیز مطرح شده بود. در پی این برنامه‌های جدید، ناسا اعلام کرده است که پروژه «دروازه ماه» (Gateway) فعلاً متوقف می‌شود.

ناسا اکنون مسیر خود را تغییر داده و تمرکز خود را بر توسعه زیرساخت‌هایی قرار داده است که امکان حضور و فعالیت پایدار انسان بر سطح ماه را فراهم می‌کند. در این راستا، بخشی از تجهیزات و فناوری‌های توسعه‌یافته برای پروژه Gateway نیز مجدداً مورد استفاده قرار خواهند گرفت تا در برنامه‌های جدید به کار گرفته شوند.

نحوه ساخت پایگاه قمری: یک رویکرد سه‌فازی

برنامه ناسا برای ساخت این پایگاه قمری در سه فاز اصلی پیش خواهد رفت:

• فاز نخست: در این مرحله، تمرکز بر ایجاد زیرساخت‌های حیاتی مانند سیستم‌های ارتباطی و ناوبری خواهد بود. همچنین، فرودگرهای رباتیک و وسایل نقلیه به ماه ارسال می‌شوند تا حرکت و جابه‌جایی فضانوردان را تسهیل کنند.
• فاز دوم: حضور منظم و مداوم فضانوردان بر سطح ماه آغاز می‌شود و عملیات میدانی به‌صورت دوره‌ای انجام خواهد گرفت.
• فاز سوم: این مرحله به تثبیت یک حضور انسانی بلندمدت اختصاص دارد. این حضور امکان انتقال تجهیزات سنگین‌تر و ساخت زیرساخت‌های گسترده‌تر را فراهم می‌کند و مسیر را برای شکل‌گیری یک پایگاه دائمی در ماه هموار می‌سازد.

رئیس ناسا زمان دقیقی برای تکمیل این پایگاه مشخص نکرد، اما توضیح داد که روند ساخت آن یک پروژه تدریجی و بلندمدت خواهد بود. او اشاره کرد که ناسا قصد دارد طی هفت سال آینده حدود ۲۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کند و این زیرساخت عظیم را از طریق ده‌ها مأموریت فضایی مرحله‌به‌مرحله بسازد. این رویکرد نشان می‌دهد که پروژه نه یک ساخت‌وساز سریع، بلکه برنامه‌ای چندمرحله‌ای و وابسته به اجرای پیوسته مأموریت‌های فضایی است.

چالش‌های بزرگ پیش روی ناسا در ماه

ایجاد یک پایگاه قابل سکونت بر سطح ماه، ناسا را با مجموعه‌ای از چالش‌های شدید و گاه مرگبار مواجه می‌سازد:

• دما: دمای سطح ماه به‌طرز افراطی بین گرمای سوزان و سرمای کشنده در نوسان است.
• تابش‌های کیهانی: تابش‌های کیهانی خطرناکی وجود دارند که می‌تواند سلامت انسان را تهدید کند.
• گرانش کم: گرانش کم ماه می‌تواند به‌تدریج روی بدن انسان اثر منفی بگذارد و موجب کاهش توده استخوانی، ضعف عضلانی و تغییر در جریان خون شود.
• ریزشهاب‌سنگ‌ها: سطح ماه پیوسته در معرض برخورد ریزشهاب‌سنگ‌ها قرار دارد؛ ذرات کوچکی که با سرعت بالا حرکت می‌کنند اما توان آسیب‌زایی قابل توجهی دارند.

رقابت فضایی و تلاش آیزاکمن برای تحقق رویای سفر به ماه

دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴، آیزاکمن، کارآفرین میلیاردر و از چهره‌های فعال در پروازهای فضایی تجاری را برای ریاست ناسا معرفی کرد. این نامزدی ابتدا لغو و سپس دوباره مطرح شد. در دومین جلسه تأیید صلاحیت خود، آیزاکمن بر شدت گرفتن رقابت فضایی میان آمریکا و چین تأکید کرد و هشدار داد که چین از «اراده و توانایی لازم برای به چالش کشیدن جایگاه برتر آمریکا در فضا» برخوردار است.

او در بیانیه‌ای رسمی در ناسا گفت که زمان در این رقابت قدرت‌های بزرگ به‌سرعت در حال گذر است و نتیجه این رقابت نه در مقیاس سال‌ها، بلکه در بازه ماه‌ها تعیین خواهد شد. در همین حال، چین نیز برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ فضانوردان خود را به سطح ماه اعزام کند و یک پایگاه قمری ایجاد نماید. در واکنش به این رقابت فشرده، ناسا زمان‌بندی مأموریت فرود برنامه آرتمیس را به سال ۲۰۲۸ موکول کرده است.

در کنار برنامه ساخت پایگاه جدید در ماه، ناسا از طرح‌های بلندپروازانه دیگری نیز رونمایی کرده است؛ از جمله پرتاب فضاپیمای «Space Reactor-1 Freedom» که آن را نخستین فضاپیمای بین‌سیاره‌ای با پیشران هسته‌ای می‌داند و قرار است تا پایان سال ۲۰۲۸ به سوی مریخ اعزام شود.

طبق اعلام ناسا، پس از رسیدن این فضاپیما به مریخ، محموله‌ای را در سطح سیاره مستقر خواهد کرد که شامل هلیکوپترهایی مشابه Ingenuity است. این همان پرنده کوچک و خودمختاری خواهد بود که در سال ۲۰۲۱ تاریخ‌ساز شد و نخستین پرواز کنترل‌شده و موتوردار در جو مریخ را به ثبت رساند.