پارکینسون: علائم، علل، شیوع و جدیدترین روش‌های درمانی

پارکینسون: علائم، علل و روش‌های نوین درمانی

بیماری پارکینسون، یک عارضه شایع مغز و اعصاب، با علائمی نظیر کندی حرکات، سفتی عضلانی و لرزش مشخص می‌شود. این بیماری که اغلب در سنین بالای ۵۰ سال بروز می‌کند، چالش‌های متعددی را برای بیماران به همراه دارد، اما پیشرفت‌های چشمگیر در علم پزشکی، امید به زندگی با کیفیت‌تر را افزایش داده است.

شیوع و عوامل خطر

محمدحسین حریرچیان، عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی ایران، اظهار داشت که بیماری پارکینسون با شیوعی حدود ۱ تا ۲ نفر در هر ۱۰۰۰ نفر، عمدتاً در افراد بالای ۵۰ سال مشاهده می‌شود. وی افزود:

شیوع پارکینسون در مردان کمی بیشتر از زنان است.
در حدود ۱۰ درصد از موارد، به ویژه در زمینه مستعد ژنتیک، بیماری می‌تواند در سنین پایین‌تر آغاز شود.
با افزایش سن، بروز بیماری پارکینسون به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

سیر بیماری و علائم اولیه

سیر بیماری پارکینسون معمولاً پیشرونده و کند است، به طوری که بیماران تا سال‌ها پس از شروع می‌توانند فعالیت‌های روزمره را به خوبی انجام دهند. لرزش در اندام‌های فوقانی اغلب نگران‌کننده‌ترین علامت برای بیماران است که معمولاً ابتدا در یک اندام شروع شده و به تدریج هر دو اندام را درگیر می‌کند.

حریرچیان تأکید کرد که لرزش دارای انواع و علل متعددی است و صرفاً با این علامت نمی‌توان تشخیص قطعی پارکینسون داد. لرزش‌های شایع‌تری نیز وجود دارند که در سنین جوانی شروع می‌شوند و ارتباطی با پارکینسون ندارند. کندی حرکات نیز از علائم مهم دیگر است که باعث اختلال در راه رفتن و ناتوانی بیماران می‌شود.

گاهی علائم دیگری در مراحل اولیه بیماری ظاهر می‌شوند که سال‌ها قبل از علائم معمول پارکینسون بروز می‌کنند. این علائم شامل کاهش حس بویایی و برخی حرکات غیرارادی و غیرعادی در اندام‌ها هنگام خواب است. اگرچه این علائم لزوماً پیشگویی‌کننده پارکینسون در سال‌های بعد نیستند، اما می‌توانند به عنوان یک علامت هشداردهنده در نظر گرفته شوند.

علت بروز بیماری

علت اصلی بروز پارکینسون، استحاله و از بین رفتن بعضی سلول‌ها در قسمت‌های فوقانی ساقه مغزی است که منجر به کاهش واسطه شیمیایی دوپامین در آن ناحیه از مغز می‌شود. این کمبود دوپامین در مدارهای عصبی، علائم بیماری را ایجاد می‌کند.

علت کاهش این سلول‌ها در مغز مشخص نیست، اما احتمال دخالت عوامل مختلفی از جمله بعضی آلودگی‌های محیط زیست در بروز آن وجود دارد.

روش‌های درمانی

درمان اصلی بیماری پارکینسون، دارویی به نام لوودوپا است که در ترکیب‌های مختلف موجود بوده و سبب بهبود قابل توجه علائم بیماری می‌شود. بیماران با مصرف این دارو می‌توانند زندگی با کیفیت مناسبی داشته باشند. حریرچیان تأکید کرد که مصرف دارو باید تحت نظر پزشک و با دوز و ترتیب مناسب انجام شود تا حداکثر فایده و حداقل عوارض را به دنبال داشته باشد.

در سال‌های اخیر، روش‌های درمانی جدیدتری نیز برای این بیماری شناخته شده است که برای بیماران خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از اصلی‌ترین این روش‌ها که در ایران نیز در دسترس است، تعبیه الکترودهایی در عمق مغز است. تحریک این نواحی می‌تواند سبب بهبودی قابل توجه علائم بیماری گردد. البته این روش برای بیماران خاص با شرایط ویژه قابل استفاده است و در اغلب بیماران، درمان دارویی برای سال‌ها می‌تواند موثر واقع شود.

شعار روز جهانی پارکینسون

شعار روز جهانی پارکینسون امسال «ایجاد راهی برای رسیدن بیماران به زندگی با کیفیت بهتر» است. بر این اساس، تحقیقات گسترده‌ای برای یافتن روش‌های درمانی بهتر در حال انجام است که امید می‌رود در آینده نزدیک کاربرد بالینی پیدا کنند.