هشدار بحران آبی در خراسان رضوی: ۱۵ شهر و ۵۲۳ روستا در وضعیت قرمز

وضعیت قرمز آبی: تولید کمتر از مصرف

«وضعیت قرمز آبی» به معنای عدم کفایت تولید آب برای پاسخگویی به میزان مصرف است که تاب‌آوری مناطق را به حداقل رسانده و با کوچک‌ترین رخداد، کم‌آبی و حتی شرایط بحرانی‌تر را رقم می‌زند. شهرهای زیر در این وضعیت قرار دارند و از ساکنان آنها درخواست می‌شود با مدیریت مصرف و پرهیز از مصارف غیرضروری، امکان ادامه‌ آبرسانی در زمان اوج مصرف را فراهم آورند:

• گلبهار

• تربت‌جام

• نیشابور

• قوچان

• گناباد

• تربت حیدریه

• سبزوار

• صالح آباد

• تایباد

• بردسکن

• مشکان

• قاسم آباد

• شامکان

• رادکان

۲۰ شهر در وضعیت نارنجی و ۷ شهر در وضعیت زرد

علاوه بر شهرهای قرمز، ۲۰ شهر دیگر استان در «وضعیت نارنجی» قرار دارند که در آنها میزان مصرف و تولید آب برابر است. این شهرها در موقعیت شکننده‌ای قرار داشته و در صورت عدم اصلاح الگو و افزایش مصرف، با تنش جدی مواجه خواهند شد. این شهرها شامل بایگ، خواف، چناران، خلیل آباد، باخرز، جغتای، کلات، خرو، مشهدریزه، گرماب، سمیع آباد، ریواده، احمدآباد صولت، رشتخوار، دولت آباد، شاندیز، طرقبه، فرهادگرد و محله‌های نعمان و شریف آباد، حسن آباد و چنار هستند. همچنین، هفت شهر رباط سنگ، فریمان، بجستان، کاخک، ریوش، اسحاق آباد و سیدآباد در «وضعیت زرد و شرایط حساس آبی» قرار دارند.

بحران آب در روستاها و چالش انشعابات غیرمجاز

وضعیت در مناطق روستایی نیز نگران‌کننده است؛ ۵۲۳ روستا در وضعیت قرمز، ۴۲۵ روستا در شرایط نارنجی و ۱۱۶ روستا در موقعیت زرد قرار دارند. یکی از عوامل اصلی کمبود آب در روستاها، «استفاده از آب شرب برای دام و آبیاری باغ‌ها و زراعت» است. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی همچنین «انشعابات غیرمجاز» را یکی دیگر از چالش‌های موجود دانست و از مشترکان خواست تا با گشت‌های آب شرب همکاری کرده و موارد انشعابات غیرمجاز را از طریق سامانه ۱۲۲ اطلاع‌رسانی کنند.

بارش‌های اخیر و وضعیت دشت‌های استان

امامی تاکید کرد که بارش‌های پراکنده بهاری نقش چندانی در تغذیه و تقویت سفره‌های آب زیرزمینی که طی سالیان متمادی تشکیل شده‌اند، ندارد. بهترین راه‌حل برای جلوگیری از تنش آبی، مدیریت صحیح منابع موجود آب در استان است. تنش آبی زمانی رخ می‌دهد که میزان آب مورد نیاز یک شهر یا استان از استانداردهای لازم کمتر باشد. اکنون بسیاری از روستاها و برخی شهرهای استان به دلیل افت سطح آب سفره‌های زیرزمینی و کاهش منابع آب شرب، گرفتار تنش آبی هستند.

سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در شهرها و روستاهای خراسان رضوی (به جز مشهد) زیر پوشش شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی قرار دارند. ۹۸ درصد پهنه شهرستان مشهد در وضعیت «خشکسالی شدید» و ۶۰ درصد از این مساحت در شرایط «خشکسالی بسیار شدید» قرار دارد. در حال حاضر، از مجموع ۳۷ دشت استان، نیمی در شرایط «ممنوعه بحرانی» قرار دارند و وجود چاه‌های غیرمجاز و برداشت بی‌رویه از منابع آبی زیرزمینی، مهم‌ترین علت بحرانی شدن وضعیت دشت‌های استان عنوان شده است.